Көлеңкелі экономикамен күрес: Елде деректерді талдаудың цифрлық платформасы құрылады

«Көлеңке» деңгейін азайту бойынша жүйелі күрес шеңберінде өткен жылы жаңа тәсілдер енгізілді. Мемлекеттік органдардың даму жоспарларына тиісті KPI бекітілді. Көлеңкеде қалу қаупі зор сауда, құрылыс, көлік, денсаулық сақтау, білім беру, ауыл шаруашылығы секілді секторларда салалық жол карталары әзірленіп, жүзеге асырылып жатыр.

Қаржы вице-министрі Ержан Біржанов атап өткендей, салалық жол карталарын жүзеге асыру алдын алу шараларының тиімді болуына мүмкіндік берді. Айналымдарды заңдастыру бойынша белгілі бір нәтижеге қол жеткізілді. Мысалы, ішкі саудада көлеңкелі айналым деңгейі 3,54%-дан 2,97%-ға дейін, білім беруде 1,52%-дан 1,1%-ға дейін, ауыл шаруашылығында 1,88%-дан 1,73%-ға дейін төмендеді. 2024 жылдың қорытындысына қарайтын болсақ, ЖІӨ-дегі көлеңкелі экономиканың үлесі 16,71%-ға қысқарды. 2025 жылдың қорытындысы осы жылдың тамыз айында шығарылады.

— Цифрландырудың қарқынды дамуы және цифрлық арналарды пайдалану арқылы жаңа көлеңкелі схемалардың пайда болуы шашыраңқы салалық жол карталарынан көлеңкелі экономикаға қарсы іс-қимылдың бірыңғай кешенді жоспарын қалыптастыруға көшу туралы шешімге алып келді. Smart Data Finance негізінде мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерін біріктіретін және деректерді талдау мен өңдеуде жасанды интеллект құралдарын қолданатын цифрлық платформа құрылады. Цифрлық платформа салық, кеден, еңбек және салалық жүйелердің дерегін салыстыруға, сұр схемаларды қолдануға бейім анағұрлым осал буындарды анықтауға, сондай-ақ олардың экономика секторлары арасындағы қозғалысын бақылауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар ЖИ құралдары кешенді жоспардың орындалуын бақылау мен нысаналы көрсеткішке қол жеткізу тиімділігін бағалауда қолданылады, — делінген хабарламада.

Кешенді жоспар мен цифрлық платформа Үкіметтің көлеңкелі операциялар өрісін тарылту жөніндегі дәйекті жұмысының келесі кезеңі болады. Көлеңкеге бейім салаларды цифрландыру бойынша ауқымды жұмыс жүргізіліп жатыр. Тауарлардың ұлттық каталогы, отандық өндірушілердің тізілімі, тауарларды таңбалау мен қадағалау, цифрлық теңге мен цифрлық ҚҚС енгізіліп, ЭШФ барлық жерде қолданылады.

Сұр схемалардың қолданылуына анағұрлым осал саланың бірі — саудадағы көлеңкелі айналымды азайтудың қосымша шаралары қабылданады. Нарықтағы қызметті жаңғырту мен ретке келтіру баға белгілеудің ашықтығын арттыруға арналған көтерме сатып алу стандартын енгізу есебінен қамтамасыз етіледі.

Жиын қорытындысы бойынша вице-премьер мемлекеттік органдарға Қаржы мониторингі агенттігімен бірлесіп бір ай ішінде нақты цифрлық шешімдермен және ұсыныстармен көлеңкелі экономикаға қарсы іс-қимылдың кешенді жоспарын әзірлеуді тапсырды.

Бұдан бұрын Серік Жұманғариннің жұбайы 2024 жылы 88 млн теңгеден астам табыс тапқанын жазғанбыз.