Балық тұтынушыға жеткенше бақыланады

Елде ауланған балық тұтынушыға жеткенге дейін цифрлық жүйе арқылы бақыланады.

Ол үшін арнайы е-fish платформасы іске қосылды. Онда тиісті мекемелер бірыңғай қызмет көрсетеді. Бұл заңсыз сауданың жолын кесуге ықпал етеді, - дейді мамандар.

Елде заңсыз балық саудасы тыйылмай тұр. 2025 жылдың 11 айында бес мыңнан астам адам әкімшілік жауапқа тартылған. Тағы 49 дерекке қатысты қылмыстық іс қозғалды. Көлеңкелі бизнеске тосқауыл қою үшін мамандар сауда-саттықты цифрландыруға көшті. Енді тиісті құжаттардың барлығы е-fish жүйесі арқылы рәсімделіп, тексеріліп отырады.

Серік Сермағамбетов, ҚР АШМ Балық шаруашылығы комитетінің төрағасы:

- Балық қай жерден шыққаны туралы анықтама болған жағдайда ветеринарлық анықтама берілетін болады. Егер ол болмайтын болса, ветеринарлық анықтама берілмейді. Бұл жерде адами кездесу факторлары жойылған. Тек ақпараттық жүйеде барлығы көрініп отырады.

Елде 1300-ден астам кәсіпкер балық шаруашылығымен айналысады. Қазір соның 1200-ге жуығы е-fish платформасына тіркелген. Оларға ветеринария, прокуратура, кеден сияқты қызмет түрлері онлайн көрсетіліп жатыр. 650 шаруашылық балықты қолдан өсірсе, 72-сі өңдей алады. Олардың қатары біртіндеп артып келеді. Мәселен, Жетісу облысындағы Көксу өзенінің бойында шаруалар хан балығын өсіріп жатыр.

Қалмахан Өткелбаев, ихтиолог:

- Күн сайын 3-4 рет тазалайсың. Мысалы, 100 мың келді ме, 100 мыңды қарап отырасың, өлгендерін алып отыратын кез болады. Одан кейін 20 күннен кейін майда шабақ болып шығады. Онда тағы тазалайсың, әр сағат сайын жем бересің.

2026 жылы сазан, дөңмаңдай, ақ амур, жайын және көксерке өнімдері әлеуметтік азық-түлік қатарына енгізілді. Өз кезегінде бұл мұндай балық түрлерін өсірушілер мен сатушыларға қолдау болмақ әрі тауар арзандауға тиіс.

Серік Сермағамбетов, ҚР АШМ Балық шаруашылығы комитетінің төрағасы:

- Бұл барлық өңірде шынымен халықтың үйреншікті тұтынатын балық өнімдері болып табылады. Соны енгізгеннің негізінде және аквашаруашылықты дамытуға байланысты сол субъектілердің саны да көбейіп келе жатыр. Балық өнімдерінің көлемі де көбейіп, оның бағасын түсіруге және реттеуге мүмкіндік болады деп есептейміз.

2025 жылдан бастап елде балық өсіру және өңдеу жобаларына арналған бюджеттік несие қарастырылды. Соның аясында 7 жаңа бастама қаржыландырылған. Ал субсидиялауға 3,5 млрд теңге бөлінді. Бұл бес жыл бұрынғы көрсеткіштен 7 есе көп.

Авторлары: Еркебұлан Смадияров, Мерей Талап