Кәріз суын өзенге төккен: Қарағандыда экологияға қауіп төнді

Қоғам белсендісі Жұмабай Ысқақовтың айтуынша, өзенге төгілген су — кәріз жүйесінен шыққан сарқынды. Ол кадрларда өзенге бағытталған сорғы қондырғысы айқын көрінетінін айтады.

— Коллектордың бітеліп қалғанын жасырып қалу үшін осылай уақытша шешім қабылдаған сияқты. Бірақ қандай жағдайда да кәріз суын өзенге ағызуға болмайды. Көктемде шлюздер ашылғанда, бәрі Фёдоров су қоймасына құйылады. Бұл — Қарағандының стратегиялық су көзі, — дейді белсенді.

Фёдоров су қоймасы — қала тұрғындарын ауызсумен қамтамасыз ететін басты су айдыны. Сондықтан Соқыр өзеніне төгілген кез келген лас су экожүйеге айтарлықтай қауіп төндіреді.

Дәл осы аймақ арқылы Қарағанды қаласының 95 пайызының сарқынды суын тасымалдайтын № 10 коллектор өтеді. Биыл көктемде мұнда ірі апат болып, бірнеше күн бойы лас су өзен арнасына төгілген болатын. Сол кезде де экологиялық залалдың көлемі қоғамда үлкен резонанс тудырған еді.

Қарағанды облысының экология департаменті оқиға фактісін тексеріп жатыр.
Экологиялық бақылау бөлімінің басшысы Ерназ Мұқанның айтуынша, «Қарағанды Су» кәсіпорны бұған дейін де экологиялық нормаларды бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілікке тартылған.

— Департамент Әкімшілік кодекстің 327 және 328-баптары бойынша айыппұл салды. Компания апатты төгінді туралы уақытылы хабарламаған және заң талаптарын бұзған. Кәсіпорын ұсынған түзету жоспары толыққанды емес деп танылып, қайта қарауға жіберілді, — деді ол.

Қарағанды экологиялық мұражайының директоры Дмитрий Калмыков мәселенің түпкі себебі — тозған инфрақұрылымда екенін айтады.

— Қалада тротуарлар мен жолдарды жыл сайын жөндейміз, бірақ ең маңыздысы — кәріз жүйесіне көңіл бөлінбейді. Су қоймасына түскен лас су тек табиғатқа ғана емес, адам денсаулығына да қауіп төндіреді. Фёдоров су қоймасы — стратегиялық нысан. Егер оған төгінді жетсе, бүкіл қала зардап шегеді, — дейді эколог.

«Қарағанды Су» ЖШС өкілдері жағдайды жасырмай, коллектордың техникалық тозығын мойындап отыр.

— Бұл желілерге соңғы 50 жылдан бері күрделі жөндеу жүргізілмеген. Оның үстіне, кей жерлерде коллектор үстіне тұрғын үйлер мен саяжайлар салынған. Сол себепті ауыр техниканы кіргізу мүмкін болмай отыр. Біз барлық кінәні өз мойнымызға ала алмаймыз, себебі жүйенің өзі ескірген, — дейді кәсіпорын басшысы.

Оның айтуынша, апатты аймақты қалпына келтіру және жаңа айналма желі салу жұмыстары басталып кеткен.

— Қазір № 145 пен № 169 құдықтар арасындағы 3,2 шақырымдық учаске толығымен ауыстырылады. Бұл жаңа желі саяжайларды айналып өтеді, сондықтан тұрғындардың меншігіне қол сұғылмайды, — деп нақтылады ол.

14 қазанда Фёдоров су қоймасы маңында су сынамалары алынды. Нәтижесінде аммоний иондарының концентрациясы рұқсат етілген 2 мг/дм³ нормадан айтарлықтай асып, 6,56 мг/дм³ деңгейінде тіркелген. Бұл — су сапасының нашарлағанын айқын көрсетеді.

Еске салсақ, осыған дейін Қарағанды әкімдігі техногендік сипаттағы төтенше жағдай режимі апаттың салдарынан емес, алдын алу мақсатында енгізілгенін мәлімдеген болатын. 

— Бұл шешім жөндеу материалдарын тез сатып алып, реконструкцияны тендерсіз бастауға мүмкіндік береді. Коллектор штаттық режимде жұмыс істеп тұр, барлық жағдай мамандардың бақылауында, — делінген әкімдік хабарламасында.

Қарағандыдағы кәріз жүйесінің мәселесі жылдар бойы шешімін таппай келеді. Тозу деңгейі кей учаскелерде 100 пайызға жеткен. Ал толық реконструкцияға миллиардтаған қаржы қажет. Экологтар мен тұрғындар биліктен нақты шаралар күтеді — өйткені су қауіпсіздігі мен экологияның тұрақтылығы бүгінде қала өмірінің басты мәселесіне айналды.