Тойдан бастап саяхатқа дейін: қазақстандықтар ай сайын несиеге қанша ақша жұмсайды

Той, демалыс және емделу – банк есебінен

Қазақстан Ұлттық банкінің қыркүйекте жүргізген сауалнамасына сәйкес (елдің барлық өңірінен 1,5 мың тұрғын қатысқан), респонденттердің 14,9%-ында шұғыл қажеттіліктерге арналған несие бар. Бұл санатқа той өткізу, саяхаттау, емделу және басқа да жеке қажеттіліктерге жұмсалатын қаражат кіреді. Бір жыл бұрын мұндай қарыз алушылардың үлесі 14,4% болса, биыл маусымда 17%-ға жеткен.

Қарыз алудың ең кең тараған түрі – тұтынушылық несие. Сауалнамаға қатысқандардың 29,6%-ы осындай несие алғанын айтқан. Тағы 22,8%-ы тауар сатып алғанда бөліп төлеу қызметін пайдаланады. Демек, тұрмыстық техника мен басқа да тұтыну тауарларын сатып алу қарыз қаражатына жүгінудің кең тараған себептерінің бірі болып отыр.

Сауалнамаға қатысқандардың 11%-ында ипотекалық несие бар. Маусымда бұл көрсеткіш 12,5% болған. Ал автонесиенің үлесі осы кезеңде 9,7%-дан 8,9%-ға дейін төмендеген. Сонымен қатар шұғыл қажеттіліктерге арналған қарыздар осы екі несие түріне қарағанда жиірек кездеседі.

Респонденттердің тағы 12,4%-ы микроқаржы ұйымдарынан қарыз алғанын айтса, 7,6%-ы несиенің басқа түрлерін көрсеткен.

Бір қызығы, бір жыл ішінде несиесі жоқ қазақстандықтардың үлесі 34,2%-дан 31%-ға дейін азайған. Басқаша айтқанда, сауалнамаға қатысқандар арасында қарыз міндеттемелері жоқ адамдардың саны кеміген.

Әрбір үшінші қарыз алушы банкке ай сайын 100 мың теңгеден артық төлейді

Несие алу тұрақты төлем жасауды талап етеді. Қарыз алушылардың едәуір бөлігі ай сайын қомақты қаражат жұмсайды.

Ұлттық банктің мәліметінше, несиесі бар респонденттердің 33,5%-ы оны өтеуге ай сайын 100 мың теңгеден астам ақша төлейді. Тағы 9,6%-ы 90 мыңнан 100 мың теңгеге дейін, ал 17,8%-ы 50 мыңнан 90 мың теңгеге дейін төлейді.

Осылайша, қарыз алушылардың 60,9%-ы кредиторларға ай сайын 50 мың теңгеден артық ақша береді. Оның ішінде 43,1%-ының ай сайынғы төлемі 90 мың теңгеден асады.

Ал салыстырмалы түрде аз мөлшердегі төлемдер сирек кездеседі. Қарыз алушылардың 13%-ы ай сайын 20 мың теңгеге дейін, 20,6%-ы 20 мыңнан 50 мың теңгеге дейін төлейді. Тағы 5,8%-ы ай сайынғы төлем мөлшерін нақты айта алмаған.

Соңғы үш айда ең жоғары төлем жасайтын қарыз алушылардың үлесі азайғаны байқалады. Маусымда респонденттердің 37,7%-ы несиеге ай сайын 100 мың теңгеден астам төлесе, қыркүйекте бұл көрсеткіш 33,5%-ды құраған. Дегенмен наурыздағы 32,1%-бен салыстырғанда мұндай төлемдердің үлесі әлі де жоғары.

Қарызы бар, бірақ жаңа несие алудан қорықпайды

Қолданыстағы несиелердің кең таралуына қарамастан, қазақстандықтардың жаңа қарыз алуға деген қызығушылығы артып келеді.

Қыркүйекте сауалнамаға қатысқандардың 21,4%-ы алдағы 12 айда несиеге бір нәрсе сатып алуды немесе банктен қарыз алуды жоспарлап отырғанын айтқан.

Салыстыру үшін: өткен жылдың қазанында мұндай ниетін респонденттердің 19,4%-ы білдірсе, биыл наурызда – 19%, маусымда 20,1% болған.

Бір жыл ішінде әлеуетті қарыз алушылардың үлесі 2 пайыздық тармаққа өскен. Сонымен бірге несие алуды жоспарламайтындардың үлесі 66,2%-дан 64,9%-ға дейін төмендеген. Алайда маусымда жаңа несие алудан бас тартқандардың үлесі 63,5% болған. Демек, бұл көрсеткіш үш айда 1,4 пайыздық тармаққа өскен.

Сауалнама нәтижелері бір жыл ішінде несие міндеттемелері жоқ адамдардың үлесі азайып, жаңа қарыз алуды қарастырып жүргендердің үлесі артқанын көрсетеді. Соған қарамастан, респонденттердің үштен екісіне жуығы алдағы бір жылда несие алуды жоспарлап отырған жоқ.