Келелі кеңес келешегі

Еліміз өзінің әлеуметтік-саяси моделінің институционалдық трансформациясы кезеңіне аяқ басып келеді. Жаңа Конституция жобасы бұл мәтіннің ресми жаңартылуы емес, мемлекет пен қоғам арасындағы өзара әрекеттесу ережелерін қайта қарау екенін көрсетеді. Ұсынылған нормалар жай ғана декларациялар емес, мемлекеттік басқару мен қоғамның қатысу қағидаттарын анықтайтын тиімді тетіктер болуы керек.

Сурет: elordainfo.kz

Конституциялық реформа әрбір отандасымыздың күнделікті өміріне тікелей немесе жанама түрде әсер етеді, құқықтардың, міндеттердің және қатысу мүмкіндіктерінің шеңберін анықтайды.

Әлеуметтану тұрғысынан алған­да, жаңа жоба азаматтық қатысуды нығайту мен кері байланыс арналарын кеңейту үшін жаңартылған негіз қалайды деп болжауға болады. Бұл өз кезегінде саяси сауаттылық пен азаматтық белсенділіктің өсуіне ықпал ете алады.

Бұл тұрғыдан алғанда Халық кеңесі институтын консультативтік және өкілдік форум ретінде құру ерекше маңызға ие. Оның мәртебесі Конституция жобасында бекітілген, онда институтқа бірқатар нақты өкілеттіктер берілуі көзделген. Нақтырақ айтқанда, Қазақстан Халық кеңесі – ішкі мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын, қоғамдық келісімді, ұлттық бірлік пен ынтымақтастықты нығайту, елдің негізгі қағидаттары мен ұлттық құндылықтарды ілгерілету бойынша ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлейді, Құрылтайға заң жобаларын енгізеді, республикалық референдум тағайындау туралы бас­тама көтереді, конституциялық заңға сәйкес басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады. Бұл өкілеттіліктер аясы институттың функционалдық мәртебесін ресми түрде кеңейтеді және оны кеңесші орган шегінен ғана шығарады.

Қазақстан Халық кеңесінің құ­рамы ел азаматтарынан тұрады. Ұлт­тық құрылтайда жарияланғандай, оның құрамына 126 мүше кіреді, яғни этномәдени бірлестіктерден, қоғамдық ұйымдар мен аймақтардан (мәслихаттар мен қоғамдық кеңестер арқылы) 42 өкілден алынады. Бұл құрылым қоғамдық, аймақтық және этномәдени өкілдіктің тепе-теңдігін білдіреді.

Халық кеңесі мемлекет пен өңір­лердің өкілдерін, кәсіби қауым­дастықтар мен этномәдени бірлес­тіктерді біріктіре отырып, түрлі қоғамдық топ арасындағы диалогті жүйелі негізде қалыптастыруға бағыт­талады. Бұл құрылым мүдделер­ді білдіру және әлеуметтік маңызы бар мәселелерді талқылау үшін қосымша алаң ретінде қызмет етеді.

Дегенмен бұл тетіктің тиімділігі оның құрылуына ғана емес, сонымен қатар процедуралық ашық­тығына, шынайы өкілдік дәре­жесіне және шешімдерге практи­калық әсеріне де байланысты болады. Қоғамның қатысуы да маңызды. Негізінен Халық кеңесінің нақты рөлін азаматтық қатысу деңгейі, беріл­ген қатысу құралдарын пайдалануға дайындық және елде болып жатқан үдерістер үшін жауапкершілікті айқындайды.

Жанар НАҚЫПБАЕВА,

Президент жанындағы ҚСЗИ Қоғамдық пікірді зерттеу бөлімінің бас сарапшысы 

Соңғы жаңалықтар

Жүрегі жырдан жаралған

Тұлға • Бүгін, 08:20

Серік Тұрғынбекұлы, ақын, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері: Кез келген қазақтың негізінде ақындық бар

Сұхбат • Бүгін, 08:15

3 минуттық сериал

Ғалам ғажаптары • Бүгін, 08:10

Алаңдауға негіз жоқ

Аймақтар • Бүгін, 08:05

Қауіп қайдан демеңіз...

Аймақтар • Бүгін, 08:03

Оператордың ерекше әдісі

Ғалам ғажаптары • Бүгін, 08:00

Қатерге қарсы тастүйін іс

Аймақтар • Бүгін, 07:58

Ақ кимешекті әйгілеген әже

Мирас • Бүгін, 07:55

Сезім селт еткен кеш

Өнер • Бүгін, 07:50

Сыншының елеулі еңбегі

Басылым • Бүгін, 07:45

Сарыжаздағы спорт мерекесі

Аймақтар • Бүгін, 07:40

ЖИ ұсынатын иіссу

Ғалам ғажаптары • Бүгін, 07:35

Ұлттық ғылым академиясында AI SilkNet Қазақстан–Корея жасанды интеллект орталығы ашылды

Қоғам • Бүгін, 00:28

Капитал нарығы үшін дамудың жаңа кезеңі: KASE басшысы негізгі басымдықтарды атап көрсетті

Қаржы • Бүгін, 00:13

Алматыда «Орталық Азия мұраты» атты жаңа монография таныстырылды

Аймақтар • Бүгін, 00:05

Барлық жаңалықтар