Мәулен Әшімбаев: Парламенттік реформалар елдің саяси жүйесін жаңғыртудың кілті

Мақалада Парламенттік реформаның елдің саяси өміріндегі маңызы мен цифрлық демократияны дамытудағы рөлі егжей-тегжейлі түсіндірілген.

Әшімбаевтың айтуынша, парламенттік реформа – елдегі аса маңызды өзгерістерге серпін беретін жүйке түйіні. Дұрыс жүргізілген жағдайда, саяси күштердің барлық ресурсы осы түйінде шоғырланып, тиімді әрі ашық шешімдер қоғамға жеткізіледі. Бұл тек сыртқы өзгеріс емес, биліктің шешім қабылдау жүйесін қоғам үшін түсінікті, ықпалды әрі тиімді ету деген сөз.

Мақалада атап өтілгендей, бір палаталы Парламентке көшу комитеттік жүйені күшейтуді қажет етеді. Әр комитет мықты өкілеттіктерге ие болып, тыңдаулар мен тергеулер жүргізіп, министрлер мен әкімдерді шақыра алады. Сондай-ақ, тұрақты аналитикалық және заң қызметтері Парламенттің жұмысын сапалы ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

E-parliament цифрлық платформасы Парламенттің жұмысын жетілдіретін негізгі құрал болады. Ол e-government және e-otinish жүйелерімен интеграцияланып, заң жобаларының барлық кезеңінде ашықтықты қамтамасыз етіп, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтуға, заңнамалық қайшылықтарды анықтауға мүмкіндік береді.

Бір палаталы Парламентке көшу өңірлер мүддесін ескеретін компенсациялық механизмдерді де талап етеді. Мәулен Әшімбаевтың ұсынысына сәйкес, Парламент жанындағы Өңірлер кеңесі құрамына депутаттармен бірге мәслихат төрағалары мен қоғамдық ұйым өкілдері кіруі мүмкін. Бұл халық – мәслихат – Парламент вертикалін қалыптастырып, өңірлік мүдделерді заң шығарушы органға тиімді жеткізуге көмектеседі.

Сондай-ақ, көп партиялы Парламент құру электорлардың мүдделерін кең қамтып, бәсекеге қабілетті заңнамалық ортаны қамтамасыз етеді. Партиялар әлеуметтік топтардың мүдделерін нақты бағдарламалар арқылы топтастырып, тұрақты кері байланыс арналарын – жергілікті бөлімшелер, онлайн-платформалар арқылы жұмыс істейтін болады.

Әшімбаевтың пікірінше, күшті парламенттік партиялар мен бәсекеге қабілетті заң шығарушы орта Қазақстанның саяси жүйесін демократиялық әрі инклюзивті деңгейге көтереді, парламенттік дебаттар елдің басты саяси аренасына айналады, ал барлық әлеуметтік топтардың өкілдігі қамтамасыз етіледі.

Мәулен Әшімбаев мақала соңында атап өткендей, мұның бәрі уақыт, саяси ерік-жігер және сайлаушылардың белсенділігін талап етеді, бірақ нәтижесі – тұрақты, инклюзивті және жауапты саяси жүйе құру – елдің болашағы үшін шешуші маңызды қадам болмақ.
Жаңа парламенттік модель Қазақстандағы парламентаризмнің философиясын түбегейлі өзгертеді. Енді Парламент тек заң шығару органы ғана емес, қоғамның үніне құлақ асатын, мемлекеттік дамудың жаңа бағыттарын қалыптастыратын, халық пен билік арасындағы қоғамдық диалогтың негізгі өзегіне айналуы тиіс. ХХІ ғасырдағы кәсіби Парламент көп партиялы, жинақы, жоғары технологиялық және қоғамның тыныс-тіршілігімен біте қайнаған құрылым болуы қажет.

Бүкіл әлем саяси институттардың бағыты, басқару логикасы мен азаматтардың қатысу тетіктерін өзгерткен дәуірге қадам басып отыр. Қазақстан бұл процестен шет қалмайды. Жаңарған Парламент биліктің барлық тармағының тепе-теңдігін қамтамасыз ететін орталық тірекке айналып, нақты әрі түсінікті даму күн тәртібін қалыптастырады.

Парламенттік реформа – ең алдымен ұлттық құндылықтарымызды дәріптеудің тетігі. Ықпалды Парламент Тәуелсіздік пен егемендіктің тірегіне айналады, ал көп партиялы жүйе – саяси бәсекелестік пен әділеттіліктің кепілі. Орнықты тепе-теңдік жүйесі сыбайлас жемқорлық пен непотизмнің жолын бөгеп, адам құқықтарын қорғауға және елдің демократиялық дамуына серпін береді.

Мәулен Әшімбаев атап өткендей, парламенттік реформа – бұл Қазақстандағы саяси жүйені жаңғыртуға арналған нақты жол картасы. Біртұтас, мықты және цифрлық тұрғыдан заманауи Парламент – халықтың арманы мен елдің жарқын болашағына қарай жасалған нық қадам болып табылады.