Әлем кибералаяқтықпен қалай күреседі?

2025 жылы әлемде жасалған киберқылмыстардың ең жоғары көрсеткіші Еуропада тіркелген.

Check Point аналитикалық орталығының есебінше, дүниежүзінде жеке деректердің ұрлануы мен бопсалау бойынша қылмыстардың 22 пайызы осы құрлыққа тиесілі. Қаржылық салдары да алаңдатады. Кейінгі бес жылда Франция, Германия, Италия мен Испания халқы алаяқтардың тұзағына ілініп, жалпы есеппен 300 млрд еуроға сан соғып қалды. Киберқауіпсіздікті дамыту - биыл әлем үкіметтері үшін алдыңғы қатарда тұрған мәселе. Бұған мамандар не дейді?

Кибершабуылдардың ауқымы кеңейген сайын, мемлекеттер қорғаныс тетіктерін күшейтуге мәжбүр. Бұл бағытта Еуроодақ нақты қадамдарға көшіп, цифрлық қауіпсіздікті реттейтін арнайы мекемелер құруда. Аймақта 2022 жылдан бері Киберқауіпсіздік агенттігі жұмыс істейді. Қызмет 18 салада хакерлік шабуылдардан қорғанысты қамтамасыз етеді. Олардың қатарында денсаулық сақтау, банк секторы, әуе тасымалы және бұқаралық ақпарат құралдары бар. Сондай-ақ Еуроодақ елдері үшін жақында енгізілген жаңа талап бойынша чиптер, тұрмыстық техника, компьютерлік ойындар мен мобильді қосымшалар сынды өнімдер қатаң тексеруден және бағалаудан өтеді. Бұдан бөлек, жеке деректерді жинау және өңдеумен айналысатын барлық шағын және орта бизнес өкілдері цифрлық сауаттылық деңгейін арттыруға, әрі киберқауіпсіздікке жоғары жауапкершілікпен қарауға міндетті. Ал есептеу қызметтері мен IT-қауіпсіздік құралдарын ұсынатын компаниялар Еуропа аумағында орналасуы тиіс.

Ал әлемнің кей аймақтарында киберқылмыс керісінше, табысты бизнеске айналып отыр. Мәселен, Оңтүстік-Шығыс Азияда хакерлер жылына 64 млрд доллар табыс табады. Бұл туралы АҚШ Бейбітшілік институтының зерттеуінде айтылған.  Ең көп пайда табатындар –  Камбоджа, Лаос, Мьянма және Филиппин хакерлері. Бұл елдерде алаяқтардың ең кең тараған тәсілі – Pig Butchering , яғни «шошқаны бордақылау» әдісі. Онда қаскөйлер онлайн романтикалық қарым-қатынас құру немесе жеңіл әрі мол табыс уәдесі арқылы құрбандарының сеніміне кіреді. Ақшаға қолы жеткенде - ізін суытады. Қазір киберқылмыспен күрес аясында Филиппин билігі INTERPOL және EUROPOL ұйымдарымен бірлесіп жұмыс істеп жатыр. Ал Камбоджада банктер 2019 жылдан бері барлық мобильді және онлайн операцияларға екі факторлы аутентификация мен бір реттік пароль қолдануды міндеттеген.

Гонконгта 2025 жылдың алғашқы жеті айында кибершабуылдардан болған шығын шамамен 463 млн АҚШ долларына жетті. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 18 пайызға көп. Осы аралықта аймақта 19 мыңнан аса киберқылмыс оқиғасы тіркеліп, ақшалай зиян көлемі 11 есе артқан. Осыған байланысты Гонконгта 1 қаңтардан бастап жаңа заң күшіне енді. Оған сәйкес, қаржы, энергетика, көлік, денсаулық сақтау, IT және байланыс саласындағы 8 сектор жыл сайын аудиттен өтуі тиіс, сондай-ақ ірі кибероқиғалар туралы 2 сағат ішінде хабарлау керек. Заңды бұзғандарға 500 мыңнан 5 млн гонконг долларына дейін айыппұл қарастырылған.