Ердің мойнында міндет болып қалады : мәһірді берудің маңызы қандай

АЛМАТЫ, 19 қазан - Sputnik. Қоғамда мәһір туралы пікір көп. Мәһір сұрау міндет пе, ал оны орындау қаншалықты маңызды. Sputnik Қазақстан тілшісіне Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының мамандары айтып берді.

Әлеуметтік желіде мәһір сұрап, қоғам талқысына түсіп жатқан жастар көп. Бірі үй сұраса, бірі көлік, тіпті бірі ат басындай алтынның құнын сұрайды. Қазақтың дәстүрін ұлықтап, домбыра, болмаса күміс білезік, шашбау сұрайтындар да бар. Ал өмір бойы бірге болу, бақытты ету деген ұсыныстарды имамдар қабыл етпей жатады. Мәһірдің сауабы мен маңызы туралы мамандардан сұрадық.

Жалпы мәһір - ер мен әйелдің неке қиярдан бұрын алдын ала келісіп, құнды дүние беруі. Бұл дәстүр бұрын да, бүгін де шариғат тұрғысынан өзгермеген, дейді Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының шариғат және пәтуа бөлімінің маманы Елбек Тасболат.

"Тек әр аймақта атауы мен қандай болатыны өзгеруі мүмкін. Мәһір неке қиылғанда сұралмаса да, ердің мойнында міндет болып қалады. Негізі неке қимай тұрып сұрау абзал. Мәһірдің ең аз құны 10 дирхам, алтынға шаққандағы құны 4,25 грамм", - дейді ол.

Имамдардың мәһір заттай болуы керек дегені Ханафи мазхабына сай дұрыс айтылған, яғни дүние-мүлік заттай болуға тиіс, дейді маман.

"Кейбір кісілер қажылыққа апару туралы сұрап жатады. Бұл сапар болғандықтан оны мәһір ретінде сұрай алмайды, бірақ құнын сұрауға болады. Жас отбасы немесе екінші рет неке қиып жатса да, мәһір неке шарттарының бірі", - дейді ол.

Қалыңдық мәһір сұрамаса да, ол ер адамның мойнында тұрады.

"Тағы да ескерткім келеді, мәһірді неке қимай жатып сұрау керек, өйткені кейде неке қиып алып сұрайды, арты дауға ұласады. Пайғамбарымыз әйел кісілерге мәһірді аз сұрағандар қайырлы, берекетті болады деген. Бірақ қанша сұраса да, әйелге рұқсат, алайда алдын ала келісіп алу керек. Көпшілік жастар "әйел мәһірге не сұраса да, көнуім керек" деп ойлайды, ол жаңсақ пікір. Бұл алдын ала екі тараптың мал, дүниеге келісуімен жүзеге асатын дүние", - дейді Елбек Тасболат.

Мәһір сұрамаған некеге еш дау жоқ, ол айып немесе қателік емес.

Қызға құда түсу кезінде төленген қалың мал, дүние мүлік те мәһір болып саналады. Алайда қалыңдық солай санаса ғана.

Десе де, ерін ойлаған әйел тығырыққа тіремесі анық. Бірақ ерге арқа сүйейтін әйелдің құнды затты сыйға алғысы келетіні тағы бар.

Айта кетері, былтыр Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы мәһірге қатысты пәтуа шығарды.

Күйеуі тарапынан берілетін қалыңмалды қыздың разылығымен мәһірге жатқызуға болады.

"Әке еңбегі", "ана сүті" секілді қыздың әке-шешесіне, туыстарына берілетін мал-мүлік (кәдесый, т.б.) мәһірге жатпайды.

Қалыңмал берілмейтін өлкелерде неке қию барысында мәһірді белгілеуге болады.