Инвесторлар Венесуэлаға қаржы құйғысы келмейді

Американдық инвесторлар Венесуэланың мұнай саласына қаржы құюға мүдделі емес.

Ол үшін саяси ахуалдың тұрақтылығы және заңдардың орындалуы маңызды. Ақ үй басшысы Венесуэланы аталған талаптарға жауап беретін елге айналдыруға бейіл. Бірақ Америка көшбасшының бұл жоспары қаншалықты жүзеге асуы мүмкін? 

Ірі инвесторлар венесуэлаға қаржы құюға құлықсыз

Президент Трамп Венесуэлаға 100 млрд доллар инвестиция тартқысы келеді. Алайда АҚШ-тың мұнай саласының алыптары бұған аса құлшынып отырған жоқ. ExxonMobil компаниясының бас директоры Даррен Вудстың айтуына қарағанда, қазір Венесуэла қаржы құюға тәуекелі тым жоғары аймақ. Сөйтіп, ауызы күйген үрлеп ішеді деген емеурін танытты. Өйткені осыған дейін бұл елде компания активтері екі рет тәркіленіп, миллиондары желге ұшқан. Сондықтан үшінші рет қаржы құю былай тұрсын, маңайламасы анық. ExxonMobil компаниясы бас директорының бұл сөзі президент Трампқа жақпай қалған сыңайлы. Америка басшысы бірлестікті Венесуэланың мұнай саласына енді жолатпайтынын ескертті. Қазір Венесуэлада Шеврон ғана энергетикалық шикізат өндіреді. Сондықтан Ақ үй басшысы инвестицияға жол ашу үшін білек сыбана кірісті. Тіпті Каракасты кезең-кезеңімен санкциялардан босатамын деп отыр. 

Карстен Бржески, ING орталығының бас экономисі:

- Венесуэланың мұнай саласы еңсесін тіктеуі үшін бірталай уақыт қажет. Қазір мұнай нарығы сұраныс пен ұсыныс сияқты негізгі факторлар ғана емес, болжамға көбірек негізделеді. Егер қара алтын бағасы түссе, Батыс елдері мен Еуропа үшін бұл жақсы жаңалық. Өйткені инфляцияны ауыздықтауға сеп болады. Өндіріс шығындары азайып, өнеркәсіптің аяқ алысына оң әсер етеді.

Бұған дейін Венесуэла мұнайын әлемдік нарықта емес, жасырын саудалайтын. Өйткені Каракас АҚШ санкцияларының құрсауында қалған болатын.  Бюджеттің жыртығын жамау үшін арзан бағада сатып келді. Сол мұнайдың 80 пайызын Қытайға жеткізіп отырған. Бірақ өткен жылы Құрама Штаттар Венесуэланың саудасын шектеп тастады. Кариб бассейніндегі 80 танкердің 30-ын тоқтатып, қолға түсірген. Осылайша Бейжіңді арзан мұнайсыз қалдырды. Қытайдың  Вашингтонның Николас Мадуроға қарсы операциясын қатаң айыптауының түпкі себебі де осы, дейді сарапшылар. 

Клейтон Сигл, стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығының ғылыми қызметкері:

- Бұл жағдай ең алдымен Қытайға әсер етті. Өйткені, Бейжің Венесуэла мұнайының басты тұтынушысы болатын. Қазір АҚШ бұл елдің бүкіл мұнай саласын бақылап отыр. Енді Қытай Венесуэланың энергетикалық шикізатын бұрынғы бағада сатып алуы екіталай.

Венесуэла мұнайы нарыққа әсер ете ме? 

Венесуэла мұнайдың үстінде отырған ел. Әлемдік қордың 17 пайызына ие. Президент Трамп бұл елге Батыс компанияларын тартса, 2 жылда елдегі қара алтын өндірісі тәулігіне 1 жарым млн баррельге дейін өсуі мүмкін. 10 жылда бұл көрсеткіш 2 жарым млн баррельге дейін жетеді. Жер қойнауы қара алтынға бай болса да, қазір Венесуэла тәулігіне небәрі 900 мың баррель өндіреді. Бұл әлемдік өндірістің небәрі 1 пайызы ғана.  Ал Венесуэлада өндірілген қосымша энергетикалық шикізаттың әлемдік нарыққа әсер етпей қоймасы анық. Себебі әрбір жаңа баррель жаһандық ұсынысты көбейтеді деген сөз. Демек, нарықта нағыз бәсеке басталады.  Мұны отандық сарапшылар да растап отыр. 

ЦИТАТА: Қуаныш Бейсенғазин, ұлттық экономикалық зерттеулер бюросының директоры

Венесуэла мұнайы Ресейдің Urals маркалы энергетикалық шикізатын бәсекелес бола алады. Демек Қытай мен Үндістанның таңдау мүмкіндігі артады. Ал Қазақстан үшін таяқтың екі ұшы бар. Біріншіден, Брент маркалы мұнайға пара-пар саудаланатын отандық қара алтынның құнын құлдыратпау керек. Екіншіден, Венесуэла өндірісті артыратын болса, Ресейдің  Urals маркалы мұнайын арзандатудан басқа амалы қалмайды. Бұл өз кезегінде қазақстандық мұнайды жекелеген нарықтан ығыстыруға әкелуі мүмкін. Десе де, бұл туралы айтуға әлі ерте. Нарықтың қалай құбылатынын уақыт көрсетеді. 

Венесула – күкірт мөлшері жоғары, ауыр мұнайдың ірі өндірушісі саналады. Оны жанармай мен дизельге айналдыру үшін арнайы технология қажет. Яғни, оны жер қонауынан шығару қымбатқа түседі. Бірақ АҚШ-тағы зауыттар дәл осы Венесуэла мұнайын өңдеуге бағытталған.  

Президент Трамптың Венесуэла мұнайына қатысты жоспары іске асу-аспауы екіталай. Себебі Каракас экономикасына 100 млрд доллар инвестиция құю туралы бастамасын ірі америкалық инвесторлар қолдамай отыр. Келісіп отырған, тек ұсақ компаниялар ғана. Олардың өзі 50 млн доллар салуға ғана шамасы жетеді.  Сарапшылардың айтуына қарағанда, тоқырауға ұшыраған Венесуэланың мұнай саласын жандандыру үшін жылына кемі 9 млрд доллар тарту қажет.