Дұшпандық қыла бастады : Трамп Қытайдан келетін тауарларға 100 пайыздық салық енгізбек

АҚШ президенті Дональд Трамп TruthSocial әлеуметтік желісінде жариялаған хабарламасында қараша айынан бастап Қытайдан келетін барлық тауарға қосымша 100 пайыздық баж салығы салынатынын айтты, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты www.bbc.com сайтына сілтеме жасап.

Сонымен қатар, Америка Құрама Штаттары стратегиялық маңызы бар бағдарламалық қамтамасыз етуге қатысты экспорттық бақылау шараларын енгізетіні хабарланды. Бұл шешім Бейжіңнің сирек жер металдарын экспорттауға қойылатын талаптарды күшейту туралы шешімінен кейін қабылданды. Трамп Қытайды «достыққа бейім емес әрекет жасап отыр» және «әлемді кепілде ұстауға тырысып жатыр» деп айыптады. Ол бастапқыда ҚХР төрағасы Си Цзиньпинмен кездесуден бас тартуы мүмкін екенін мәлімдеді, алайда кейін бұл кездесуді толықтай жоймағанын, бірақ «оның боларына сенімді емес екенін» айтты. «Мен бәрібір сол жерде боламын», – деді Трамп Ақ үйде журналистерге. Кездесу 31 қазан мен 1 қараша аралығында Оңтүстік Кореяда өтетін АТЭС саммиті аясында жоспарланған еді.

Трамптың мәлімдемесінен кейін S&P 500 индексі 2,7 пайызға төмендеп, бұл сәуір айынан бергі ең ірі құлдырау болды. Қытай әлем бойынша сирек жер металдары мен жоғары технологиялық өндірісте қолданылатын басқа да маңызды шикізат түрлерін өндіруде жетекші орынды иеленеді. Бұған дейін АҚШ тарифтерін арттырғаннан кейін Қытай экспорттық бақылауды күшейтіп, оған жауап ретінде америкалық компаниялардың көбі алаңдаушылық білдірген еді. Мысалы, Ford компаниясы өндірісті уақытша тоқтатуға мәжбүр болды. Сонымен қатар, Қытай Qualcomm атты америкалық технологиялық корпорацияға қатысты антимонополиялық тергеу бастаған. Бұл компания АҚШ-та тіркелгенімен, оның бизнесінің елеулі бөлігі Қытайда шоғырланған. Пекин сондай-ақ АҚШ-пен байланысты кемелерге, соның ішінде америкалық компаниялар иелік ететін немесе басқаратын кемелерге арналған жаңа порттық алымдар енгізетінін жариялады. «Қытайда өте оғаш нәрселер болып жатыр! – деп жазды Трамп жұма күні әлеуметтік желіде. – Олар барған сайын дұшпандық таныта бастады».

Мамыр айынан бері АҚШ пен Қытай арасында әлсіз сауда бітімі күшінде. Сол кезде тараптар үш таңбалы тарифтерді алып тастауға келіскен, бұл өз кезегінде екі ел арасындағы сауда айналымын тоқтатуға шақ қалған болатын. Алайда қазіргі уақытта да америкалық тауарларға қосымша 30 пайыздық, ал Қытай өнімдеріне 10 пайыздық тариф сақталып отыр. Сол уақыттан бері тараптар TikTok әлеуметтік желісіне қатысты меншік құқығы, ауыл шаруашылығы өнімдерін сатып алу, сирек жер металдары мен жартылай өткізгіштерге (чиптерге) байланысты технологиялар жөнінде бірнеше келіссөз өткізді. Келесі келіссөздер Оңтүстік Кореяда өтетін саммит аясында жалғасады деп күтілген.

Қытай жөніндегі сарапшы, Брукингс институтының зерттеушісі Джонатан Цзин Си Цзиньпиннің бұл қадамы алдағы келіссөздердің бағытын өз пайдасына бұруға бағытталғанын айтты. Оның сөзінше, жаңа экспорттық ережелер әлі күшіне енген жоқ. «Си Цзиньпин бастаманы өз қолына алудың жолын іздеп отыр, – дейді ол. – Ал Трамп әкімшілігі туындаған мәселелерге тек жауап ретінде әрекет етіп отыр». Сарапшының пікірінше, Қытай АҚШ-тың жауап шараларынан қорықпайды.

«Бұған дейінгі сауда келіссөздерінен Қытай бір нәрсені түсінді – олардың “ауырсыну шегі” АҚШ-қа қарағанда жоғары, – дейді Джонатан Цзин. – Олардың көзқарасы бойынша, Трамп әкімшілігі әлсіздік танытқан».

Вашингтондағы Стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығының (CSIS) критикалық минералдар қауіпсіздігі жөніндегі бағдарламасының директоры Грейслин Баскаран Қытайдың жаңа экспорттық ережелері ерекше қауіпті екенін айтты.

«Бұл шаралар шетелдік қорғаныс өнеркәсібіне бағытталған. Америка үшін ең үлкен қауіп – оның әскери өндірісіне төнген қауіп, – деді ол. – Сондықтан АҚШ келіссөздерге баруға мәжбүр болады, себебі елдің ресурстары шектеулі, ал геосаяси шиеленіс артып келеді».

Оның айтуынша, Трамп пен Си Цзиньпин арасындағы кездесу қазір екіталай көрінгенімен, толықтай жоққа шығаруға болмайды, себебі Қытайдың жаңа экспорттық ережелері тек желтоқсан айында күшіне енеді. «Келіссөздер сөзсіз өтеді, – деді Баскаран. – Оларды кім жүргізеді және қай жерде өтеді – уақыт көрсетеді».