Мобилограф сізді рұқсатсыз түсіріп алды оны қалай жауапқа тартуға болады

Бүгінде еркіңнен тыс назарға ілігу оңай: кездейсоқ кадр, арандатушы сұрақ - видеоңыз әлеуметтік желіде қаралым жинап жатыр. Бірақ блогер өтіп бара жатқан адамдарды рұқсатсыз түсіре ала ма? Қандай жағдайда жарияланым заң бұзады және роликті өшіруді талап етіп, өтемақы алуға бола ма? Tengri Life тілшісі заңгерлермен және Ішкі істер министрлігімен бірге мәселенің мән-жайын анықтап көрді.

Адамды келісімінсіз қашан түсіріп алуға болады?

Адамның қоғамдық орында болу фактісі оның бейнесін кез келген мақсатта еркін пайдалануға болады дегенді білдірмейді.

Қазақстанның Азаматтық кодексінің 145-бабына сәйкес, қандай да бір адамның суреттік бейнесін оның келісімінсіз пайдалануға ешкімнің құқығы жоқ. Бұл ретте заңда бөлек келісім талап етілмейтін ерекше жағдайлар қарастырылған, деп түсіндірді ІІМ.

Анықтама: Атап айтқанда, жария іс-шараларға, жария немесе қызметтік әрекеттерге байланысты жағдайларға, сондай-ақ жариялау қоғамдық мүдделерді қорғау үшін қажет болған кездерге қатысты. Бұл ретте адамды қоғамдық орында түсіру оның бейнесін жариялауға автоматты түрде рұқсат берілгенін білдірмейді.

Көшедегі түсірілім / depositphotos.com

Заңгер Петр Кодаш 2026 жылдың сәуірінен бастап бет-әлпет бейнесі де дербес деректер сәйкестендіргішіне жататынын атап өтті. Егер видео бойынша нақты адамды анықтау мүмкін болса, дербес деректер туралы заңнама талаптары қолданылуы мүмкін.

"Мысалы, көшені, концертті немесе басқа да қоғамдық іс-шараны түсіру кезінде өтіп бара жатқан адам кездейсоқ жалпы планға түсіп қалуы мүмкін. Яғни, "адам кадрға кездейсоқ ілікті" және "адамды жариялау үшін арнайы түсірді" деген екі бөлек нәрсе", - деді заңгер.

Бұл ретте түсірілімге рұқсат алу әрдайым жариялауға рұқсат беруді білдірмейді. Жазба қоғамдық орында жасалса да, бұл авторға оны адамның келісімінсіз Instagram немесе TikTok-қа орналастыруға автоматты түрде құқық бермейді.

Жариялау қашан заң бұзуы мүмкін?

Негізгі мәселе адамның қай жерде түсірілгенінде ғана емес, оның бейнесінің қалай пайдаланылғанында.

Егер оператор көшені жалпы планмен түсіріп жатса және өтіп бара жатқан адамдар кадрда қысқа уақытқа көрінсе, бұл бір жағдай. Ал блогер әдейі нақты бір адамды таңдап алып, оны ірі планмен түсіріп, арандатушы сұрақтар қойып, жазбалар немесе пікірлер қосып, оны ойын-сауық ролигінің басты кейіпкеріне айналдырса, бұл мүлдем басқа жағдай.

Мұндай жағдайларда келісімнің алынған-алынбағанын, адамды сәйкестендіру мүмкіндігін, жариялау мақсатын және оған заңда қарастырылған ерекшеліктердің қолданылатын-қолданылмайтынын ескеру қажет.

Қыз бен жігіт видео түсіріп жатыр / depositphotos.com

Тағы бір мәселе - видео мазмұны. Егер жазба жеке немесе отбасылық құпияға қатысты жеке өмір туралы мәліметтерді ашса немесе дербес деректерді заңсыз таратса, заңда қарастырылған жағдайлар болған кезде қылмыстық жауапкершілік туралы мәселе туындауы мүмкін.

ІІМ мәліметінше, адамды оның келісімінсіз түсіру Қылмыстық кодекстің 147-бабы бойынша қылмыстық құқық бұзушылық жасалғанын білдірмейді. Құқықтық баға беру үшін түсіру және жариялау мән-жайын, таралған мәліметтердің сипатын және заңда қарастырылған басқа да шарттарды анықтау қажет.

Ал егер бейнені заңсыз пайдалану туралы сөз болса, адам өз құқықтарын азаматтық тәртіппен қорғай алады.

Видео авторына қандай жаза қолданылуы мүмкін?

Салдары нақты жағдайдың мән-жайына байланысты болады.

Азаматтық-құқықтық жауапкершілік

Егер бейне заңсыз пайдаланылса, адам заңбұзушылықты тоқтатуды, соның ішінде жарияланымды өшіруді талап ете алады. Негіз болған жағдайда ол моральдық зиянды өтеу туралы талаппен сотқа жүгінуге де құқылы.

Қылмыстық жауапкершілік

Бұл келісімсіз түсірілген кез келген ролик үшін емес, қылмыстық заңда қарастырылған құқық бұзушылық құрамы болған жағдайда ғана мүмкін болады. Мысалы, жеке немесе отбасылық құпияға қатысты жеке өмір туралы мәліметтерді заңсыз жинау немесе тарату және заңмен белгіленген басқа да жағдайлар маңызды болуы мүмкін.

Концерт түсірілімі / depositphotos.com

Кадрдағы іс-әрекет үшін әкімшілік жауапкершілік

Егер жанжал кезінде адам балағат сөздер айтса, айналасындағыларға қорлап тиіссе немесе қоғамдық тәртіпті бұзатын басқа да әрекеттер жасаса, тиісті негіздер болған жағдайда оның әрекеті ӘҚБтК-нің 434-бабы бойынша ұсақ бұзақылық ретінде саралануы мүмкін. Санкцияда20 АЕК айыппұл салу немесе бестен 15 тәулікке дейінгі мерзімге әкімшілік қамауға алу көзделген.

Бұл ретте видеоның болуы заңбұзушылықты дәлелдемейді: жазбаның мазмұны мен болған оқиғаның барлық мән-жайы маңызды.

Видео үшін өтемақы алуға бола ма?

Иә, егер ол үшін заңды негіздер болса. Адам өз бейнесіне қатысты құқығының бұзылуын тоқтатуды талап ете алады, сондай-ақ моральдық зиянды өтеу туралы талап қоя алады.

Дегенмен, заңда қаралым саны үшін белгіленген нақты сома жоқ.

"Сот нақты жағдайдың мән-жайын: видеоның мазмұнын, таралу ауқымын, роликтің ашық қолжетімділікте болу ұзақтығын және оның адам үшін салдарын ескереді", - деп түсіндірді Петр Кодаш.

Бұл ретте миллион қаралым өтемақының белгілі бір сомасына кепілдік бермейді. Сот істің мән-жайы мен ұсынылған дәлелдемелерді бағалайды.

Видеоңыз жарияланып кеткен жағдайда не істеу керек?

Егер құқығыңыз бұзылды деп есептесеңіз, алдымен жарияланымды ол қолжетімді болып тұрған кезде тіркеп алыңыз.

Заңгер ұсынысы:

роликке сілтемені және аккаунт мәліметтерін сақтап қою; скриншоттар жасап, экранды видеоға түсіріп алу; жарияланған күнін, қаралым саны мен пікірлерді тіркеу; видеоға қоса берілген мәтінді және басқа да материалдарды сақтау.

Бұдан кейін автордан роликті өшіруді және бейнеңізді пайдалануды тоқтатуды талап етуге, сондай-ақ әлеуметтік желі әкімшілігіне шағым жолдауға болады.

TikTok-тағы видео / depositphotos.com

Егер жарияланым өшірілмесе, өз құқығыңызды сотта қорғауға болады. Дербес деректер заңсыз өңделген жағдайда, заңда қарастырылған қорғау тәсілдері, соның ішінде деректерді бұғаттау немесе жою туралы талаптар қолданылуы мүмкін.

Бірнеше жыл өткен соң сотқа жүгінуге бола ма?

Жалпы ереже бойынша, егер заңда өзгеше көзделмесе, талап қою мерзімі жеке мүліктік емес құқықтарды және басқа да материалдық емес игіліктерді қорғау туралы талаптарға қолданылмайды. Бұл Қазақстан Азаматтық кодексінің 187-бабы 1-тармақшасынан туындайды.

Әлеуметтік желі қарап отырған қыз / depositphotos.com

Алайда, нақты мерзім талаптарсипатына байланысты. Мысалы, ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді қорғау туралы даулар бейнеге құқықты қорғау талаптарынан өзгеше реттелуі мүмкін.

Сондықтан, егер видео баяғыда жарияланған болса, бұл автоматты түрде қорғауға жүгінуге болмайды дегенді білдірмейді. Қандай құқықтың бұзылғанын және адамның қандай талаптар қоюға ниетті екенін анықтау маңызды.

Тағы оқыңыз: Біреу сізді рұқсатсыз видеоға түсірсе, не істеу керек? Заңгерлер кеңесі

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу