Қуыршақ ойыншық қана емес, ұлттық киімді, тарихты дәріптейтін құрал шебер

– Қашаннан бері қуыршақ жасап жүрсіз?

– Қуыршақ жасаумен 2012 жылдан бері айналысып келемін. Әуелі жеңіл түрлерін жасай бастадым. Одан соң шеберлігімді шыңдай түсіп, басқа да қуыршақтарды жасап көруге бел байладым. Бірақ біздің Алтай қаласында оған қажетті материалдарды табу мүмкін емес болды. Сөйтіп, Мәскеуден тапсырыс беріп алдыртуға тура келді. Қазір интернеттен бәрін табуға болады ғой, қуыршақ жасаудың қыр-сырын үйрететін видеоларды көре бастадым. Қолымнан келеді екен. Бірақ бұл оңай шаруа емес. Жылына 1-2 қуыршақ қана жасай алдым. Содан Алматыдағы шеберлік сабағына барып, білімімді арттырып келдім. Уақыт өте келе жылдамдығым да арта түсті. Бұл нағыз шығармашылық жұмыс. Түрлі материалдардан жұмыс істеуді де білуің керек. 

– Сіз үшін қуыршақ ойыншық па, әлде өнер ме?

– Мен үшін қуыршақ деген ол – өнер. Мысалы «Қазақстан Алтайы» деп аталатын қуыршақтар топтамасын жасап жатқаныма 5 жыл болды. Шығыс Қазақстан облысында археологиялық қазба жұмыстары жиі жүргізіліп жатады. Сонда түрлі жәдігерлер табылады. Бұл тарихымызды тануға жол ашады. Одан соң өлкеміз туралы сан алуан аңыз-әпсаналарды оқығанды ұнатамын. Сондықтан «Қазақстан Алтайы» деген атаумен ұлттық киімдер киген қыздардың қуыршағын жасауды қолға алған едім. Сондықтан қуыршақты тек ойыншық емес, ұлттық киімді, салт-дәстүрді, тарихты дәріптейтін құрал деуге де болады. 
Өзім әркез ізденісте жүретін адаммын. Тарихи кітаптардан бөлек, ертегі оқығанда жақсы көремін. Ал бұл адамның қиялын дамытады. Бірінші қуыршақтардың образдарын ойша елестетіп аламын. Одан соң барып материалдарға тапсырыс беріп, жұмысқа кірісемін.

– Қандай материалдармен жұмыс істейсіз?

– Қазір күйдірілетін пластикпен де, өздігінен қататын пластикпен де жұмыс істеймін. Сонымен қатар флюмо деген материал бар, кейде оны суық фарфор деп те атайды. Бұл сәл күрделірек бағыт.
Әр материалдың өз ерекшелігі бар. Мысалы, флюмомен жұмыс істегенде бір үлгіден бірнеше қуыршақ жасауға болады. Ал шебердің өз қолымен мүсіндеген қуыршағы біреу-ақ болады. Қанша тырыссаң да, екі бірдей етіп жасау мүмкін емес.

– Сөз арасында қазақы ұлттық киімдегі қуыршақтар туралы айтып қалдыңыз ғой. Осы топтама бойынша қанша қуыршағыңыз бар?

– Шығыс Қазақстанның табиғаты да, тарихы да ерекше ғой. Күршім ауданындағы Қиын-Керіш шатқалына барғанымда қатты әсер алдым. Содан кейін ұлттық нақыштағы қуыршақтар жасау ойы туды. Бақсы, Ұмай ана сияқты образдарды да жасадым. Қазір осы топтамада шамамен он шақты қуыршақ бар. Кейбірі сатылып кетті, кейбірі әлі өзімде.

– Ұлттық киімдерді қалай зерттедіңіз?

– Көбіне қазба жұмыстарының нәтижесінде қолымызға түскен тарихи артефактілерге, музей материалдарына, интернеттегі деректерге сүйендім. Әрине, бұрынғы материалдарды дәл табу қиын, бірақ соған ұқсастарын іздеп, қолдан келгенше қайталауға тырысамын. Ал аңыз кейіпкерлерін жасау барысында өз қиялыма ерік беремін.

– Осы қуыршақтар арқылы не айтқыңыз келеді?

– Мен қуыршақтар арқылы тарихымыздың тынысын жеткізгім келеді. Бұл жеріміздің, халқымыздың тарихы.

– Биыл Абайдың 180 жылдығына орай ұлы ақынның қуыршағын жасапсыз. Қаншалықты қиын болды?

– Иә, Абай Құнанбайұлының келбетін қайталап қуыршақ жасау оңай болған жоқ. Себебі мен көбіне абстрактілі образдар жасаймын. Ал нақты адамға ұқсату қиын. Біраз уақыт күмәндандым. Суреттерін, портреттерін қарап шықтым. Көп адам ұлы ақынға ұқсастық бар деді, соған қуандым.

– Абайдың қандай қырын көрсеткіңіз келді?

– Оның ойшыл, сабырлы бейнесін бергім келді. Қуыршақтың қолына кітап ұстаттым. Абай халықты бірлікке, татулыққа шақырған адам ғой.

– Алдағы жоспарларыңыз қандай?

– Қазақстан тарихына байланысты жұмыстарды жалғастырамын. Былтыр «Altay Fest» фестивалінде музейдің қуыршақ көрмесін көріп, қатты шабыттандым. Сол көрмеден көрген образдар бойынша жаңа жұмыстар жасағым келеді.

– Ал өзіңіз қандай көрмелерге қатыстыңыз?

– Өскеменде жеке көрмелерім болды. Сонымен қатар Новосибирск, Ташкент қалаларындағы көрмелерге қатыстым. Мұндай шараларда басқа шеберлердің жұмысын көріп тәжірибе алмасасың, шабыттана түсесің.

– Өзіңізге ең жақын жұмысыңыз қайсы?

– Мұзтау тауына арналған қуыршақты ерекше жақсы көремін. Себебі ол образбен байланысты аңыз көп, әрі менің өзіме де жақын тақырып.

– Қазір бір қуыршақты жасауға қанша уақыт жұмсайсыз?

– Орта есеппен бір айдай кетеді. Абай Құнанбайұлының бейнесін жасауға екі ай жұмсадым. Әсіресе, киімі күрделі образ болса, көп уақыт алады. Кейде түнге дейін отырып жұмыс істеймін.

– Қуыршақтарыңыз сатыла ма?

– Иә, сатылады. Көбі шетелге кетеді. Қазақстанда, Ресейде, басқа елдерде де сатып алған адамдар көп.

– Қуыршақ жасағысы келетін жас шеберлерге қандай кеңес берер едіңіз?

– «Бойымда талант жоқ» деп ойламау керек. Ең бастысы - ниет пен еңбек. Әуелдері қуыршақ ойдағыдай шықпауы мүмкін. Бірақ көп жұмыс істесең, үйреніп кетесің. Жалпы шығармашылық деген адамды рухани тұрғыда байытады, жақсы ойларға жетелейді.

– Қуыршақтардың бағалары қандай?

– Баға материалы мен күрделілігіне қарай. Қарапайым, шағын қуыршақтар шамамен 100 мың теңгеден басталады.

– Әңгімеңізге көп рахмет!

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Авторские куклы / Doll artist (@s.irena_dolls)

Еске салсақ, осыған дейін Петропавл тұрғынының полимерлі балшықтан ерекше қуыршақтар жасайтынын жазған едік.