Суперкомпьютер зерттеуді жеңілдетеді

Сарапшылардың болжауынша, 2033 жылға қарай жасанды интеллект нарығы 4,8 триллион АҚШ долларына жетеді.

Яғни бүкіл әлемдік экономика мен жұмыс күшінің құрылымына әсер етеді. Қазақстан да осы жаһандық үрдістен шет қалып отырған жоқ. Осы жыл Президент жарлығымен Цифрландыру және жасанды интеллект жылы деп жарияланды. Яғни цифрлық трансформацияны жеделдетуге, кадрларды даярлауға, инновациялық жобаларды жүзеге асыруға басымдық береді. 

Бұл әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де орналасқан суперкомпьютер. Жас ғалымдар үшін ең үлкен кедергілердің бірі – есептеу ресурсының тапшылығы. Зерттеу идеясы бар, бірақ қуатты сервер жоқ. Дерек бар, бірақ өңдейтін мүмкіндік шектеулі. Енді Farabi Supercomputer орталығы осы олқылықтың орнын толтырып отыр. Күрделі модельдеу, үлкен деректерді талдау, нейрожелілерді үйрету, геномика, материалтану сияқты бағыттарда тәжірибені тездетеді. Академиялық класстерге жататын супер компьютердің артықшылығы- оны ғалымдар да, студенттер де қолданады.

Жансейіт Түймебаев, Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университетінің ректоры:

- Біз Қазақстанмен және Орта Азия университеттерінің арасындағы ең үлкен суперкомпьютерді орнаттық. Оның көлемі 2 мың терофлокс. Бұл 600 мықты компьютердің арасына кіреді. Ал қазіргі таңда суперкомпьютер ЖИ пайдалана отырып және бұрын айлар бойы, жылдар бойы есептейтін маериалдарды қазір минуттар, сағаттардың ішінде есептеп нәтижесін береді. 

Қарапайым тілмен айтсақ суперкомпьютердің есептеуіш қуаты ең мықты деген дербес компьютермен салыстырғанда 10 мың есе жоғары. Яғни осынша компьютерді алмастырады. Қазір оның базасында университет ғалымдары өздерінің жобаларын есептеп жатыр.  Атап айтқанда химия, физика, метеорология бағытында модельдеумен айналысады.

Әмірхан Темірбаев, Farabi Supercomputer Center директоры:

- Біздің суперкомпьютеріміз CPU деген серверлер болады. CPU және GPU серверлерден құралған кешен. Жалпы СК кешеніміз 430 серверден құралған. Яғни 430 сервер өзара инфинибент деген жүйе арқылы байланысқан. Ол өте жылдам жүйе. Сондықтан 430 сервер бірлесе жұмыс істейді бір уақыттың ішінде. 

Ғылым, инновация, бизнес. Farabi HUB-тың мақсаты осы үш саланың басын біріктіру. Орталық  ғалымдар мен студенттердің ғылыми идеялары мен өнертабыстарын тікелей нарықпен байланыстырып дамытуға мүмкіндік береді. Оған қоса, суперкомпьютер кешендерінде жұмыс істейтін мамандарға қосымша білім береді.

Марғұлан Ибраимов, Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ғылыми-инновациялық қызмет жөніндегі проректоры:

- Болашақта бұл жерде бизнес инкубатор ашу жоспарымыз бар. Ол жер де жаңа айтқан бірнеше корпорация бар. TUS-холдинг корп бірге жоспар құрдық. Бұл жерде бизнес-инкубатор, акселерация, мысалы стартап жобаларды, бизнес идеяларды, ғылыми идеяларды акселерация жасау, дамыту. 

Суперкомпьютер орталығы да, Farabi Hub орталығының да жоспары ауқымды. Мамандар халыққа қажетті жаңа серверлер ұсынады. Қазір Әл-Фараби университетінің жасанды интеллект факультетінде 300-ге тарта жас білім алып жүр. 

Қарлығаш Қайыпбекова, Эдуард Кон