Жанар жағармай нарығы құбылып тұр

Өзге тұрмақ мұнайдың үстінде отырған араб мемлекеттерінде де бензин қымбат.

 Қара алтынды сапырып отырған түбекте бұл нарықты әлі күнге реттей алмай отыр.

Жанар-жағармай нарығындағы тұрақсыздық тек әмірліктер ғана емес, тұтас араб түбегі елдерін қинайды. Мұнайдың ордасы саналатын аймақ энергия тасымалдаушы басты ресурсқа бай болғанымен, қара алтынның негізгі өніміне келгенде ұзақмерзімді реттеу шараларын енгізбеген. Себебі мұндағы мемлекеттерге шикізат экспортынан түсетін табыс аса маңызды. Әдетте әлемде қара алтын құны өсіп, тасымал жолдары жеңілдесе, араб өндірушілері қуаттылығын арттырып, бар назарын экспортқа бұра бастайды. Мұның ішкі нарыққа кері әсері аз емес.

Айталық елде бензин құны тұрақсыз. Экспорт көбейсе, жанармай құны шарықтай түседі. Осының салдарынан қарапайым тұтынушылар мен қызмет көрсетуші компаниялар ай сайын шығындарын қайта есептеп, ұзақмерзімді жоспар құруға асықпайды. Көлік иелері табысының елеулі бөлігін бензинге жұмсайды.

Тариқ Низами, сарапшы, «CEO Clubs Network Worldwide» ұйымының бас директоры:

- Иә, бензин бағасының өсуі себебінің бірі мұнай экспортымен тікелей байланысты. Десе де, тап осы жылы нарықта соншалықты өзгеріс байқала қоймады. Биыл баға шамамен бір деңгейде тұр. Басқа елдермен салыстырғанда айтарлықтай төмен. Бұл жайт, ел азаматтарына әзірге қолайлы болып отыр. 

Бір тәуірі елдің байырғы тұрғындары мемлекет тарапынан бірқатар қолдау шараларымен қамтылған. Олардың саны бар болғаны 2 миллионға жетер-жетпес. Осы санаттағы арабтарға субсидия қаралып, қымбатшылыққа қарсы тұратын жағдай жасалады. Жанармай бағасы тікелей субсидияланбаса да, жалпы сипаттағы қолдау тетіктері бар. Ал резидент мәртебесін иемденгендер мұндайға иек арта алмайды. 

Жалпы шығанақтағы мұнай өндіруші елдердің ішінде ең қымбат бензин Араб әмірліктеріне тиесілі. Кейінгі 3 жылда нарықта бензин құны бірнеше рет өсіп, литрі 3 дирхамнан асқан. Төл валютамызға шаққанда бұл - 400 теңге. Сарапшылардың айтуынша, бағаны ай сайын жаңартып отыру инвестиция мен ашықтықты қамтамасыз еткенімен, тұрғындар үшін қосымша ауыртпалық тудырады.

Рауан Мыңбай