Қазақстанда азық түлік бағасын тұрақтандыру бағытында қандай жұмыстар қолға алынды

Бұл шаралар әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының күрт қымбаттауына жол бермей, жеткізілім тұрақтылығын қамтамасыз етуге және халық үшін негізгі өнімдердің қолжетімділігін арттыруға мүмкіндік берді.

Тұрақтандыру қорлары – азық-түлік қауіпсіздігінің тірегі

Бүгінде еліміздің барлық өңірінде тұрақтандыру қорлары көкөніс, жарма, ұн, май, қант, жұмыртқа және ет секілді негізгі азық-түлік өнімдерінің қорын жасақтап отыр. Бұл мақсатқа миллиардтаған теңге бөлінген.

Мәселен, Астанада айналым қаржыландыру тетігі арқылы 10,7 млрд теңге бағытталып, 33 мың тоннадан астам азық-түлік сатып алынды. Алматыда әкімдік ірі сауда желілерімен келісім жасап, үстеме бағаны 15%-дан асырмауға уағдаласты және отандық өндірушілерден тікелей жеткізілім жүйесін енгізді.

Шымкентте әлеуметтік павильондар желісі қарқынды дамып, тұрғындарға ең төменгі үстемемен сату жүйесі жолға қойылған.

Қарағанды облысында ауыл шаруашылығы жәрмеңкелері тұрақты өткізіліп, тауарлар нарық бағасынан 15-20% арзан сатылады. Сондай-ақ маусымаралық кезеңде картоп, сәбіз, пияз және қырыққабатты сатып алу тетігі іске асырылған.

Ақмола облысында баға тұрақтылығын сақтау мақсатында 3,3 млрд теңгеден астам қаржы бөлініп, 8 мың тоннадан аса өнім қоры жасақталды.

Павлодар облысында тұрақтандыру қоры шамамен 14,5 мың тонна өнімді қамтиды, ал әлеуметтік нанның бағасы 96 теңге деңгейінде ұсталып тұр.

Қостанай облысында 14 мың тонна әлеуметтік маңызы бар тауар қоры бар, мұнда үстеме баға 10-15%-дан аспайды.

Солтүстік Қазақстан облысы бағаны ұстап тұру үшін 12,7 мың тонна өнім мен 5,7 млн жұмыртқа сатып алған. Сауда үстемесіне қатаң бақылау орнатылған.

Жамбыл облысында 12 мың тоннадан астам қант, 6 мың тонна картоп және 7,5 млн жұмыртқа қоры бар.

Осындай қорлар Ақтөбе, Атырау және Қызылорда облыстарында да жасақталып, «әлеуметтік нан» бағдарламасы мен тұрақты ауылшаруашылық жәрмеңкелері жүзеге асырылуда.

Шығыс Қазақстан облысында 10 мың тоннадан астам көкөніс сатылымға шығарылған.

Ал Батыс Қазақстан облысында тұрақтандыру қорын қалыптастыруға 4,5 млрд теңге бөлініп, жыл басынан бері 350-ден астам жәрмеңке өткізілді. Бағаны негізсіз көтеру фактілері әкімшілік жолмен тоқтатылып отыр.

Жетісу және Түркістан облыстарында әлеуметтік дүкендерде тауарлар нарықтағы бағадан 10-15% арзан, ал Маңғыстау облысында соңғы жылдары 4,8 млрд теңге бөлініп, 10 мың тоннадан астам әлеуметтік маңызы бар өнім қоры жасақталған.

Тепе-теңдік қағидаты: нарық пен мемлекеттің үйлесімі

Қазақстанның баға тұрақтандыру жүйесі мемлекеттік реттеу мен нарықтық еркіндік арасындағы тепе-теңдікке негізделген.

Өңірлік тұрақтандыру қорлары — нарықтағы ауытқуларды тежеудің сақтандыру буфері. Ал әлеуметтік павильондар халықтың сапалы әрі әділ бағамен өнімге тікелей қол жеткізуін қамтамасыз етеді.

Сонымен қатар мемлекеттік органдар сауда үстемесін тұрақты бақылауда ұстап, ереже бұзғандарға заң шеңберінде шара қолданады.

Сарапшылардың пікірінше, бағаны тұрақтандырудағы басты фактор — логистиканы тиімді ұйымдастыру және өнімді дер кезінде сатып алу. Маусымаралық кезеңде фермерлермен жасалатын форвардтық келісімшарттар көкөніс қорын тұрақты ұстап, бағаның өсуіне жол бермейді. Ең жоғары нәтиже өндірістік қуаты мен сақтау инфрақұрылымы дамыған өңірлерде байқалады.

Келешек бағыты – цифрландыру және ашықтық

Мамандар жүйенің тиімділігін арттыру үшін қойма және тоңазытқыш инфрақұрылымын кеңейту, қорлар бойынша цифрлық мониторинг енгізу және өңірлер арасында деректермен алмасудың бірыңғай платформасын құру қажеттігін айтады.

Бұл бастамалар азық-түлік айналымының ашықтығын арттырып, қорларды басқарудың дәлдігін қамтамасыз етеді.

Осылайша, Қазақстанда бағаны тұрақтандырудың кешенді моделі қалыптасуда. Тұрақтандыру қорлары, әлеуметтік павильондар, жәрмеңкелер мен форвардтық келісімшарттар арқылы өңірлер бағаның өсуін тежеп, негізгі азық-түліктің қолжетімділігін қамтамасыз етіп отыр. Бұл шаралар инфляцияны тежеумен қатар, азаматтардың мемлекетке және оның әлеуметтік қолдау жүйесіне деген сенімін арттырады.

Еске салсақ, Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, Үкімет азаматтардың тұрмыс сапрасын жақсарту және еліміздің экономикалық жағдайын тұрақтандыруға бағытталған бірқатар шараларды жүзеге асырып жатыр.