Электромобильдер дәуірі тұралай ма?

Елде электромобильдерге арналған жеңілдікті ұзарту керек. Депутаттар осындай ұсыныс жасап отыр. Өйткені бұл квота күшін жойса, тоқпен жүретін көліктердің бағасы 40 пайызға дейін аспандауы мүмкін. Салдарынан экологиялық таза темір тұлпарларға көшу үдерісі тұралайды. 

Депутаттардың дерегінше, елге электромобиль кіргізуге жасалған тарифтік жеңілдіктер жақсы нәтиже берген. Мәселен, 2022 жылы Қазақстанға тек 1200 тоқ көлігі ипортталса, былтыр бұл көрсеткіш 12 пайызға өсіп, 15 мыңға жеткен. Сұраныстың көптігінен зарядтау станцияларының саны 200-ден 1200-ге ұлғайыпты. «Елде электр көлікке көшу мәдениеті енді қалыптасып жатқанда, жеңілдіктердің жыл соңында аяқталуы бұл үдеріске айтарлықтай кесірін тигізеді», - дейді.

Олжас Нұралдинов, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:
- Қазір Қазақстандағы 6 млн көліктің 70‑тен аса пайызына 10 жылдан асқан. Олар атмосфераға зиянды заттарды 5‑7 есе көп шығарады. Мәселен, Алматыда ауа ластануының 80%-на автотранспорт себеп. Аталған жеңілдіктің күшінің жойылуы біздің қалалардағы ауаны тазарту переспективасын бұзып, экологияның одан әрі нашарлауына әкеледі.

Әлемде тоқпен жүретін көліктердің көшін Норвегия бастап тұр. Мұндағы 80 пайызы электр көлікпен жүреді. Бұл көрсеткіш Қытайда 35%, Еуроодақта 22%-ке жеткен. Ал Қазақстанда әлі 1%-ға да жетпеген. Бар болғаны 0.5%.

Автосарапшылар: «Элктромобильдердің аздығына елдегі инфрақұрылымның жоқтығы себеп», - дейді. 

Санат Нұрбай, автосарапшы:
- Мысалы, ұзын жолға шыққанда әрбір жанармай бекеттерінде тұрған электромобильдерді қуаттайтын көздер жоқ. Сервис көрсету орталықтары әлі жоқ. Оны алғаннан кейін біз оны жүргізе аламыз ба? Бұзылған жағдайда оны оқитын мамандар жоқ. Оған дейін емеспіз. Алуға болады, бірақ қосымша көлік ретінде. Сенде жанар-жағармаймен жүретін бір көлік болу керек.

Ал автомобиль нарығын зерттеу агенттігі ел азаматтары жанармаймен жүретін машинаны санамағанда, көбіне гибрид көліктерді тайдайтынын айтады. Өйткені біздің климатқа қолайлысы сол. Тоқпен жүретін көліктерге деген ел сенімі енді ғана артып келеді.

Артур Маскарян, Автомобиль нарығын мониторингтеу және талдау агенттігінің бас директоры:
- Бүгінде электромбильдердерді жеңілдікпен әкелуге 15 мың квота белгіленгенін білесіздер. Қазір бұл шамамаен 88% ғана орындалды. Елге ай сайын орта есеппен мың жарым электромобиль әкелініп жатыр. Егер, келесі жылы квота беру мерзімі ұзартылмайтын болған күннің өзінде, тоқпен жүретін көлікті сатып алушылар қосылған құн салығын төлеуге міндеттеледі. Сондай-ақ ол тек ел аумағында ғана айналымда болады. Утиль алым 0 пайызбен қалады.  

Елге тоқ көлігін әкелуге берілген квота саны мен жеңілдік мерзімі аяқталуға жақын. Алайда, Қаржы министрлігі оны ұзарту жөнінде ешқандай мәлімдеме жасаған жоқ. Жаңа Салық кодексінде де электромобиль импорттаушыларға қатысты ерекше шарттар да қарастырылмаған.