Елімізде қалдықтарды өңдеу орталығы құрылады

Оның айтуынша, елдегі реформа алғаш рет мұндай ауқымда жүзеге асырылып жатыр және ол «Таза Қазақстан» бағдарламасына негізделген.

– Бағдарлама негізінде қалдықтардың барлық түрін басқару жөніндегі тұжырымдама әзірленді. Оны Қазақстаннан және шетелден келген шамамен 120 сарапшы дайындады, – деді ол.

Аталған құжат елдегі қалдықтарды реттеуге қатысты ауқымды заңнамалық өзгерістердің негізіне айналып отыр. Енді барлық сала үшін бірыңғай ереже енгізіледі.

– Коммуналдық, құрылыс, медициналық және өнеркәсіптік қалдықтарға арналған бірыңғай ережелерді қалыптастырып жатырмыз, – деп түсіндірді Данияр Байғараев.

Салада цифрландыруға ерекше көңіл бөлініп отыр. Бұл бағыттағы басты мақсат – барлық процесті толық ашық әрі бақылауға болатын жүйеге көшіру.

Сондай-ақ бірыңғай үйлестіруші орган ретінде «Жасыл даму» АҚ бекітіледі.

– «Жасыл даму» негізінде елімізде қалдықтарды өңдеу орталығын құру жоспарланып отыр. Оған ұлттық мәртебе беріледі. Бүкіл ел бойынша қалдықтарды басқару жүйесін үйлестіретін, барлық процесті біртұтас механизмге біріктіретін орган болмақ. Ұйымның 2026-2030 жылдарға арналған арнайы тұжырымдамасы да бекітілген, – деді ол.

Реформаның тағы бір маңызды бағыттарының бірі – қалдық нарығын қалыптастыру. Яғни қалдықтарды тек жоюға арналған материал емес, айналымға түсетін экономикалық ресурсқа айналдыру көзделеді.

– Біздің мақсатымыз – қайта өңдеу үдерісі бизнеске бастайтындай толыққанды нарық құру, – деді спикер.

Сарапшы қалдықтар екі негізгі санатқа бөлінетінін алға тартты. Олар – экономикалық тұрғыдан құнды және пайдасыз қалдықтар. Бұл жіктеу қайта өңдеу жүйесін тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

– Металл, шыны, пластик және өнеркәсіптік қалдықтардың бір бөлігі құнды шикізатқа жатады, ал медициналық және кейбір құрылыс қалдықтары кәдеге жаратуға жатады, – деп толықтырды ол.

Сондай-ақ маман елдегі шамамен 300 миллион тоннаға жететін күл-қоқыс қалдықтарының үлкен экономикалық әлеуеті бар екенін атап өтті.

– Күлдің 80 пайызын құрылыс саласында пайдалануға болады, ал оның құны тоннасына жүздеген мың теңгеге жетеді, – деп атап өтті спикер.

Сонымен бірге Қазақстанда инфрақұрылым тапшылығы сақталып отыр. Полигондар мен қайта өңдеу кәсіпорындарының жетіспеушілігі кей өңірлерде стихиялық қоқыс үйінділерінің пайда болуына себеп.

Мәселені шешу үшін алдымен базалық инфрақұрылым қалыптастыру көзделіп отыр, содан кейін ғана қайта өңдеу көлемін арттыру кезеңі басталады.

– Алдымен базалық қажеттіліктерді жабамыз. Содан кейін көму көлемін қысқартуға көшу жоспарда, – деп түсіндірді ол.

Сондай-ақ ауылдық аймақтарды қамтитын жеңілдетілген қаржыландыру бағдарламасы әзірленіп жатыр.

– Біз әкімдіктерге техника, цифрлық жүйелер мен полигондар құру үшін қайтарымды қаржыландыру беруді жоспарлап отырмыз, – деп атап өтті ол.

Айта кетейік, жақында елордада өтетін Өңірлік экологиялық саммитінде Астана декларациясы қабылданады.