Қырғызстандағы жанармай тапшылығы қаупі: министрлер кабинеті В жоспарын әзірлеп жатыр

Ресейден жеткізілу мәселелері

Шиеленісті тудырған негізгі фактор Ресейден жеткізілім көлемінің төмендеуі болды. Ұшқышсыз басқарылатын аппараттардың Ресей аумағына шабуылына байланысты кейбір мұнай өңдеу зауыттарының жұмысы тоқтады. Бұл қазірдің өзінде жеткізілім көлеміне әсер етіп отыр. Мәселен, келісімшарт бойынша жоспарланған 30 мың тоннаның орнына 15 мың тоннаны ғана жөнелтіле алады. Келісімшартқа сәйкес, Ресей жыл сайын Қырғызстанға 650 мың тонна бензин мен 550 мың тонна дизель жеткізеді.

В жоспары: балама жеткізушілер

Егер Ресей өз міндеттемелерін толық орындай алмаса, үкімет балама сценарий дайындап жатыр. Резервтік жеткізушілер ретінде Қытай, Әзербайжан, Иран және Түрікменстан қарастырылды.

Тапшылықтың алдын алу үшін осы елдерден мұнай өнімдерін жеткізудің логистикалық бағыттары да әзірленіп отыр.

Ішкі өндіріс

Қырғызстанның өз мұнай өнімдерін өндіруі өте шектеулі. Негізгі өндірістік қуат «Джунжа» мұнай өңдеу зауытында және Жалал-Абадтағы «Қырғыз Петролеум Компани» кәсіпорнында шоғырланған. Алайда бұл нысандар ішкі сұраныстың шамамен 5 пайызын ғана өтей алады.

Бұдан бөлек, бұл зауыттардың өнімдерінің сапасы төмен және негізінен экспортқа жіберіледі.

Бағалар және реттеу

Жанар-жағармай бағасының көтерілуі зауыттардың өзінде бағаның көтерілуімен түсіндіріліп отыр. Жанар-жағармай материалдары — биржалық тауар, оның бағасы әлемдік нарыққа байланысты. Қырғызстанда салық, акциздер және ҚҚС сияқты ішкі факторлар өзгеріссіз қалды, жанармай бағасы әлемдік беталыстарға сәйкес өсіп келеді.

Монополияға қарсы қызметтің мәліметінше, Қазақстанда бензин бағасы жанар-жағармайды бюджеттен субсидиялау және өз өндірісі бар болуы себебінен арзан. Бірақ экспортқа жоғары бағамен сатып отыр. Сондықтан Қырғызстан үшін Қазақстаннан сатып алу тиімсіз. Ал Өзбекстан мен Тәжікстанда жанармай Қырғызстанға қарағанда қымбат.

Егер мұнай трейдерлері бағаны негізсіз көтерсе, ел үкіметі АИ-92 мен дизель отынына бағаны мемлекеттік реттеуді енгізуге дайын, өйткені бұл өнімдер әлеуметтік маңызы бар тауарлар тізіміне кіреді. Күнделікті кездесулер мен келіссөз негізінде мұнай трейдерлерімен минималды маржамен жұмыс істеу туралы келісім жасалды.

Көтерме саудаға салынған шектеулер

Жанар-жағармайдың көтерме саудасы уақытша тоқтатылды. Халыққа қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін отын тек бөлшек сауда желісі арқылы ғана сатылып отыр.

Еске сала кетсек, өткен аптада Қырғызстанның министрлер кабинеті мұнай мен мұнай өнімдерін елден Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағынан тысқары жерлерге шығаруға уақытша тыйым салды. https://kaz.inform.kz/news/kirgizstan-munay-eksportina-tiyim-saldi-8bb2ae/