Түркістан облысында көшет табиғи жолмен көбейтіледі

Арыс тұрғындары кейінгі 3 жылдан бері жергілікті ауа райына бейімделген көшеттер еге бастады.

Күз айларында қаладағы ағаштардың тұқымы жинап алынады. Сұрыптаудан өткен дән арнайы технологияның көмегімен тұқымбаққа себіледі. Одан өнген көшеттер көктемде қала көшелері мен саябақтарға егіледі.

Раушан Орынбасарова 7 жылдан бері қаланы көгалдандырумен айналысатын мекемеде жұмыс істейді. Қазан айының басынан бері қалада өсіп тұрған бозарша, шаған, үйеңкі, сабын тал, қаратал сияқты ағаштың тұқымын жинаумен айналысады. Бойы жетпеген жерге сатымен шығады. 

Раушан Орынбасаров, жұмысшы:

-Саябақтардан тереміз, мектептердің алдынан тереміз, ауруханалар алдында болады. Сол жерден теріп, ұрықтарын алып, бізде пост деген жер бар, сонда апарып, дәндерді өңдейміз. Соларды жеке-жеке егуге дайындап қоямыз. Сол үшін қазір жабылып, талдың ұрығын теріп жатырмыз.  

Әр талдың тұқымы жеке-жеке теріліп, тұқымбаққа жеткізіледі.

Аумағы 1 гектар болатын тұқымбақ осыдан 3 жыл бұрын құрылған.

Қазір мұнда 9 түрлі ағаштың 110 мың түп көшеті жайқалып тұр. Дайын көшет алдағы күз, көктем айларында қала аумағына отырғызылады.

Жандос Жұмабек, тілші:

-Мына оң жағымдағы қарағаштың көшеті. 3 жыл бұрын егілген. Ал сол жағымдағы үйеңкінің 2 жылдық көшеттері. Барлығы дәннен өніп шыққан. Мамандар тәлім бақтағы көшеттің бойы 85 см асса, кез келген жерге апарып еге беруге болатынын айтады. Арыс қаласы мен оған қарасты 6 ауылдық округ қазір ағаш көшеттерін осы тұқымбақтан алып отыр. Бағбандардың тынымсыз еңбегі мен тың тәсілі өз жемісін беруде. Мамандар соңғы 2 жылда қала аумағындағы жасыл-желекті көбейту үшін осы тәлімбақта өсірілген 65 мың көшет егілгенін айтады. «Табиғи сұрыптау арқылы көбейтілген көшеттер сырттан тасымалданатын ағаштарға қарағанда төзімді, күтімі жеңіл әрі өсімі жоғары болады», - дейді. 

Бақтияр Расилов, Қаланы көгалдандыру мекемесінің директоры:

-Бұның тиімділігі – біріншіден, осы өзіміздің жердегі тұқымнан шыққан, жерге үйренген. Бүгінгі күні мақтанышпен айтуға болады, біз жүз пайыз егетін болсақ, соның 85-90 пайызы өніп шығады. Сырттан келген көшеттер аурушаң болады. Өйткені адаптация жоқ. Ол жақтың жері мен суы бұндай емес. Тұқымнан еккен өте пайдалы деп есептейміз. Болашақта Арысты жасыл қалаға айналдырсақ дейміз. 

Бұл тәжірибе бүгінгі күні облыста ерекше жоба ретінде бағаланып, өзге аудандарға үлгі ретінде ұсынылуда. Мамандар жас көшеттерді өз жерінде өсіріп, табиғи жолмен жерсіндіру  қаланың экологиялық ахуалына да, бюджет тиімділігіне де оң әсер етіп отырғанын айтады.

Жандос Жұмабек, Ерболат Әбіш