Қазақстанда күмістің бағасы шарықтап тұр, ал өндірісі құлдырап барады

EnergyProm мақаласында айтылғандай, 2024 жылдың қаңтар–желтоқсан айларында 697,5 тонна аффинирленген күміс өндірілген. Бұл 2012 жылдан бергі ең төменгі көрсеткіш болды. Бір жыл ішінде өндіріс көлемі бірден 21,2 пайызға қысқарған.

Ал 2025 жылдың қаңтар–қараша айларында елде 567,5 тонна таза күміс шығарылды. Бұл 2024 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 11,1 пайызға аз.

Күміс экспорты да 9 пайызға төмендеп, 2025 жылдың қаңтар–қазан айларында 516,8 тоннаны құрады. Алайда ақшалай мәнде экспорт көлемі 19,3 пайызға өсіп, 581,1 млн АҚШ долларына жетті.

Агенттіктің материалына сәйкес, күміс экспортының 96 пайыздан астамы небәрі төрт елге тиесілі. Оның басым бөлігі Ұлыбританияға (242,4 тонна) және АҚШ-қа (155,4 тонна) жөнелтілген.

Күмістің бір трой унциясының орташа экспорттық құны бір жыл ішінде айтарлықтай өсті. Атап айтқанда, 2024 жылдың қаңтар-қазан айларындағы 26,7 АҚШ долларынан 2025 жылдың осы кезеңінде 35 АҚШ долларына дейін артқан. Ал 2025 жылдың қазан айының өзінде күмістің орташа бағасы бір трой унциясы үшін 44,7 АҚШ долларына жетті.

– Өткен жылдың екінші жартысында күмістің бағасы күрт өсе бастады. Мәселен, 2025 жылдың басында оның құны бір трой унциясы үшін 31,3 АҚШ долларын құраса, биылғы жылдың басында бұл көрсеткіш 72,8 АҚШ долларына жетіп, 2,3 есеге артты. Салыстыру үшін айтсақ, 2025 жылғы күмістің құны 2016 жылмен салыстырғанда, яғни тоғыз жыл ішінде, 2,2 есеге өскен. Бұдан бөлек, 2026 жылдың 12 қаңтарына қарай күміс бағасы тағы 17,8 пайызға қымбаттап, бір трой унциясы үшін 85,7 АҚШ долларына жетті, – делінген хабарламада.

Күміс бағасының өсуі алтынның рекордтық қымбаттауымен қатар жүріп отыр. Биыл алтын бір трой унциясы үшін 4,6 мың АҚШ доллары межесінен асып, тарихи рекордты тағы да жаңартты.

Алтын мен күмістің құндық арақатынасы, яғни бір трой унция алтын сатып алу үшін қажет күмістің трой унциясының құны 2025 жылдың басындағы 89,3-тен биылғы жылдың басындағы 60,3-ке дейін қысқарды. Ал 2026 жылдың 12 қаңтарына қарай бұл көрсеткіш 53,7-ге дейін төмендеген.

Агенттік мәліметінше, тарихи тұрғыда бұл көрсеткіш ұзақ жылдар бойы 10-15 деңгейінде болған. Ал 2000 жылдардың басына қарай бір трой унция алтынға шаққанда 50-60 трой унция күміс деңгейіне дейін өскен. Ең жоғары шегіне бір трой унция алтын үшін 125 трой унция күміс тең еді, ол 2020 жылы коронавирус пандемиясы кезінде, нарықтардағы дүрбелең салдарынан алтын бағасының күрт қымбаттауы аясында жеткен.

Келесі жылы алтын мен күмістің құндық арақатынасы 65-тен 79,2-ге дейін құбылып отырды. Алайда 2022 жылдан бастап Ресей мен Украина арасындағы қақтығысқа байланысты геосаяси шиеленістің күшеюі, сондай-ақ алтынға қорғаныш активі ретінде сұраныстың артуы бұл көрсеткішті 100-ге дейін жеткізді.

2025 жылдың екінші жартысында күміс алтынмен салыстырғанда жедел өсу кезеңіне өтті. Бұл алтын мен күмістің құндық арақатынасының айтарлықтай төмендеуіне алып келді. Мұндай үрдіс тарихи тұрғыда экономикалық белсенділіктің қалпына келу кезеңдеріне және өнеркәсіптік сұраныстың артуына тән.

– Қорғаныш активі ретіндегі мәртебесін сақтап отырған алтыннан айырмашылығы, күміс қазіргі циклде гибридті құрал ретінде көрініс табуда, яғни ол бір мезгілде әрі инвестициялық, әрі өнеркәсіптік металл болып саналады. Дәл осы қосарлы табиғат күмісті макроэкономикалық күтулердің өзгеруіне барынша сезімтал етіп, белгісіздік азайған жағдайда баға динамикасын күшейтеді, – деп атап өтті агенттік.

Күміске деген өнеркәсіптік сұраныстың, әсіресе «жасыл» технологиялар саласындағы қажеттіліктің артуы және инвесторлар қызығушылығының қайта жандануы аясында әлемдік күміс өндірісі де қысқарып келеді. АҚШ Геологиялық қызметінің деректеріне сәйкес, 2024 жылдың қорытындысы бойынша әлемде шамамен 25 мың тонна күміс өндірілген, бұл 2023 жылмен салыстырғанда 6 пайызға аз.

Күміс өндіруде Мексика көш бастап тұр. Бұл елдің үлесіне 6,3 мың тонна тиесілі. Одан кейін Қытай (3,3 мың тонна) мен Перу (3,1 мың тонна) орналасқан.

Ведомство мәліметінше, 2024 жылы Қазақстанда 1 мың тонна күміс өндірілген. Бұл көрсеткіш республиканың әлемдегі ең ірі күміс өндіруші он елдің қатарына енуіне мүмкіндік берді.

Еске салсақ, алтын мен күміс бағасы рекордтық деңгейге жетті.