Ислам өркениеті орталығы меценаттық қолдаудың жарқын үлгісі

Ташкенттегі Ислам өркениетінің орталығы – Өзбекстанның ең маңызды идеологиялық жобаларының бірі. Бұл – қарапайым сәулет нысаны емес, Ислам ағартушылығы, ғылыми мұра және мәдени жаңғыру идеяларына негізделген жаңа мемлекеттік саясаттың символы.

Күмбезді кешен Өзбекстан президентінің тапсырмасымен 2017 жылы бой көтерген. Бір жылдан кейін орталықтың іргетасы қаланды. 10 гектар аумақты алып жатқан орталықта мұражай, зерттеу және білім беру алаңдары, кітапхана мен мұрағат орналасқан. Осылайша, аймақтың бай рухани мұрасын заманауи ғылым ордасына айналғандай.

Шавкат Аюпов, Өзбекстан ғылым академиясының президенті:

- Екінші қабат толықтай біздің шетелдік серіктестерімізге, ғалымдарға беріледі. Оларға барлық жағдай жасалады. Яғни Ислам өркениетін зерттеу орталығы біздің елге ғана емес, күллі адамзатқа қызмет етеді. Қазірдің өзінде Оксфордтың Ислам мәдениеті орталығының кеңсесі ашылды. Басқа да өкілдер келіп жатыр. Әлемнің барлық ғалымдарына есігіміз ашық.

Орталықтың ғимараты ұлттық нақышта салынған. Төрт жағын 34 метрлік мұнаралар қоршаса, ортасында 65 метрлік күмбез орналасқан. Архитектурасы арқылы ислам өркениетін білім, мәдениет, дамудың қайнар көзі ретінде құрмет көрсетілген. Мұнда әр кезеңнің тарихымен танысуға болады. Ислам өркениетіне дейінгі кезеңнен бастап Ренессанс идеяларына дейін қамтылған.  Ұлы ойшылдар, теологтар, көрнекті ғалымдар мен рухани көшбасшылардың мұрасымен танысуға мүмкіндік бар. Экспозицияның қақ ортасында қасиетті Құран залы орналасқан. Ондағы басты экспонат – Османлы Құраны. Сонымен қатар Құран сүрелері бойынша орналасқан  114 ежелгі кітапты көруге болады. Ислам өркениеті тарихында ғылым мен ағартушылықта көзге түскен қайраткер әйелдердің рөліне арнайы бөлім арналған. Орталық тұрақты ғылыми-зерттеу кеңістігі ретінде жобаланған. Жобаларға 2000 жергілікті және шетелдік ғалым мен зерттеуші, сондай-ақ 110-нан астам ұйым тартылды. Ал оны жүзеге асыруға 600-ден астам халықаралық сарапшы қатысады.

Фирдавс Абдухоликов, Ислам өркениеті орталығының директоры:

- Ғылыми зерттеулер ашқан жаңалықтарды сақтайтын орын керек. Ол жаңалықтар бірінші қабатта орналасады. Екінші қабат зерттеулермен, жобалармен айналысатын орын болады. Оның нәижелерін сонда осында жариялаймыз. Яғни бұл тек қатардағы мұражай емес, ағарту орталығына айналады.

Орталықтың бой көтеруіне  өзбек және шетелдік бизнес иелері қолдау жасаған. Өзбекстанның тумасы, кәсіпкер Әлішер Усманов – негізгі меценаттардың бірі. Ол рухани ордаға миллиондаған доллар жұмсап әрі сирек кездесетін кітаптардың бірегей жинағын тарту етті. Осылайша, Усманов қоры латын, ағылшын, француз және неміс тілдеріндегі XIII ғасырдан бастау алатын басылымдардың 4923 атауын ұсынды. Құнды жәдігерлердің ішінде Авиценнаның "Дәрігерлік ғылым каноны" еңбегінің алғашқы латын тіліндегі аудармасы бар. Ташкент қаласындағы Ислам өркениеті орталығын өңір мемлекеттері басшыларының жетінші консультативтік кездесуіне келген Орталық Азия мен Әзірбайжан президенттері де тамашалады. Мәртебелі қонақтар Өзбекстанның ең бай ортақ мұраны сақтау және насихаттау жөніндегі ауқымды күш-жігеріне жоғары баға берді. Нысанмен танысқан соң мемлекеттер басшылары «Келешек мұрасы» халықаралық сыйлығын тапсыру рәсіміне қатысты. Қазақстаннан актер Еркебұлан Дайыров «Театр және кино» аталымы бойынша «Келешек мұрасы» сыйлығының лауреаты атанды.

Авторы: Серік Селеубайұлы