Поп музыка королінің құпиясы: Майкл Джексон туралы сіз білмейтін деректер

1983 жылдың 25 наурызы. АҚШ-тың Пасадена қаласындағы Pasadena Civic Auditorium сахнасында Motown дыбыс жазу компаниясының 25 жылдығына арналған мерекелік концерт өтіп жатты. Көрермендер алдына қара күрте, қысқа балақты шалбар, ақ шұлық және бір қолына жылтыр қолғап киген Майкл Джексон шықты. Ол өзінің сол кезде-ақ танымал болған Billie Jean әнін орындады.

Әннің ортасында Джексон бұрын көпшілікке кеңінен таныс емес ерекше би қимылын көрсетті. Ол алға жүріп келе жатқандай көрінгенімен, денесі артқа қарай сырғып бара жатты. Бұл – кейін бүкіл әлемге moonwalk, яғни «Ай жүрісі» деген атаумен тараған би. Концерт 16 мамырда NBC телеарнасынан көрсетілгеннен кейін Джексонның өнері миллиондаған көрерменнің назарын аударды. Көп ұзамай бұл би оның сахналық бейнесінің ажырамас бөлігіне айналды. Шын мәнінде, moonwalk қимылын Майкл Джексон ойлап тапқан жоқ. Оған ұқсас сырғымалы қозғалыстарды бұған дейін де бишілер қолданған. Алайда оны поп-музыканың әлемдік символына айналдырған дәл осы әнші болды.

Сол кезде Джексон небәрі 24 жаста еді. Оның алдында әлемдік даңқ, музыкалық рекордтар және жеке өміріндегі күрделі кезеңдер күтіп тұрған.

Майкл Джозеф Джексон 1958 жылы 29 тамызда АҚШ-тың Индиана штатындағы Гэри қаласында дүниеге келді. Ол Джозеф пен Кэтрин Джексонның көпбалалы отбасында өсті. Әкесі болат зауытында жұмыс істегенімен, музыкаға ерекше қызығушылық танытып, балаларының өнермен айналысуына ықпал етті.

Майкл бес жасынан бастап ағаларымен бірге ән айта бастады. Кейін отбасылық ансамбль The Jackson 5 деген атаумен танылды. Топтың құрамында Джеки, Тито, Джермейн, Марлон және Майкл болды. 1968 жылы ұжым Motown компаниясымен келісімшарт жасады. Келесі жылы жарық көрген I Want You Back әні америкалық Billboard Hot 100 хит-парадының бірінші орнына көтерілді. Одан кейін ABC, The Love You Save және I'll Be There шығармалары да үздік нәтижеге жетті. Осылайша, Майкл Джексон жасөспірім шағына жетпей-ақ америкалық музыканың танымал тұлғасына айналды.

Алайда ерте келген даңқтың өзіндік құны болды. Әкесі Джо Джексон балаларынан қатаң тәртіп пен үздіксіз дайындық талап етті. Майкл кейінгі сұхбаттарында әкесінің қаталдығын, қорқыныш сезімін және балалық шағында қарапайым балалар сияқты еркін ойнауға мүмкіндігі аз болғанын бірнеше рет айтқан.

Әнші есейген сайын өзінің сыртқы келбетіне де сенімсіздікпен қарай бастағанын жасырмады. Әсіресе жасөспірім кезіндегі бет терісіне қатысты қиындықтар мен әкесінің сыртқы келбетіне айтқан сындары оның есінде қалған.

Бір жағынан, сахна оны миллиондаған адамның сүйіктісіне айналдырса, екінші жағынан, қалыпты балалық шақтан алыстатты.

Майкл Джексонның жеке шығармашылық жолындағы шешуші кезең 1979 жылы жарық көрген Off the Wall альбомынан басталды. Бұл жазбада ол продюсер Куинси Джонспен жұмыс істеді. Альбом үлкен табысқа жеткенімен, Джексон мұнымен шектелгісі келмеді. Ол келесі альбомының әрбір әні хит болғанын қалады. Куинси Джонс екеуі поп, рок, фанк, диско және ритм-энд-блюз элементтерін біріктіретін жаңа музыкалық бағыт іздеді.

1982 жылдың 30 қарашасында Thriller альбомы жарық көрді. Оның құрамына тоғыз ән енді. Соның жетеуі Billboard Hot 100 хит-парадының алғашқы ондығына көтерілді. Ол кезең үшін бұл бұрын-соңды болмаған жетістік еді. Guinness World Records оны музыка тарихындағы ең көп сатылған альбом ретінде тіркеген және әлемдік сатылымын 67 миллион дана деп көрсеткен. 

1984 жылғы Grammy марапаттау рәсімінде Джексон бір кеште сегіз жүлде жеңіп алды. Олардың жетеуі Thriller альбомымен және оның әндерімен байланысты болды.

Billie Jean – Джексонның ең танымал әндерінің бірі. Ол 1983 жылы жеке сингл ретінде жарық көріп, Billboard Hot 100 тізімінде жеті апта бойы бірінші орында тұрды.

Әннің мәтінінде бір әйел өзін әншінің баласының әкесі деп мәлімдеген ер адам туралы баяндалады. Майкл Джексон кейін бұл шығарманың нақты бір әйелге арналмағанын, оның негізінде The Jackson 5 тобы танымал болған кезеңде ағаларына қатысты кездескен оқиғалар жатқанын түсіндірген.

Әннің ең маңызды музыкалық ерекшелігі – қайталанып отыратын бас партиясы. Ол алғашқы секундтардан-ақ шығарманың ырғақтық сипатын анықтайды.

Куинси Джонс пен Джексон әннің кейбір элементтері туралы келіспеген. Соның ішінде ұзақ кіріспе де талқыланған. Алайда Джексон оның сақталуын қалаған. Кейін дәл осы кіріспе әннің танымал белгілерінің біріне айналды. Billie Jean бейнеклипі MTV арнасында кеңінен көрсетіліп, қара нәсілді орындаушылардың америкалық музыкалық теледидардағы көрінуіне ықпал еткен маңызды туындылардың бірі болды.

1983 жылы жарық көрген Beat It әні Майкл Джексонның тек поп және диско бағыттарымен шектелмейтінін көрсетті.

Әннің негізгі идеясы – зорлық-зомбылықтан бас тарту. Мәтінде жанжалдан қашудың қорқақтық емес, ақылға қонымды шешім екені айтылады. Куинси Джонс альбомда рок элементтері басым шығарма болғанын қалаған. Осы мақсатта әннің жазылуына америкалық гитарист Эдди Ван Хален шақырылды. Ол Beat It әніндегі әйгілі гитаралық солоны орындады. Ван Хален бұл жұмыс үшін ақы алмағанын кейін өзі айтқан.

Әннің бейнеклипінде қарсылас екі топтың арасындағы жанжал би арқылы шешіледі. Түсірілімге кәсіби бишілермен қатар Лос-Анджелестегі көше топтарының кейбір мүшелері де қатысқан. Beat It Billboard Hot 100 хит-парадында бірінші орынға көтерілді. Ән поп пен рок аудиториясын біріктіріп, Джексонның тыңдарман аясын кеңейтті.

1987 жылы шыққан Bad альбомындағы Smooth Criminal әні де Джексонның орындаушылық шеберлігін көрсетті. Ән 1988 жылы сингл ретінде жарияланды. Композицияда Энни есімді әйелге жасалған шабуыл туралы оқиға баяндалады. Ән мәтініндегі «Annie, are you OK?» деген тіркес алғашқы медициналық көмек көрсетуге арналған жаттығу манекеніне байланысты кең тараған сөз тіркесімен де ұқсас.

Бірақ тыңдарман есінде әннің мәтінінен гөрі оның ерекше биі сақталды. Бейнеклипте Майкл Джексон мен бишілер денесін түзу ұстап, алға қарай шамамен 45 градусқа еңкейеді. Мұндай қозғалысты сырттан қарағанда адамның құламай орындауы мүмкін емес сияқты көрінеді. Клипті түсіру кезінде бұл әсер арнайы техникалық тәсілдер арқылы жасалды. Кейін Джексон мен оның серіктестері сахнада осындай қимылды орындауға мүмкіндік беретін арнайы аяқкиім жүйесін әзірледі.

Майкл Джексонның танымалдығын тек әндерінің әуенімен түсіндіру жеткіліксіз. Ол поп-музыкадағы орындаушылықтың тұтас жүйесін өзгертті. Джексон үшін ән, би, костюм, жарық, бейнеклип және сахналық қозғалыс біртұтас көркемдік туындының бөліктері болды. Оның бір қолына киетін ақ қолғапы, қысқа балақты шалбары, қара қалпағы, әскери үлгідегі күртелері және ерекше би қимылдары бірден танылатын сахналық бейнеге айналды.

1987 жылы басталған Bad World Tour әншінің алғашқы жеке әлемдік концерттік сапары болды. Концерттерде күрделі жарық жүйелері, синхронды хореография және арнайы сахналық әсерлер қолданылды. 1992 жылғы Dangerous World Tour кезінде де Джексон үлкен стадиондарда өнер көрсетіп, концерттік шоудың ауқымын кеңейтті. Оның өнері кейінгі поп-орындаушылардың бірнеше буынына ықпал етті. Әсіресе ән мен биді қатар алып жүру, бейнеклипті көркем фильм деңгейіне көтеру және сахнадағы визуалды бейнені қалыптастыру бағыттарында Джексонның тәжірибесі маңызды үлгіге айналды.

Даңқтың екінші жағы.  Әлемдік танымалдық Майкл Джексонға үлкен мүмкіндіктер бергенімен, оның жеке өміріне де айтарлықтай әсер етті. 1984 жылы Pepsi компаниясының жарнамалық түсірілімі кезінде күтпеген оқиға болды. Пиротехникалық құралдар іске қосылған сәтте Джексонның шашы өртеніп, бас терісі күйді. Ол ауруханаға жеткізіліп, ем қабылдады. Кейін күйік салдарын емдеу үшін медициналық процедуралардан өтті. Өмірінің кейінгі кезеңінде әншінің ауырсынуды басатын дәрілерге тәуелділігі туралы да мәліметтер жарияланды. 

Джексонның сыртқы келбетінің өзгеруі де баспасөздің тұрақты тақырыбына айналды. Әнші терісінің түсіне байланысты тараған түрлі болжамдарға жауап беріп, витилиго ауруына шалдыққанын мәлімдеді. Кейін бұл диагноз оның медициналық құжаттарында да көрсетілді.

1990-жылдардан бастап әншінің жеке өміріне қатысты айыптаулар мен құқықтық даулар көбейді. 1993 жылы оған кәмелетке толмаған балаға жыныстық сипаттағы әрекет жасады деген айып тағылды. Бұл іс бойынша қылмыстық айыптау үкімі шығарылған жоқ. Азаматтық дау кейін соттан тыс келісіммен аяқталды. 2005 жылы Калифорнияда өткен қылмыстық сот процесінде Джексон өзіне тағылған барлық айып бойынша ақталды.

Аяқталмай қалған концерт. 2009 жылдың наурызында Майкл Джексон Лондонда жаңа концерттер сериясын өткізетінін жариялады. Шоу This Is It деп аталды. Бастапқыда он концерт жоспарланғанымен, билеттерге сұраныстың жоғары болуына байланысты олардың саны елуге дейін көбейтілді. Концерттер Лондондағы O2 аренасында өтуге тиіс еді.

Бұл Джексонның ұзақ үзілістен кейін үлкен сахнаға оралуы болатын.

Әнші дайындық жұмыстарын бастап, бишілермен, музыканттармен және режиссерлермен бірге жаңа бағдарламаны әзірледі. Шоуға оның әйгілі хиттері, жаңа сахналық шешімдер мен бейнеэффектілер енгізілді.

Алайда 2009 жылдың 25 маусымында Майкл Джексон Лос-Анджелесте 50 жасында қайтыс болды. Сот-медициналық сараптама өлімнің негізгі себебі пропофол препараты мен басқа да тыныштандырғыш дәрілердің әсері болғанын анықтады. Өлім жағдайы ресми түрде кісі өлтіру санатына жатқызылды.  2011 жылы әншінің жеке дәрігері Конрад Мюррей абайсызда адам өліміне себепкер болды деген айыппен кінәлі деп танылып, төрт жылға бас бостандығынан айырылды.

Джексонның соңғы дайындықтарының бейнежазбалары кейін Michael Jackson's This Is It деректі фильміне негіз болды. 2009 жылы жарық көрген фильмде оның сахнаға қайта оралуға қаншалықты мұқият дайындалғанын көруге болады. Ал жоспарланған елу концерттің ешқайсысы да өткен жоқ.

Майкл Джексонның өмірі небәрі елу жылға созылды. Бірақ осы уақыт ішінде ол әлемдік музыканың дамуына айтарлықтай ықпал етті. Оның шығармашылығының басты ерекшелігі – музыканы тек тыңдалатын өнер емес, көрермен көзбен қабылдайтын тұтас көрініске айналдыруында. Әлем оны поп-музыканың королі ретінде таныды. Ал музыка тарихында ол әнді, биді және сахналық көріністі біртұтас өнерге айналдырған орындаушы ретінде қалды.