Адамдардың Айға ұшатын күні жарияланды

BGR сайты жариялаған хабарламаның негізінде Aikyn.kz адамзаттың Айға жаңа сапарының мақсатын талдайды.Астронавтарды Айға жеткізетін Orion ғарыш кемесі дайын. Фото nasaspaceflight.com сайтынан алынды. Авторлығы: Lockheed Martin

NASA-ның «Артемида-2» миссиясы, 2026 жылдың сәуір айына жоспарланған. 1957 жылы «Спутник-1» зонды ғарышқа ұшып, адамның Айға жете алатынын дәлелдеген еді. Кейін 1969 жылы «Аполлон-11» миссиясы адамды алғаш рет Ай бетіне қондырды. Қиындықтарға қарамастан Айды тануға және болашақта онда өмір сүруге деген қызығушылық әлі азайған жоқ. 

Гелий-3 пен сирек металдар адамзаттың жасанды интеллект, кванттық есептеу және ғарыштық технологиялар дәуірінде шешуші рөл атқарады. Айдағы 1 тонна Гелий-3 шамамен 20 млрд долларға бағаланады. Сондықтан америкалық Артемида бағдарламасы мен Қытайдың Чанъэ миссиялары ғылыми қызығушылықтың емес, болашақ ресурстық бәсекелестіктің көрінісі.

Соңғы жарты ғасырда адамзат Айдың бетіне қонған жоқ. Соңғы рет Ай бетінде адам 1972 жылы «Аполлон-17» миссиясы кезінде болды. Астронавтар үш күн бойы зерттеу жүргізіп, топырақ үлгілерін жинаған. Сол уақыттан бері Ай бетіне тек роботтар ғана ұшырылды. Енді бұл жағдай түбегейлі өзгереді.

50 жыл өткен соң NASA адамды Айға қайта апаруды мақсат еткен «Артемида» бағдарламасын іске қосты. Бұл атау грек мифологиясындағы Ай мен аңшылық құдайы Артемидаға арналған. Бағдарламаның алғашқы «Артемида-1» кезеңі 2022 жылдың қарашасында сәтті жүзеге асты. Ол пилотсыз сынақ ұшуы болды. Енді кезек «Артемида-2» миссиясына келді.

Он күндік сапарда 4 астронавт Айды айналып ұшып өтіп, Orion ғарыш кемесінің сенімділігін тексереді. Фото nasaspaceflight.com сайтынан алынды

Бірнеше рет кейінге қалдырылған бұл миссия 2026 жылдың сәуірінде жүзеге асуы тиіс. Он күнге созылатын сапарда төрт астронавт Айды айналып ұшып өтеді. Бұндағы мақсат – Orion ғарыш кемесінің сенімділігін тексеріп, жүйедегі ықтимал ақауларды анықтау. Бұл болашақ миссиялар қауіпсіздігі мен табысы үшін маңызды сынақ.

«Артемида-2» миссиясының командирі Рид Уайзман – АҚШ Әскери әуе күштерінің ардагері және 2009 жылдан бері NASA астронавты. Ұшқыш Виктор Гловер 2013 жылдан бері астронавт болып, Халықаралық ғарыш станциясында 168 күн өткізген. Зерттеуші Кристина Кох – 2013 жылдан бері астронавт, әйелдер арасында ғарышта ең ұзақ 328 күн болып, рекорд жасаған. Төртінші қатысушы канадалық ұшқыш және осы миссиядағы бірінші канадалық астронавт Джереми Хансен. Ол Айға баратын алғашқы канадалық болады.

Миссия барысында ғалымдар төрт астронавтан да қан үлгілерін алып, ұшу мен қайтудан кейінгі биологиялық өзгерістерді зерттемек. Бұл зерттеу гравитация мен радиацияның адам ағзасына әсерін анықтауға арналған.Егер «Артемида-2» сәтті өтсе, NASA 2027 жылдың ортасында «Артемида-3» миссиясын іске қосады. Бұл жолы төрт астронавт Ай бетіне қонып, оңтүстік полюс аймағын бір апта бойы зерттейді.

Одан кейінгі «Артемида-4» миссиясында ғарышкерлер Айдың алғашқы орбиталық станциясында – «Gateway» (шлюзде) өмір сүріп, жұмыс істейтін болады. Бұл станция болашақта тұрақты базаға айналып, басқа ғарыш кемелері үшін түйісу торабы қызметін атқарады.

NASA бұл мақсатты «Артемида ұрпағының ғылымы» деп атайды. «Артемида» логотипіндегі «A» әрпі – Айға бағытталған садақ ұшының символы. Бұл бағдарламаның басты идеясы – адамзаттың Айда тұрақты өмір сүру мүмкіндігін қамтамасыз ету.

2026 жылы «Артемида-2» ұшуы адамзат тарихындағы жаңа кезеңнің бастауы болмақ. Бұл миссия тек АҚШ үшін емес, бүкіл әлем үшін ғарышты игерудің жаңа дәуірін ашады десек те, оның экономикалық пайдасын тек америкалықтар мен Айды игеруге құлшынып отырған Ресей мен Қытай көретін болады.

Сараптама, зерттеу мақала, күнделікті өзекті ақпаратты «Айқынның» TELEGRAM арнасынан табасыз.