Қырғызстанда мейрамханалар қызмет ақысы жойылғаннан кейін бағаны қайта қарайды

Тағам құнынан бөлек қосымша 15 пайыздық алымның алынуы азаматтардың наразылығын туындатқан. Бұл туралы Экономика министрлігінің монополияға қарсы саясат, бәсекелестікті дамыту және баға белгілеу басқармасының жетекші маманы Әділет Жұмабеков «Биринчи радио» эфирінде мәлімдеді.

Оның айтуынша, Президент әкімшілігі аталған мәселені реттеу және тиісті қаулыға өзгерістер енгізу үшін шешім жобасын әзірлеуді тапсырған. Жобаны талқылау барысында кәсіпкерлер мен мейрамхана иелерінен көптеген өтініш, ескертулер мен ұсыныстар түскен.

ҚР Экономика және коммерция министрлігіне қарасты Монополияға қарсы реттеу қызметінің тұтынушылардың құқықтарын қорғау бөлімінің басшысы Руслан Казаковтың хабарлауынша, бизнес қауымдастықтың ұстанымы ескеріліп, кәсіпкерлердің бағаны бейімдеуіне мүмкіндік беру үшін реттеуді енгізу мерзімі кейінге қалдырылған. Бағаны реттеу 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Оның сөзінше, Азаматтық кодекске сәйкес қоғамдық тамақтану саласында көзбе-көз оферта шарты қолданылады, мұнда келісімшарт рөлін іс жүзінде мәзір атқарады. Келуші мекемеге кіріп, тағам түрлерімен және бағасымен танысып, тапсырыс беру арқылы шарт талаптарымен келісуге немесе одан бас тартуға құқылы.

ҚР Министрлер кабинетінің №560 қаулысымен бекітілген сауда ережелеріне сәйкес, тауарлардың бағасын сауда қызметінің субъектілері дербес түрде белгілейді.

Бұған дейін қоғамдық тамақтану орындарында тағам құнына қосымша 5–20 пайыз көлемінде қызмет көрсету ақысы жиі қосылатын, бұл түпкілікті бағаның ашық көрсетілмеуіне байланысты тұтынушылардың наразылығын тудырған. Осыған байланысты өзгерістер енгізіліп, енді мәзірде тағамның нақты бағасы көрсетіледі.

Егер бұрын бұл пайыз қызметкерлердің еңбекақысы ретінде түсіндірілсе, қазір барлық шығын, оның ішінде даяшылардың, аспаздардың және техникалық персоналдың еңбегі, тағам бағасына енгізіледі. Бұл — қалыпты тәжірибе және қолданыстағы ережелерде көзделген.

Сонымен қатар, мемлекет кафе мен мейрамханалардағы тағам бағасын белгілемейді, өйткені олар әлеуметтік маңызы бар тауарларға жатпайды. Алайда мәзірде көрсетілген бағаға қосымша пайыз қосу заңбұзушылық болып саналады және әкімшілік жауапкершілікке әкеп соғады.

HoReCa Club қауымдастығының атқарушы директоры Алтынай Качибекова да бизнес саласында сатылымдардың төмендегенін атап өтті. Оның айтуынша, бір мекеме бағаны көтеріп, екіншісі көтермесе — бұл әр кәсіпкердің таңдау құқығы.

Ол HoReCa саласында шығын түрлері едәуір көп екенін айтты. Кейбір мекемелер, мысалы, манты сияқты тағамдардың өзіндік құны жоғары болатынын ескере отырып, қызмет көрсету сапасын сақтап, сәйкес баға белгілейді. Ал басқалары сервистен үнемдеп, бұл кейде тағам сапасына әсер етуі немесе арзан өнімдермен алмастыруға әкелуі мүмкін.

Алтынай Качибекованың айтуынша, баға тек ұн мен ингредиенттердің құнынан ғана тұрмайды. Оған қаптама, сервис, мекеменің атмосферасы да кіреді, яғни, тұтынушы кафе немесе мейрамханаға келгенде тек тағам үшін емес, қызмет көрсету мен жағдай үшін де ақы төлейді.

Қазіргі таңда қызмет көрсету пайызы алынып тасталды, ал даяшылармен еңбек шарттары жасалып жатыр. Бұл кезең өтпелі кезең болып саналады. Бұған дейін де персоналға қатысты шығындар, оның ішінде салықтар мен ынталандыру жүйесі ескерілген.

Осыдан бұрын Қырғызстанда жүргізуші куәлігіне емтиханды ЖИ қабылдайтынын жазғанбыз.