Дубай әлемдегі ең лас қалалар көшін бастады

Дубай қараша айында әлемдегі ең лас қалалар көшін бастады. Әмірлік бұл тізімде алғашқы ондықта тұр. Қала экологиясының нашарлауына өндіріс ошақтарынан тарайтын зиянды қалдық пен кейінгі кезде жиілеген шаң-тозаң аралас дауылдың әсері көп болып отыр. Дерекке сай қараша айы басталғалы ауаның ластану деңгейі қалыпты мөлшерден 6-7 есе жоғарылаған.

Араб түбегін биыл бірнеше рет шаңды дауыл басты. Екпіндеп соққан жел зиянды қалдықтар мен қоқыстарды ауаға көтеріп, шаң-тозаң мөлшерін арттырды. Абу Даби, Дубай, Шарджа сынды мегаполистер мұндай жағдайға талай мәрте тап болып, мәселені экологиялық жолдармен шешуге күш салып әлек. Десек те билік кейде бұлттарды жасанды жолмен көшіріп, жауын жауғызады. Жалпы бұл шығанақ климатына тән табиғи құбылыс. Құмды дауыл соғып тұратын өлке тұрғындары мұндай өзгеріске үйренген. Алайда мамандар кейінгі жылдары желдің қуаты мен жиілігі артқанын айтады. Ресми дерекке сәйкес мегаполистердің қарқынды дамуы мен өндіріс орындарының көбеюі өңірді климаттық өзгерістерге душар етіп жатыр. Бұған қатысты экологтар пайымы бір: өсімдігі сирек аймақты жасыл-желекпен көмкеріп, экологиялық сын-қатерлерді еңсеру.

Симона Аззали, урбанистика және сәулет саласының маманы:

- Дубайда климатқа қатысты бірқатар проблема бар жасырын емес. Барлық жерде құрылыс жүріп жатыр. Ауа сапасы нашарлап, қоршаған орта мен табиғи тепе-теңдік бұзылған. Адамдар кері әсерін сезіп те жүр. Осы тұрғыда біз табиғатпен өзіндік үйлесім таба білуіміз керек. Оны ұмыт қалдыруға болмайды. Әмірлік Еуропа елдерінің мысалында төңіректі біршама жасылдандыруды жөн деп шешті. Бұл оң әсер ететін іс. Тіпті жаз айларында ауа температурасын төмендетуге де ықпалы бар.

Тал-терек отырғызу бастамасы ауаны тазартуға әрі өңірде тұрақты климат қалыптастыруға сеп болады деген сенім бар. Сондықтан қаржылық әлеуеті жоғары қалалар бұл істен әзірге тартынып жатқан жоқ. Тіпті миллиондаған тонна құнарлы топырақ импорттап, арнайы бау-бақша алаңдарын көбейтуге кірісіп кетті. Бұл іс табиғи тепе-теңдікті қалпына келтіруге әсер етуі мүмкін. Дегенмен қалада өндіріс ошақтары көп. Ал көмейі кең кей өндірушілер экологиялық міндеттемелерді орындамай, талап-ережені айналып өтуге асық.

Беназир Нұрмұхамад, сәулетші, қоршаған орта жобаларының кеңесшісі:

- Бір тәуірі, қаламыздың билігі климаттық өзгерістерге жылдам бейімделді. Таяу Шығыс төңірегінде мұндай құбылыстарға қарсы әрекет ететін нақты жоспары бар жалғыз ел. Мәселені біршама реттеуге инвестиция салынып-ақ жатыр. Біз ескеретін бір жайт, бұл өлке бұрын кәдімгі шөл дала болған. Кейін биік ғимараттар пайда болды. Мұндай урбанизация үдерісімен экологиялық мәселелер қатар жүретіні мәлім.

«IQAir» халықаралық экология ұйымы әмірлікті қараша айында әлемдегі ең лас 10 қала тізіміне қосты. Дубай секілді Абу Даби мен Шарджа осы антирейтингке енді. Мұндай жағдай ең әуелі араб түбегіне тән табиғи құбылыс, яки шаңды дауыл әсерінен болады. Десек те Дубайдың ең көп ластанған қалалар қатарына қосылуына тағы бір себеп бар. Әмірліктің бірқатар ауданында қазір тазалық сын көтермейді. Әсіресе еңбек мигранттары қоныстанған аудандарда мәселе тым күрделі.

Сондықтан жергілікті билік тазалыққа немқұрайлы қарайтындар үшін айыппұл мөлшерін ұлғайтты. Белгіленбеген жерге қоқыс тастағандар елде бұдан былай 500 дирхам немесе 70 мың теңге айыппұл төлейді.

Авторы: Рауан Мыңбай