Әлем елдері цифрлық валютаға бет бұрды

Жыл басынан бері әлемнің 130-ға жуық елі цифрлық валютаны енгізуге ниет білдірді. Бұл бағытта Қытай көш бастап тұр.

Үндістан мен Мажарстан, Түркия сынды елдер зерттеу жұмыстарын жүргізіп жатыр. Ал АҚШ орталық банктің цифрлық валютасынан бас тартып, криптовалюталарды реттеуге және қолдауға көбірек көңіл бөліп отыр. Сонда қолма-қол ақшасыз жаңа жүйелер қай елдерде қолжетімді? Жаңа цифрлық валюталар несімен тиімді?

Әлемде алғаш болып ұлттық цифрлық валютасын толық іске қосқан – Багам аралдары. Sand Dollar деп аталатын криптоақша әсіресе аралдар арасындағы төлемдерді жеңілдетіп, банктік қызметтерге қолжетімділігі төмен аймақтар үшін тиімді шешім болып отыр. Үкімет пен орталық банк коммерциялық банктерге цифрлық валютаны төлем жүйелеріне енгізуді міндеттеп, Sand Dollar-дың қолданылу аясын кеңейтуді көздейді. Жүйенің басты артықшылығы – қауіпсіз, жылдам және қолма-қол ақшасыз-ақ төлем жасауға болады.

Нигерия 2021 жылы e-Naira цифрлық валютасын іске қосты. Мемлекет оны әлеуметтік төлемдер, зейнетақы және бюджет шығыстары үшін қолдануды қалайды. Алғашында е-Naira-ға қызығушылылар аз болды. Бірақ 2024–2025 жылдары Нигерия Орталық банкі төлем жүйесін жаңартып, цифрлық әмияндарды мемлекеттік қызметтерге интеграциялай бастаған соң қолданушылар қарасы қайта өсті. Жүйенің негізгі артықшылығы транзакция құнының төмен, ал қауіпсіздік деңгейінің жоғары болуында.

Қытайдың цифрлық юань жобасы – әлемдегі ең ауқымды әрі табысты пилоттық бағдарлама. Бүгінде ол елдің 30-ға жуық қаласында сынақтан өтіп, қоғамдық көлік, сауда, оқу ақысы, коммуналдық қызметтер және мемлекеттік төлемдер үшін кеңінен қолданылып отыр. Қытай билігі цифрлық юаньды енгізу арқылы ұлттық төлем жүйесін жаңартуды және халықаралық саудадағы тәуелділікті азайтуды мақсат етеді. Жаңа валютаны танымал ету үшін елде кең көлемді жарнама жүріп, түрлі ұтыстар ұйымдастырылады және цифрлық юаньмен төлем жасағандарға жеңілдіктер қарастырылған.

Үндістанның e-Rupee жобасы соңғы жылдардағы ең сәтті бастамалардың бірі саналады. Халық саны көп елде цифрлық төлемдерге деген сұраныс жоғары. Сондықтан цифрлық рупи бөлшек саудадан бастап, банктер арасындағы ірі төлемдерге дейін кең қолданылып жатыр. Үкімет валютаны танымал ету үшін ұтыс ойындар, кэшбэк және басқа ынталандыру әдістерін іске қосты. Бүгінде елдің 20-дан астам ірі ұлттық банкі жобаға қосылған. Кейбір қаржы ұйымдарында қызметкерлерге жалақы да цифрлық рупиямен төленеді.

Авторы: Нұрбике Жігер