Жануарлар неге топтасады?

Жердегі аң, көктегі құс та жалғыздықтан құса болады. Жалғыз жарым тіршілік иесінің өмір сүруі қиын. Қыста құс атаулы жылы аймаққа ұшады.

Олардың бәрі топтасып жүріп жем табады, суықтан қорғанады. Ал әлгідей жалғыз жарым құс адамның көмегі болмаса тірі қалуы неғайбыл. Ал жалғыз жарым аң құстың адасып қалуына не себеп? Ғалымдар, зерттеушілер не дейді? 

Қыс келіп, жапалақтап қар жауып, боран соғып, аяз күшейгенде кез келген тіршілік иесі жан сақтап қалуға тырысады. Бұл мезгілде аң да, құс та табиғаттың қатал мінезіне бейімделуге мәжбүр. Алайда ғалымдар мұның өзі алаңдатарлық жайт екенін айтады. Америкалық зерттеушілер климаттың өзгеруі қоныс аудармайтын құстардың 7,5 мың түріне қалай әсер ететінін анықтаған.

Томас Гетти, профессор:

- Суық та, аптап ыстық та тіршілік иелері үшін қолайсыз. Біз қоныс аудармайтын құстарға температура мен өзге экологиялық факторлардың ықпалын зерттедік. Нәтижесінде жылдық орташа температура емес, оның құбылмалдылығы маңызды екенін анықтадық. Егер ауа райы бір жылдың ішінде жиі өзгерсе, құстар тез көбейетін стратегияны таңдайды. Ал егер мұндай тұрақсыздық ұзақ жылдарға созылса, олар сақтық танытып, ұзақ өмір сүруге бейімделеді. Бірақ қазір климаттың өзгеруі әлдеқайда жылдам жүріп жатқанын естен шығармау керек.

Ғалымдардың айтуы бойынша климат тым тұрақсыз болса, ұзақ өмірге бейім жануарлар қолайлы көбею кезеңін күтіп үлгермеуі мүмкін. Ал тез өмір сүріп, тез көбейетін түрлер үшін ұзақ қолайсыз жылдар тіршілік етуді қиындатады.

Пингвиндер суықпен күресте ерекше тәсілді қолданады. Қанаттылар қатарына жататын бұл жануарлар − 60 градусқа дейінгі аязға төтеп бере алады. Бірақ тек топтасса ғана. Бір-біріне тығыз жиналған пингвиндердің ортасындағы температура +35 градусқа дейін жетеді. Бұл – табиғаттың ең тиімді стратегияларының бірі. Ұлыбританияда мыңдаған қара қарға бір жерге жиналып қонады. Солтүстік Канадада қояндар топтасып, жыртқыштардан қорғанады. Ал қатты жел мен боран жиі соғатын Ішкі Моңғолияда Брандт тышқандары бірігіп, жылынуға тырысады. Барлығының мақсаты бір – аман қалу.

Саманта Берджесс, ғалым:                     

- Жануарлардың топтасуы көбіне климат өзгерісіне байланысты болатын жағдай. Кейінгі үш жыл тарихтағы ең ыстық жылдар болды. Орташа температура 1,5 градусқа дейін көтерілді. Бұл – қауіпті шек. Біз климаттың өзгерісіне әсер ететін факторларды жоюымыз керек. Ал оның жалғыз жолы – парниктік газдар шығарындыларын жедел қысқарту.

Табиғаттың бұл сабағы адамзатқа да таныс. Қиын кезеңдерде адамдар да бірігіп, жылу мен қолда барды бөлісе отырып тірі қалған. Демек тіршілік үшін күресте бірлік – ең мықты қорған.

Авторы: Нұрбике Жігер