Қазақстан әлемдегі бензин бағасы ең арзан ел қатарында тұр

Экспортқа шикі мұнай емес, дайын өнімді шығаруды ұлғайтамыз.

Бұл орайда елдегі мұнай өңдеу зауыттарының өндірістік қуатын екі есеге дейін көтеруге болады. Өйткені өзгеден бұрын өз ішімізде де сұраныс жыл аралатып 1 жарым, екі пайызға артып келеді.  Бұдан бөлек, Қытай, Үндістан мен Орталық Азия елдері-не экспортты ұлғайту жоспары бар. 

Дәл қазір ішкі нарық толық қамтылған. Бензин де, өзгесі де жеткілікті. Бірақ болдық, толдық деп отыруға тағы болмайды. Осы орайда Үкімет 2040-шы жылға дейінгі мұнай өңдеу саласын дамыту жоспарын бекіткен.

Нұрқанат Қанапия, тілші

-Қазақстан әлемдегі жанармай бағасы ең арзан он елдің қатарында. «Глобалпетролпрайсес» порталының 6 қазандағы тізімінде 9-шы сатыға табан тіредік. Ең арзан бензин – Ливияда. Мұнайлы елде 1 литр бензинді бүгінгі доллар бағамымен 15 теңгеге сатып аласыз. Алдыңғы бестікті түйіндеген Кувейтте литр құны 185 теңгеге жуықтайды. Одан кейінгі Алжир, Мысыр мен Түрікменстанда – 190 мен 230 теңгенің арасында. Ал бізде бензин бағасы маркасына қарай 230 теңгеден 280 теңгеге дейін барады. Және өңірге қарай өзгереді.

Ал ең қымбат жанармай Гонконгта. Бұл елде бір литр бензин 1 965 теңге тұрады. Одан кейінгі Исландияда 1300 теңгеден асса, Израильде 1226 теңгеге бағаланып отыр. Сондай-ақ алғашқы бестікке Нидерланд пен Дания енген. Бұл елдерде де бензин құны 1200 теңгеден артық. 

Биыл бензинге ішкі сұраныс 5 млн 600 мың тоннаға жетуге тиіс. Және биыл осы көлемде бензин өндіру көзделген. Бұдан бөлек 285 мың тонна жанармайды Ресейден импорттау жоспары бар. Қазір елдегі қор жеткілікті. Қорды толық қамтамасыз етуге мұнай өңдеу зауыттарын жаңғырту барынша ықпал етті дейді жауапты министрлікте. 

Жыл басынан бері жанармай нарығындағы шекті баға жойылды. Сондай-ақ мамырда сыртқа бензин экспорттауға тыйым салынды. Мемлекеттік кірістер комитетінің ақпараты бойынша 2020 жылы Еуразиялық экономикалық одақ елдеріне 120 мың тоннаға жуық бензин экспортталған еді. Ал биыл тыйым күшіне енгенге дейін 13 480 тонна өнім шетел асты. 

«Бұл ішкі сұранысты жабу үшін жасалған қадам» деп хабарлады министрлікте. Жанармай бағасындағы айырмашылық заңсыз айналымға жол ашып отыр. Кейінгі бес жылда көрші елдерге 30 мың тоннадан астам бензинді шығару дерегі тіркелді. Айыптыларға 24 млн теңгеге жуық айыппұл салынды. 

Жалпы Үкімет 2040 жылға дейінгі мұнай өңдеу саласын дамыту жоспарын бекітті. Бұл жоспарда мұнай өңдеу көлемін 18 млн тоннадан 39 млн тоннаға дейін ұлғайту көзделген. Соған сай бензин өндірісі де өседі. Осы тұрғыдан келгенде 15 жылда өндірістегі экспорт үлесін 30 пайызға жеткізу жоспары түзіліп отыр. 

Нұрқанат Қанапия