Адамдар жылына шамамен 7 түн дұрыс ұйықтай алмайды

Фото: Мagnific

Әлемнің көп аймағында тропикалық әрі аптап түндер жиілеп барады. Түнгі ауа температурасы 20 градустан төмен түспейтін жағдайлар көбейген. Мамандардың айтуынша, мұндай ыстық түндер адамдардың ұйқысының сапасын айтарлықтай төмендетеді.

Climate Central ұйымының жаңа зерттеуіне сәйкес, 2020-2025 жылдар аралығында әлем тұрғындары жоғары ауа температурасының салдарынан жылына орта есеппен 56 сағатқа жуық ұйқысынан айырылған. Бұл шамамен 7 толық түнгі ұйқыға тең.

Отшашу мен оркестр: Мексика жанкүйерлері Англия футболшыларына ұйқы бермеді

Зерттеу барысында талданған 1 300-ден астам қаланың басым бөлігінде климаттың өзгеруіне байланысты аптап ыстықтан жоғалатын ұйқы уақыты 1970 жылдардың басымен салыстырғанда екі есе артқаны анықталған.

Ең көп ұйқы жоғалту көрсеткіші Таяу Шығыс пен Оңтүстік-Шығыс Азияда тіркелген. Бұл өңірлерде тұрғындар жылына орта есеппен 55-тен 91 сағатқа дейін ұйықтай алмайды.

1970 жылдардың басында халқы шамамен 500 мың адам болатын орташа қала тұрғындары түнгі ыстықтың әсерінен жылына 46 сағаттай ұйқысынан айырылса, 2020 жылдары бұл көрсеткіш 50 сағатқа жеткен. Ал 2020-2025 жылдары ол 56 сағатқа дейін өскен. Зерттеу нәтижесі бұл өсімнің едәуір бөлігі климаттың өзгеруімен тікелей байланысты екенін көрсетеді.

Тәулігіне алты сағаттан аз ұйқының денсаулыққа зияны бар ма?

Зерттеулер құрлықтың ішіндегі мемлекеттер арасында да айтарлықтай айырмашылық бар екенін көрсетеді.

Еуропада ұйқының ең көп жоғалуы оңтүстік аймақтарда байқалады. Соңғы 5 жылда Италияның Неаполь қаласының тұрғындары аптап ыстықтың әсерінен жыл сайын орта есеппен 51 сағат ұйқысын жоғалтқан.

Грекия астанасы Афинада бұл көрсеткіш жылына 45 сағатты, Испанияның Валенсиясында – 42 сағатты құраған. Ал Португалияның Лиссабоны мен Францияның Марсель қаласында тұрғындар ыстықтың салдарынан жылына 40 сағаттан ұйқыдан қағылған.

Алайда Еуропаның солтүстігіндегі елдерде де ыстық түндердің әсерінен ұйқының бұзылуы байқалады, тек оның деңгейі төменірек.

Шотландияның Эдинбург қаласының тұрғындары жылына 21 сағат, ал Стокгольм мен Хельсинки тұрғындары 20 сағаттан ұйқысын жоғалтқан. Ең аз әсер Норвегия астанасы Ослода тіркеліп, бұл көрсеткіш 18 сағатты құрады.

Ұйқыны жақсартудың қарапайым әдісі қандай?

Ұйқы адамның күнделікті өміріндегі ағзаның қалыпты жұмыс істеуі үшін маңызды рөл атқарады.

Түнде ағза қалпына келуі керек. Алайда ауа температурасы төмендемесе, бұл процесс толық жүзеге аспай, дене үнемі стресс жағдайында қалады.

Зерттеу авторларының айтуынша, сапасыз ұйқы адамның көңіл күйінің нашарлауына, ойлау қабілеті мен өнімділіктің төмендеуіне, сондай-ақ жүрек-қан тамырлары және иммундық жүйеге байланысты қауіптердің артуына әсер етеді.

Ұйқыға қатысты үш миф

Ұйқыға көп фактор ықпал етеді. Дегенмен жаһандық температураның көтерілуі және қалалардың ұлғаюына байланысты түнгі аптап ыстық барған сайын маңызды экологиялық қауіпке айналып келеді. 

Ұйқы тапшылығы түннен түнге жинала беретіндіктен, ыстық маусым кезінде ұйқы ұзақтығының аз ғана қысқаруының өзі денсаулыққа кері әсер етуі мүмкін.

Жақында жүргізілген зерттеу көрсеткендей, жылы түндер 65 жастан асқан адамдардың ұйқысын орта жастағы адамдарға қарағанда екі еседен астам жиі бұзады. Ыстықтың салдарын әсіресе әйелдер мен климаты онсыз да ыстық аймақтардың тұрғындары көбірек сезінеді. 

Қысқа роликтер ұйқыны бұзады, мазасыздықты арттырады