Көліктер бензиннің кесірінен бұзылуда қазақстандықтар ЖҚС нан өтемақы талап ете ала ма

Қазақстандық көлік иелері кейінгі уақытта АИ-92, АИ-95, тіпті АИ-98 маркалы бензиннің сапасына жаппай шағым айтып жүр. Жүргізушілердің сөзінше, жанармай құйғаннан кейін көліктің жұмысы тұрақсызданып, қозғалтқыш дүрсілдеп, түрлі қателер мен ақаулар пайда болады. Әлеуметтік желілерде бензин құйғаннан кейін қымбат жөндеуге тап болғандар туралы жазбалар да көбейген.

Осыған байланысты Tengri Auto жанармай құйғаннан кейін көлік дұрыс жұмыс істемей қалса не істеу керектігін, мәселені қалай тіркеуге болатынын, кімге шағымдану қажеттігін және жөндеуге кеткен шығынды өндіріп алу мүмкіндігін түсіндірді.

Көлік иелері мен ТБС басшылары не дейді

Кейінгі күндері әлеуметтік желілерде осыған ұқсас шағымдар көбейген. Мәселе туралы көлік иелері ғана емес, қарапайым жөндеу шеберханалары, форсунка жөндеуге маманданған орталықтар мен ресми сервистердің қызметкерлері де айтып жүр.

Жүргізушілер көлікте пайда болған ақауды бұған дейін құйылған жанармаймен байланыстырады. Ең жиі айтылатын мәселенің бірі – форсункалардың істен шығуы. Мұндай жағдай турбоүрлемелі және күрделі технологиялық қозғалтқышы бар көліктерде жиірек кездесетіні айтылады.

Кей жағдайда жөндеу жұмыстары көлік иесіне жүздеген мың теңгеге түсуі мүмкін.

ТБС-терде бір апта бұрын жазылу керек

Мәселенің қаншалықты ауқымды екенін білу үшін журналистер Алматыдағы техникалық қызмет көрсету станцияларының біріне барған. Сол сәтте сервистегі барлық жөндеу орны көлікке толы болған. Олардың арасында әртүрлі елде шығарылған және түрлі баға санатындағы машиналар бар.

Фото: Tengrinews.kz/Марат Әлжанов. ТЖО-да көтергіште тұрған Lexus автокөлігі

Мәселен, көтергіште 2026 жылғы Lexus тұрса, аулада жөндеу кезегін күтіп 2025 жылғы Skoda тұрды.

Фото: Tengrinews.kz/Марат Әлжанов. Автосервис аумағындағы Skoda және Chery көліктері

Автосервис иесі Виктор Новиковтың айтуынша, соңғы уақытта осындай ақаумен келетін көлік иелерінің саны күрт артқан.

"Көбіне форсункалар бұзылады. Олар сапасыз бензин мен қоспалардың кесірінен бітеліп қалады. Бәлкім, мәселе сапасыз қоспаларда шығар. Нақты кесіп айта алмаймын, мұны сарапшылар анықтауы керек", – деді Виктор Новиков.

Фото: Tengrinews.kz/Марат Әлжанов. ТЖО-дағы BMW және Infiniti көліктері

Оның айтуынша, сервиске күніне 100-ге жуық адам хабарласады, ал мамандар тәулігіне 30–40-тан астам көлікке қызмет көрсетеді. Кейде жөндеуге бір апта бұрын жазылуға тура келеді.

Фото: Tengrinews.kz/Марат Әлжанов. Механик жөндеу жұмыстарын жүргізуде

Новиковтың сөзінше, мұндай ақаумен көбіне жоғары қысымды отын жүйесі мен жоғары қысымды отын сорғысы бар көліктер келеді. Олардың арасында BMW, Lexus, Toyota және Қытайда шығарылған автокөліктер де бар.

Жөндеу қанша тұрады

Форсункаларды жөндеу орта есеппен 100 мыңнан 250 мың теңгеге дейін шығуы мүмкін. Кейбір жағдайда төрт, алты немесе сегіз форсунканың біреуін ғана жөндеу не ауыстырудың өзі осындай қаражатты талап етеді.

Ал ақау басқа бөлшектерге де әсер етсе, шығын қосалқы бөлшектердің бағасына қарай бір-екі миллион теңгеге дейін жетуі ықтимал.

Фото: Tengrinews.kz/Марат Әлжанов. Infiniti көлігінің қозғалтқыш бөлігі

Сервис иесінің айтуынша, бұдан да күрделі жағдайлар кездеседі. Кейбір көліктерде осындай ақаудан кейін поршеньдер мен клапандар күйіп кеткен. Мұндай кезде қозғалтқышқа күрделі жөндеу қажет болады.

"Әрине, бәрі көліктің моделіне байланысты. Мысалы, жаңа буындағы BMW болса, жөндеу құны 4-5 миллион теңгеге дейін жетуі мүмкін", – деді Новиков.

Фото: Tengrinews.kz/Марат Әлжанов. Көтергіштегі Hyundai және Lexus көліктері

Форсункалар қайтадан бұзылуы мүмкін

Маманның айтуынша, көлік жөнделгеннен кейін де мәселе қайталануы ықтимал. Егер бакта ақауға себеп болған жанармай қалып қойса, форсунка қайтадан істен шығуы мүмкін.

"Біз тұтынушыға мұндай жағдайдың қайталануы мүмкін екенін және сол қызметке тағы да жүгінуге тура келуі ықтимал екенін ескертеміз", – деді Новиков.

Ол интернетте тараған бензинге спирт, октан немесе түрлі қоспалар қосу туралы кеңестердің зақымдалған форсунканы қалпына келтірмейтінін де атап өтті.

Егер олар ластанса немесе істен шықса, оларды бөлшектеп, тазалау немесе ауыстыру қажет.

Көлікті жөндеуге кеткен ақшаны қайтаруға бола ма

Егер көліктің бұзылуына шынымен сапасыз жанармай себеп болса, көлік иесі бензин сатушыдан жөндеуге кеткен шығынды өндіріп алуға құқылы ма деген сұрақ туындайды.

Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінің мәліметінше, мұндай мүмкіндік заңнамада бар. Бірақ көлік иесі жанармай сатып алғанын және ақау болғанын ғана емес, бензин сапасы мен көліктің зақымдануы арасындағы тікелей байланысты да дәлелдеуге тиіс.

"Көлікке келтірілген зиян сатып алынған жанармайдың кемшіліктерінен болғаны расталған жағдайда, тұтынушы келтірілген шығынды өтеуді талап етуге құқылы", – деп түсіндірді Комитет өкілдері.

Ал егер көлік иесі мен сатушы ақаудың себебі, жанармайдың оған қатысы немесе шығын көлемі жөнінде келісе алмаса, түпкілікті шешімді сот қабылдайды.

Қандай дәлелдемелерді сақтап қою керек

Комитет мамандары көлік иесіне болған жағдайды растайтын барлық құжат пен материалды сақтап қою маңызды екенін ескертті.

Атап айтқанда, әңгіме мыналар туралы:

жанармай сатып алуды растайтын құжаттар; көлік диагностикасының нәтижелері; ТҚС (СТО) құжаттары мен қорытындылары; жанармайды зерттеу нәтижелері; фотосуреттер мен бейнежазбалар; ақаудың бар екенін және оның жанармаймен байланысын растайтын басқа да дәлелдемелер.

Бұл ретте чектің болмауы тұтынушының жанармай сатып алғанын басқа жолмен дәлелдеу құқығын жоймайды. Куәгерлердің сөзі, құжаттар, фото-бейнематериалдар және заңда көзделген өзге дәлелдер де ескерілуі мүмкін.

Сараптама ақысын кім төлейді

Егер ақаудың себебін анықтау үшін сараптама қажет болса, тауардың кемшілігі расталған жағдайда сараптама шығынын сатушы өтеуге тиіс.

Сонымен қатар заң көлікке сараптаманы міндетті түрде жөндеуге дейін жүргізуді талап етпейді. ТЖО құжаттары, диагностика нәтижелері мен сараптамалық қорытындылар дәлел ретінде пайдаланылуы мүмкін. Бірақ дау сотқа жетсе, олардың жеткіліктілігі мен шынайылығын сот бағалайды.

Сондықтан мамандар көлікті жөндеуге кіріспес бұрын ақауды, диагностика нәтижесін және көліктің сол сәттегі жағдайын барынша тіркеп алуға кеңес береді.

Диагностика мен эвакуатордың ақшасын қайтаруға бола ма

Комитеттің мәліметінше, тұтынушы тек жөндеу шығынын ғана емес, көліктің бұзылуына байланысты кеткен басқа да қаражатты өндіріп алуды талап ете алады.

Егер диагностика, эвакуатор және өзге де шығындардың көлік ақауы мен жанармай сапасына тікелей қатысы дәлелденсе, оларды да өтеуді талап етуге болады.

Алайда нақты қандай шығындардың өтелетіні әр істің мән-жайына қарай жеке анықталады.

Автокөлік иесі не істеуі керек

Ең алдымен, көлік иесі жанармай сатушыға жазбаша шағым беруі қажет.

Шағымды сатушыға жеке тапсыруға, тапсырылғаны туралы хабарламасы бар тапсырыс хатпен немесе сатушы бұрын көрсеткен электронды поштаға жіберуге болады.

Сатушы шағымды алғаннан кейін тұтынушының талабын 10 күнтізбелік күн ішінде қарауға тиіс. Егер талаппен келіспесе, оның себебін құжаттармен негіздеп, жазбаша жауап беруі керек.

Егер осы мерзімде жауап болмаса немесе ЖҚС келтірілген шығынды ерікті түрде өтеуден бас тартса, тұтынушы уәкілетті мемлекеттік органға немесе тұтынушылардың құқықтарын қорғау органдарына жүгіне алады.

Сотқа жүгінуге тура келетін жағдайлар

Егер отын сатушы шағымды мойындамаса, ал тараптар бұзылу себебі, себеп-салдарлық байланыстың бар-жоғы немесе шығын көлемі бойынша келісімге келе алмаса, автокөлік иесі сотқа жүгінуге құқылы.

Сотта шығындарды өтеуді талап етуге болады. Бұл ретте шығындардың тізбесі мен көлемі ұсынылған дәлелдемелер негізінде анықталады.

Яғни, көліктің жанармай құйғаннан кейін бұзылуы жөндеу шығындарының автоматты түрде өтелуін білдірмейді. Көлік иесіне ақаудың себебі дәл осы сатып алынған отынның сапасыздығы екенін дәлелдеу қажет.

Оқиғаның мән-жайы

Бұған дейін Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов қазақстандықтардың бензин сапасына қатысты шағымдарына пікір білдірген еді.

"Шынында да, қазір әлеуметтік желілерде бұл тақырып өткір көтеріліп жатыр. Кеше менің орынбасарым, вице-министр Техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының орынбасарымен бірге Павлодар қаласына жіберілді. Олар қазір Павлодар зауытын отын сапасы бойынша заң бұзушылықтардың бар-жоғына қатысты тексеріп жатыр", – деді министр.

Кейін Павлодар мұнай-химия зауыты автомобиль бензинінің арбитраждық сынамаларын тәуелсіз зертханада тексерген.

25 тамызда жүргізілген талдау қорытындысы бойынша бензин үлгілері ГОСТ 32513 талаптарына және Кеден одағының техникалық регламентіне сәйкес келетіні анықталған.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу