Декреттік төлемдер неге бір айға немесе одан да көп уақытқа кешіктірілуі мүмкін екенін Еңбек министрі түсіндірді

Кейбір қазақстандық әйелдер неліктен жүктілікке, босануға және бала күтіміне байланысты төлемдерді бірнеше ай бойы күтуге мәжбүр? Бұл сұраққа Tengrinews.kz тілшісіне берген сұхбатында еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев жауап берді.

Кейбір қазақстандық әйелдер неліктен жүктілікке, босануға және бала күтіміне байланысты төлемдерді бірнеше ай бойы күтуге мәжбүр? Бұл сұраққа Tengrinews.kz тілшісіне берген сұхбатында еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев жауап берді.

Министрдің айтуынша, төлемді тағайындауға өтінімді eGov порталы немесе ХҚКО арқылы беруге болады. Егер өтініш берушінің әлеуметтік аударымдары ешқандай заң бұзушылықсыз аударылып келсе және қосымша сұрақтар туындамаса, құжаттар бірнеше жұмыс күні ішінде қаралады.

Алайда, егер әйелдің табысы мен әлеуметтік аударымдарына қатысты сұрақтар туындаса, қарау мерзімі 30 күнге дейін ұзартылуы мүмкін. Мысалы, төлемге жүгінер алдында аударымдар бірден бірнеше жұмыс берушіден түсе бастаса немесе өткен мерзім үшін бірден аударылса, тексеру қажет болады.

"Қазір декреттік төлемдердің төңірегінде "көмекшілер" деп аталатындар көбейіп кетті. Олар әйелдерге табысты жасанды түрде арттыруды, әлеуметтік аударымдарды өткен мерзіммен аударуды және сол арқылы жоғарырақ төлем алуды ұсынады. Біз дәл осындай схемалармен күресіп жатырмыз", - деп түсіндірді Асқарбек Ертаев.

Егер күмән сейілмесе, материалдар құқық қорғау органдарына берілуі мүмкін. Сонымен қатар, шенеуніктің айтуынша, бұл жерде әйелдің соңына түсу емес, оны адастырып, заңсыз схема ұсынған делдалдарды тексеру туралы сөз болып отыр.

Бұған қоса, Ертаев төлемді 2–3 ай бойы күту тым ұзақ екенін мойындады.

"Мұндай жағдайда әлеуметтік аударымдарға қатысты маңызды сұрақтар туындаған болуы керек, сондықтан архивтік немесе өзге де растаушы құжаттарды сұрату қажет болады. Көп жағдайда тексеру 30 күн ішінде аяқталуы тиіс. Біз бұл мерзімдерді бақылауда ұстаймыз. Егер қор қызметкерлері қарау мерзімін негізсіз созса, олар жауапқа тартылуы мүмкін", - деді министр.

Шенеунік бала туғанда мемлекеттік біржолғы жәрдемақы төленетінін еске салды. 2026 жылы бірінші, екінші және үшінші балаға берілетін жәрдемақы мөлшері 164 350 теңгені, төртінші және одан кейінгі балаларға - 272 475 теңгені құрады.

Жұмыс істейтін ата-аналар үшін бала бір жарым жасқа толғанға дейінгі ай сайынғы күтім төлемі соңғы 2 жылда әлеуметтік аударымдар жасалған орташа айлық табыстың 40 пайызын құрайды. Жұмыс істемейтін ата-аналар республикалық бюджеттен белгіленген мөлшерде жәрдемақы алады.

Министрдің толық сұхбатын сілтеме бойынша оқыңыз.

Бұған дейін Еңбек министрлігі қазақстандық әйелдердің декретке шығар алдында табысын жасанды түрде асырған жағдайлары туралы айтқан болатын. Аудит барысында бірден бірнеше жұмыс берушіден әлеуметтік аударымдар жасалғаны анықталды, тіпті кейбір жағдайларда жұмыс орындарының саны 16-ға дейін жеткен.

Ведомство төлем мөлшері ресми әлеуметтік аударымдарға байланысты екенін ескертті. Егер жұмыс беруші қызметкердің жалақысының бір бөлігін ғана көрсетсе немесе аударымдарды аудармаса, әйел адам декреттік төлемнің едәуір бөлігінен айырылуы мүмкін.

Бұған дейін 2026 жылы бала туғанда отбасыларға қандай төлемдер берілетіні туралы егжей-тегжейлі жазған болатынбыз. Бірінші, екінші және үшінші балаға берілетін біржолғы жәрдемақы 164 350 теңгені, төртінші және одан кейінгі балаларға - 272 475 теңгені құрайды.