Елордада Sana 1 жобасы сәтті аяқталды

Елордада «SANA-1» жобасы алғашқы сынағын өткізді. Бүгін әйелдерге арналған ғарыш эксперименті өз мәресіне жетті. Мұнда төрт зерттеуші 10 тәулік бойы арнайы жасалған модуль ішінде өмір сүрді.

Миссия барысында экипаж медициналық, когнитивті және командалық зерттеулер жүргізген. Сондай-ақ қатысушылардың  психологиялық және физикалық төзімділігі, топтық өзара әрекеттестігі мен кәсіби дағдылары тексерілді.

Қазақстанның алғашқы әйелдер ғарыш экипажы 10 күн бойы жерүсті модулінде оқшауланды. Олар когнитивтік тесттерден өтіп, түрлі ғылыми эксперименттер жүргізді.

Оқшауланған ортада адам психикасы сынақтан өтеді. Терезесіз кеңістік, жасанды ауа, уақыт сезімін жоғалту. Мұндай сәттерде ұжымдық рух пен сенім ғана сүйеу бола алады. Қатысушылар күн сайын ортақ брифинг өткізіп, қатаң тәртіпке бағынған. Ал бос уақытта бірге фильм көріп, жаттығу жасаған. Ұйымдастырушылардың айтуынша, алғашқы күндері эмоционалды қысым байқалған.

Алина Гуторева, жоба жетекшісі:

- Алғашқы күндері қатысушылардың белсенділігі жоғары болды. Кейін эмоционалдық қысым яки стресс байқалды. Ал алтыншы күннен кейін бейімделу кезеңі басталып, олардың реакциясы мен белсенділігі қалпына келді. Төртінші қатысушы тәжірибені мерзімінен бұрын аяқтағанымен, өз миссиясын толық орындады. Жалпы мұндай тәжірибелер әрі қарай жалғасын табады.

Әр қатысушы өз ғылыми  бастамаларын жүзеге асырды. Олар капсуланың жылу картасын зерттеп, көлік те құрастырған. Сондай-ақ қатысушылар  гидрогель арқылы топырақсыз өсімдік өсіру жобасын да іске асырды.

Әсем Қуандық, жоба қатысушысы:

- Бірінші мақсатымыз - біздің когнитивтік және физиологиялық функцияларымызды зерттеу болды. Мысалға, мойнымдағы қазіргі құлаққап «нью рэбл» миымыздың жұмыс жасайтыны, анализ жасалды және де түрлі тесттер өттік. Әр инженердің өзінің эксперименті болды. Бір-бір эксперимент жасап көрдік. Микрозеленді топырақсыз болды. Гидрогель арқылы гидрогельді суға салып, микрозеленіміз 10 күн ішінде өсіп шықты.

Бұған дейін арулар бірнеше ай дайындықтан өтті. Оларды таңдау кезінде инженерлік қабілеті басты назарда болған. Айта кетейік, бұл эксперимент нәзік жандылардың төзімділігі мен ғылыми қабілетін тексеруге бағытталған алғашқы қазақстандық жоба.

Юлия Бакирова, экипаж командирі:

- Бұл мен үшін ерекше тәжірибе болды. Әдетте әйелдердің эмоциясы тым артық деп жатады. Бірақ керісінше біз бірігіп, алға қойған мақсатымызға жеттік. Әйел жаны төзімге де, жауапкершілікке де бейім. Жалпы жерүсті капсулада – ғарыш кемесінің модель-имитаторында тұру бізге сол атмосфераны сезіндірді.

Әлемде ғарышкерлердің тек 12 проценті әйелдер. Ал бүгінгі тәжірибе  сол көрсеткішті өзгертуге бағытталған бастама, - дейді ұйымдастырушылар.

Авторлары: Наргиз Бекмаганбетова, Ғалымжан Абдилахат