Қоғамдық тыңдау ма, қойылым ба?

9 қазанда Доссор ауылында NCOC компаниясының Қашаған кен орнын 2050 жылға дейін игеру жобасына қатысты қоғамдық тыңдау өтті. Алайда жиынға қатысушылар аз болды — қоғам өкілдерінен небәрі тоғыз адам, ал компанияның жиырма шақты қызметкері арнайы автобустармен жеткізілді. Іс-шарадан түсірілген суреттер «көпшілік қатысқандай» әсер қалдырды.

Тыңдаулар Доссор ауылында өтті, бұл жобаға әсер ететін аймаққа кіреді. Дегенмен, Атырау қаласы да әсер ету аймағында болғандықтан, оған қатысу қолайлы болар еді. Компания БАҚ-та хабарландыру жариялап, «бәрін жасадық» деді, бірақ нақты қатысушыларға жеке шақырту жіберілмеген. Экологтардың айтуынша, осындай жағдай 6 қазанда Дамба ауылында да қайталанған – дәл сол жобада зал бос болған.

Тыңдаулар барысында регламент пен мерзімдер талқылана бастағанда, Доссордың бірнеше зейнеткері орнынан тұрып, «бізге мұндай тыңдаулардың қажеті жоқ» деп залдан шығып кетті. Олардың кеткеннен кейін зал мүлде босап, тек экологтар мен санаулы жергілікті тұрғын ғана қалды.

Бұл көрініс — қоғамдық тыңдаулардың формалды түрде ғана өткізілгенін, ал халықпен шынайы диалог орнатылмағанын көрсетеді. Жоба — ауқымды, әсері — ұзақ мерзімді, бірақ оған қатысты пікір білдіруге мүмкіндік алғандар саны — тым аз. Осыған байланысты қоғам белсенділері мен экологтар тыңдаулардың ашықтығы мен қолжетімділігіне күмән келтіріп отыр.

Келісімшарттан кейінгі кезеңді қамтитын жоба

NCOC компаниясы тыңдаулар барысында Қашаған кен орнын 2050 жылға дейін дамыту тұжырымдамасын ұсынды, алайда қолданыстағы келісімшарт мерзімі 2041 жылы аяқталады. Жобалық құжатта аралдарға апаратын жол салу және жаңа ұңғымаларды бұрғылау жоспарлары көрсетілген — бастапқыда бес ұңғыма, кейін олардың саны 168-ге дейін артуы мүмкін.

Экологтар компанияның әлі де 2021 жылғы Қоршаған ортаға әсерді бағалау (ҚОӘБ) құжатын пайдаланып отырғанын сынға алды. Бұл құжатта қазіргі климаттық және табиғи өзгерістер ескерілмеген. Мәселен, жел бағыты мен жылдамдығының өзгеруі назарға алынбаған. Мамандардың айтуынша, бұл деректер жобаның қауіпсіздігі мен тұрақтылығына тікелей әсер етеді.

Ұсынылған шешімдер тек ескірген есептерге байланысты ғана емес, сонымен қатар компанияның су деңгейі төмендеп, климат өзгерген жағдайда қалай жұмыс істейтіні түсініксіз болғандықтан да күмән тудырды.

Қалған ауыл тұрғындары әлеуметтік мәселелерге қатысты сұрақтар қойды. Доссор мен Мақат тұрғындары әлі де уәде етілген жұмыс орындарын, инфрақұрылым мен компанияның өңір өміріне нақты қатысуын күтуде. Олар кен өндіріліп жатса да, аймақ дамып жатқанын көрмейтіндерін айтты.

— Біз жаңа, шын мәнінде жария тыңдаулар өткізілуін талап етеміз, оған тәуелсіз сарапшылар қатысып, қазіргі экологиялық деректер қамтылуы және толық аударма жасалуы керек. Біз жобаның экологиялық әсерін қайта қарауды және Каспий мен жағалаулық аймақтар үшін нақты қауіптерді ескеретін жаңартылған ақпарат ұсынылуын талап етеміз, — деді «Глобус» экологиялық-құқықтық бастамалар орталығының атқарушы директоры әрі Save the Caspian Sea қозғалысының негізін қалаушы Галина Чернова.

Бос залдан бастап, ескірген деректер мен ағылшын тілінен толық аударманың болмауына дейін барлық осы сәйкессіздіктер ақыр соңында «қоғамдық тыңдау ұғымының өзін бұрмалау» деген қорытындыға әкелді.

Тек NCOC қызметкерлері отырған бос залда бұл сөздер тіпті үкім сияқты әсер етті.

Анастасия ШЕРСТЯНКИНА

Бүгін, 18:37