Берлин ИРИШЕВ: Біздің даламызда кутюралық модельдер 2500 жыл бұрын пайда болған

Qazaq24.com, Egemen.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып ақпарат жариялайды..

Дипломат Берлин Иришев сымбаты мен талғамы француз сән әлемін таңқалдырған Алла Елшін туралы кітабы қазақ тілінде басылып шықты. Әзірге сүйінші данамен шыққан кітап, бірер ауда оқырманның қолына жетеді, деп жазады Egemen.kz.

Б. Иришевтың айтуынша, кезінде мәдениет саласын басқарған министрлердің бәрі Алла біраз тірліктің басын қайыруға уәде берген, тиісті орындарға тапсырма да берген. Бірақ оның кетуімен бәрі ұмыт қалды. Алла жайлы кітаптың қазақ тілінде шығуына сол әңгіме себеп болған. Осы мамыр айында Париж төрінде Аллаға арнап ескерткіш мүсіні орнатылды. Берлин Иришев енді Аллаға қатысты іс-шаралар оның туған топырағы – Қазақстанда жалғассса екен дейді.

«Алла Елшінді туған тамырымен табыстырдық. Енді бұл аяқсыз қалмаса екен деймін. Алла қазақ ұлты өкілі ретінде сән әлеміне түрен салды. Енді Иәдениет министрлігі Алла жайлы көркем фильм түсіруді қолға алса екен. Алла тек киноға емес, опера, либреттоға сұранып тұрған тағдырлы тұлға. Біз оның бейнесі арқылы 1930 жылдардың басында қуғын-сүргінге ұшыраған алаш зиялыларының ұрпақтарының да тағдырын көрсетеміз», дейді Б. Иришев.

Б. Иришевтің айтуынша, сұлу әйелдер туралы жыр да көп, сыр да көп. Жиырмасыншы ғасырдың таңдаулы есімдері: Мэрилин Монро, Софи Лорен, Одри Хепберн, Грета Гаршбо..

«Бұл кітапта жарығы еш жұлдыздан кем түспейтін, алайда көмескі тарта жаздаған – Кристиан Диор музасы Алла Елшін атын жаңғыртуға талпыныс жасалды» дейді Берлин Иришев.

Б. Иришевтің айтуынша, Александр Дюманың (кіші) «Камелия ұстаған ханым» (1848) романы — париждік куртизанка Маргарита Готье мен жас жігіт Арман Дювалдың арасындағы қайғылы махаббат туралы әлемдік классика. Франция жұрты Камелияға арнап опера, балет, кино жасады. Дюманың айтуы бойынша, Маргарита Готье өмірде болған, бірақ қандай адам болғаны туралы пікір әртүрлі болса да оны әлемдік деңгейдегі тұлға деп таниды. Франция мұнайға бай болмаса да барын бағалаған ел.

«Біздің қыз болса сұлулығымен де, парасататымен де әлемді өзіне қаратты. Кезінде Диор өзінің музасы Алланың сиқырлы шығыстық бет-әлпетке, орыс анасынан берілген нағыз еуропалық дене-бітімге ие сұлулық екенін айтқан. Бірақ Алла жайлы елдік деңгейде, үкімет деңгейінде ештеңе жасалып жатқан жоқ. Ерім дейтін ел болмаса, ерім дейтін ел қайдан шығады. Алланы көркемөнердың жұлдызы ретінде Қазақстан атынан танытсақ, ал атақ-даңқымен қазақ өнеріне дивидент алып келетін тұлға», дейді Берлин Иришев.

Оның Кристиан Диордың №1 моделі, кейін Ив Сен Лоранды да мойындатқан құмырсқа бел қазақ қызы Алла Ильчун, анығырағы Алла Қуантханқызы Елшінді тапқанын бұған дейін жазғанбыз. Алла өмірден озардан екі жыл бұрын ресейлік «Модный приговор» телебағдарламасының жүргізушісі Александр Васильевке қазақ екенін айтып кетіпті.

Бұған дейін Берлин Иришев бастаған шығармашылық топ Алла жайлы 52 минуттық лентаның тұсаукесерін өткізген. Алматы мен Нұр-Сұлтан қалаларында көрсетілді.

Иришев Алланы қалай тапты

Франция қазағы Берлин Иришев бастаған командаға Алла туралы бұл деректі фильмді дүниеге әкелу оңайға түспеген. Авторлық құқыққа аса құрметпен қарайтын әрі аса құнтты Еуропа елдеріндегі архивтерде өмірі беймәлімдеу әйгілі модель туралы деректер жеткілікті болғанымен, оны қолға түсіру, іздеу, фильм барысында пайдалану арзанға да, оңайға да түспепті.

«Бәрі мен Париждегі Монсо паркіндегі антикварлық базарда кездейсоқ Леон Цейтлиннің Алла кистінің портретін көргеннен басталды. Портретті сатып алғаннан кейін өмірі мен тағдыры туралы деректерді жинастыра бастадым. Ашық дереккөздерде Алла туралы ақпарат өте аз болды. Басында біз ол туралы Диордың естеліктерінен, газеттерден кішкентай дәйексөздер таптық. Оның фамилиясының бірнеше транскрипциясы бар екенін анықтадық және бұл қосымша ақпарат қабатын ашуға көмектесті. Алла жеке өмірі туралы тіпті жақын достарына да айтқанды ұнатпады, күнделігін жүргізбеді. Ол шынымен де күрделі, көп қырлы тұлға болатын. Біз оның бұрынғы әріптестерін, таныстары мен достарын табуға тырыстық. Аллланың көз көргендері әлі ортамызда жүр», дейді Берлин аға.

Алла Елшіннің (Ильчун) әкесі Қуантқан Елшін (кей деректерде Қуанхан немесе Жуанхан), 1897 жылы Верный қазіргі Алматы қаласында туған ауқатты отбасынан шыққан қазақ. Қытайдың Харбин қаласында жұмыс істеген. Опера әншісі Тамара есімді орыс әйеліне үйленіп, кейін қуғын-сүргінге ұшыраған. 1935-1940 жылдары отбасын (әйелі мен қызы Алланы) аман сақтап қалу үшін Францияға кететін кемеге отырғызып, өзі елден шыға алмай қалған.

Берлин Иришев бізбен әңгімесінде қазақ даласы алманың ғана емес, Haute Couture (Жоғары сән) елінің отаны екенін айтып берді. Біздің даламызда кутюралық модельдер» 2500 жыл бұрын, «Алтын адам», «Берель патшасы», «Сармат көсемі» және «Үржар ханшайымы» заманынанда пайда болған. Бұл біздің елімізде сән әлемінің тарихи отаны деп атауға мүмкіндік береді.

«Өткен жылы Парижде Бранли жағалауындағы Музейде «Au Fil D'Or» (Алтын жіптер) көрмесінде Азия елдерінің киімді алтынмен әдептеудің мүмкіндіктері көрсетілді. Сол кезде сақ жауынгерлерінің алтын мундирлерінің, «Алтын Адамдардың» көрсетілмегеніне өкіндім. Алтын адамды әлемге таныстырдық. Бірақ алтынмен әдіптелген сән өнерінің де отаны болғанымызды таныстыра алмай жұрміз», дейді Берлин Иришев.

Берлин Иришевтің айтуынша, талғампаз Еуропа жұрты біздің Алла Елшінді сол алтын киімді ханзадалармен Ханшайымның көзі деп қабылдаған. Оның бекзат бітімді болмысы, көзінің қиығы сән әлеміне өзгерістер енгізген, тіпті Алланың замандастары көзінің қиығына дейін Аллаға еліктеуге, соған ұқсауға тырысыпты. Берлин Иришев болса, биылғы жылды Сән тарихындағы бірінші азиялық модельдің 100 жылдығының құрметіне Қазақстанның сән тарихы туралы QazaQ Fashion (ағылшын тілінде) кітабымен атап өтуге шешім қабылдады.

Соңғы жаңалықтар