Әлемдік нарықта азық түлік индексі төмендеді

Соның ішінде дәнді-дақылдар, өсімдік майлары, қант пен сүт өнімдері арзандады. Бұған себеп не? 

Осы айда бидай бағасы едәуір төмендеді. Бұл - қыркүйек үшін қалыпты жағдай. Өйткені солтүстік жартышарда егін науқаны аяқталды. Яғни  нарықта бидайдың мол қоры бар. Ал оның экспорты сапасына байланысты. Дәлірек айтқанда, ақуыз мөлшері мен органолептикалық қасиеттеріне тәуелді. Сөз басында айтқан, сан мен сапаның рөлі осы жерде байқалады. Мәселен, Қытайда дәнді дақылдар өндірісі кейінгі бес жылда рекордтық деңгейге жетіп, 700 миллион тоннадан асты. Бұл өсімге инфрақұрылымның жақсаруы мен агротехнологиялардың дамуы ықпал етті. Сонымен қатар, Қытай сатып алынатын дән сапасына ерекше назар аударады. Автоматтандырылған құрылғылар небәрі 30 секунд ішінде 8 түрлі көрсеткішті анықтай алады. Нәтижелер нақты уақыт режимінде жүйеге жүктеледі, бұл бидай сапасына кепілдік береді. Сондай-ақ Қазақстан биыл алғаш рет Еуропа елдеріне астық экспорттай бастады. Отандық өнім жаңа нарыққа шығып,  Бельгия, Польша, Португалия, Норвегия және Ұлыбритания бізден өнім алады. Жалпы былтырғы қыркүйектен бастап еліміз 12 миллион тоннадан астам бидай пен ұнды алыс-жақын елдерге экспорттаған.   

Моника Тотова, БҰҰ азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы, нарық және сауда бөлімінің бас экономисі:

Арзан бидайды импорттайтын елдер де бар. Бірақ ондағы ақуыз мөлшері аз болады. Оны өз еліндегі жоғары ақуызды бидаймен араластырып, нан пісіру үшін пайдаланады. Ал кейбір елдер үшін бидайдың жоғары ақуызды болуы маңызды. 

Сүт өнімдері арзандады

Елде сүт өнімдері экспорты да едәуір артты. Алайда әлемдік нарықта баға үш ай қатарынан көтерілген жоқ. Әсіресе сары май мен құрғақ сүт бағаларының төмендеуі байқалады. Бұл негізгі импорттаушылардың сұранысының әлсіреуі мен маусымдық ұсыныстың артуымен байланысты. Сүт өнімдерінің ерекшелігі негізінен өндірістік үдерісте. Мәселен фермерлер сары майды қаймақтан алады. Алайда одан қалатын қалдық көп. Ал экспортта оны кәдеге қалай жаратуға болады?! Осы маңызды. Кей өңірлерде бұл қалдықтардан сусындар дайындалады, ал кейбір жерлерде мал азығы немесе тыңайтқыш ретінде пайдаланылады. Сосын сары май құрғақ сүттен айырмашылығы, оны тоңазытқышта сақтау керек. Бұл экспортқа әсер етеді. 

Моника Тотова, БҰҰ азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы, нарық және сауда бөлімінің бас экономисі:

Экспорттаушы елдер нарықтағы өзгерістерге бейімделу керек. Егер өнім тек ішкі нарыққа арналған болса, онда әлемдік нарықтағы баға құбылмалылығына тәуелді болмайсыз. Бірақ экспорт жасасаңыз, баға өзгерістері мен сауда саясатының ықпалын сезесіз. Баға өзгерісі, сауда саясатындағы тосын өзгерістер тарифтер, импорттық квоталар сияқты факторлар экспортқа әсер етеді. 

Әлемде сұйық май бағасы түсті

Қазір дәнді дақылдан гөрі, өсімдік майы өндірісін ұлғайтуға ден қойған елдер де бар. Өйткені, майлы тұқымдарды өңдеу кезінде май және азық ретінде пайдаланылатын ұн қалады. Десе де, өсімдік майларының индексі осы айда 0,7 пайызға төмендеді. Бұл негізінен, Малайзиядағы пальма майының жоғары қоры мен Аргентинадан соя майының экспорттың өсуіне байланысты. Сөйтіп күнбағыс және рапс майларының да бағасы арзандады. Бұдан бөлек, қант бағасы да түсті. Бұл негізінен Үндістан мен Таиландтағы муссондық жаңбыр әсерінен өнімнің бітік шығымымен және Бразилиядағы экспорт көлемінің едәуір ұлғаюымен байланысты.