Норвегияда 15 қазақстандық жауынгердің бейіті табылды

Белсенділер желтоқсан айында Псков қаласынан соғыс жылдарындағы сарбаздардың сүйегін тапқан болатын. Жуырда Норвегияда 15 қазақстандық жауынгердің бейіті табылды.

Соғыс жылдарында бір жарым миллионға жуық қазақстандық майданға аттанды. Әр екінші жауынгер соғыста мерт болды. 270 000-нан астам сарбаз із-түзсіз жоғалғандар тізіміне енді. Іздестіру топтарының бағалауынша, бүгінде екі миллионға жуық қазақстандық ата-бабасына не болғанын және олардың қайда жерленгенін білгісі келеді.

— Жұмыс барысында біз ресми веб-сайтымызда отбасылардан 12 000-нан астам сұрау алдық. Бүгінге дейін біз 4500-ден астам адамның тағдыры мен жерленген жерлерін анықтадық. Бұл ашылулардың географиясы өте кең — бұрынғы Кеңес Одағы ғана емес, сонымен қатар Шығыс Еуропа, Норвегия, Нидерланды, тіпті Ұлыбританиядан да табылып жатыр, — деді Atamnyn Amanaty басқарма төрағасының орынбасары Әбубәкір Смайылов.

Іздестіруге полициядан, әкімдіктерден және жергілікті мектептердің мұғалімдерінен бастап министрліктер мен елшіліктерге дейін барлығы жұмылдырылған. Соғыста хабар-ошарсыз кеткендер жаппай бейіттерден табылған, олардың арасында әскери тұтқындар да бар. 

— Құжаттар өте егжей-тегжейлі толтырылды: аты-жөні, тұтқынға түскен күні мен орны, көзінің түсіне дейін. Әрбір картада фотосурет бар. Бұл көп сарбаздың алғашқы және соңғы суреті болған. Сондықтан тұтқынға түскендерді анықтау оңайырақ болды, — деді Әбубәкір Смайылов.

Жақында Норвегияның солтүстігінде қаза тапқан 15 қазақстандық жауынгердің бейіті табылды. Олардың аты-жөні тіркеу карталарының арқасында анықталды, олардың көпшілігінде фотосурет болды.

Норвегиялық ерікті Татьяна Затолокина-Торесен іздеу жұмыстарына атсалысқан. Бірнеше жыл ішінде оның тобы 400-ге жуық кеңестік әскери тұтқынды тапты.

— Олар 1940 жылдың 9 сәуірінен бастап оккупацияланған Норвегия аумағында болған кеңес жауынгерлері. Осы 15 жауынгердің әрқайсысы туралы арнайы біліп, отбасын тауып, сарбаздар туралы барлық ақпаратты жеткізгіміз келді. Менің ойымша, ата-бабасының бейіті қайда екенін және оның қалай мерт болғаны туралы ұрпағына тиыныштық сыйлайды, — дейді норвегиялық ерікті Татьяна Затолокина-Торезен.

Қазір іздеушілер Солтүстік поляр шеңберінің үстінде неміс тұтқынында қаза тапқан қазақстандық жауынгерлердің отбасыларын іздестіріп жатыр. Бұл сарбаздар Норвегиядағы Йорштадмоен зиратында жерленген. Энгелой лагеріндегі тұтқындардың қалдықтары Тджетта аралында жерленген.