Мұнай өңдеу зауыттарын жаңғырту нәтиже берді

Біздің елде де мұнай-газ саласын дамытуға ерекше көңіл бөліп отыр. «Жақын арада мұнай өндіру көлемін жылына 100 миллион тоннаға жеткіземіз», - деді Мемлекет басшысы.

Былтыр еліміз қара алтын экспортын 15 пайызға арттырды. Жоспарға сай 70 млн тоннасын сыртқы нарыққа шығардық. Алайда ақшаға шаққандағы көрсеткіш айтарлықтай емес. Өйткені мұнай бағасы құбылмалы. Осы ретте еліміз шикізаттан гөрі дайын мұнай өнімдерін сатуға басымдық бере бастады. 

Елде мұнай өңдеу саласын 2040-ншы жылға дейін дамытудың нақты бағдары бекітілді. Энергетика министрі Ерлан Аққенженов қуаттылықты арттыруға, өнім сапасын жақсарту және ғылыми негізделген технологияларды енгізуге басымдық берілетінін айтты. Өндіріс көлемін жылына 18 млн тоннадан 39 млн тоннаға дейін жеткізу көзделеді. Үш мұнай өңдеу зауыты кезең-кезеңімен кеңейіп жатыр. Мәселен, былтыр битум шығаратын зауытты жаңғырту жобасы аяқталды. Ал өндіріс қуаты 1,5 есе артып, 1,5 миллион тонна мұнай өңдеуге мүмкіндік туды. Нәтижесінде елдегі жол құрылысында отандық битум қолданылады.

Ерлан Ақкенженов, ҚР Энергетика министрі:

- Шымкент мұнай өңдеу зауытын 6 миллион тоннадан 12 миллион тоннаға дейін, Атырау мұнай өңдеу зауытын 5,5 миллион тоннадан 6,7 миллион тоннаға дейін және Павлодар мұнай-химия зауытын 5,5 миллион тоннадан 9 миллион тоннаға дейін кеңейту жұмыстары жоспарлы жалғасуда. Сонымен қатар жылына 10 миллион тонна мұнай өңдеу қуатына ие жаңа зауыт салу жобасына әлеуетті инвесторларды тарту бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Көміртегі бейтараптығына қол жеткізу стратегиясы шеңберінде мұнай өнімдерінің экологиялық талаптарын күшейту көзделіп, К5+ деңгейіндегі жоғары стандарттарға көшу бекітілді.

6 млн тоннадан аса дизель өндірілді

Былтыр дизель отыны рекордтық деңгейде өндірілді. Нарыққа 6,14 млн тоннасы шығарылған. Бензин өндірісі де 400 мың тоннаға ұлғайды. Сөйтіп, ішкі сұраныс толық қамтылды. Әсіресе Шымкент мұнай өңдеу зауытының қарқыны күшті. Мұнда 2,28 млн тонна жанар-жағармай шығарылды. Дизель көлемі 2 млн тоннадан асқан. Ал Атырау мұнай өңдеу зауыты 1,8 млн тонна авто бензин шығарды. Өндірілген дизель 1,9 млн тонна. Павлодар мұнай-химия зауыты 1,7 млн тоннаға жуық бензин және 2,1 млн тоннадан аса дизель отынын өндірді. Жалпы өткен жылы отандық өңдеу зауыттары 13,6 млн тонна жеңіл мұнай өнімдерін өндірген. Бұл алдыңғы жылдан 1 жарым млн тоннаға артық. Өңделген шикізаттың жиынтық көлемі 17,46 млн тоннаға жетті.

Ерлан Ақкенженов, ҚР Энергетика министрі:

- Ішкі нарықты реттеу мақсатында біз батыл қадамдарға бардық. Бағаны әкімшілік жолмен белгілеуден бас тартылып, Президенттің либерализациялау жөніндегі Жарлығына сәйкес нарықтық механизмдерге көштік. Бұл шаралар саланы жүйелі қалпына келтіру үдерісін бастауға мүмкіндік беріп, ішкі нарықты отынмен тұрақты қамтамасыз етуге және тапшылық туындау қаупін жоюға жол ашты.

Елде бутадиен зауыты салынады

2029 жылы елде алғашқы бутадиен зауыты іске қосылады. Құны 1 млрд доллардан асатын инвестициялық жоба Атырау облысында жүзеге асады. Мамандар жаңа зауыт мұнай-химия саласын ғана емес, қайта өңдеу өнеркәсібін дамытатын стратегиялық маңызға ие дейді. Мұнда көмір су шикізатын терең өңдеуге көңіл бөлінеді. Осылайша синтетикалық каучук импортын азайтып, отандық шина, желім, герметика, конвейер лентасы т.б. өндірісіне қажет шикізат базасын қалыптастыруға болады. Жоспар бойынша жылына 380 мың тонна өнім шығарамыз. Бұл өңдеу өнеркәсібінің үлесін 1 пайызға арттырады. Ал шикізатты Қарағанды облысындағы дөңгелек зауыты пайдаланады. Мұндағы өндіріс көлемі жылына 3 млн-ға жетеді деген жоспар бар. 

Бутадиен зауыты экономикамыздың артуына ықпал етеді. Ілеспе мұнай газынан бастап, Қазақстан аумағында өндірілетін дайын өнімге дейін қосылған құн тізбегін құруға мүмкіндік аламыз. Бұл шиналар мен резеңке бұйымдардың құнын төмендетеді. Сонымен қатар, жаһандық каучук нарығындағы сыртқы жағдайлардың ықпалынан тәуелсіз боламыз.

Импортқа тәуелділік азаяды. Бұған қоса, дайын өнімді ЕАЭО және Орталық Азия нарығына шығару мүмкіндігі бар. Жеңіл химия өнімдері, кейбір авто компонент және үйге қажет жабдықтарды өндіруге шикізат базасы өзімізде жасақталады. Қазір еліміз поли-пропилен импортына тәуелділікті 5%-ға дейін төмендетті. Яғни кешенді жұмыс жемісін беріп жатыр. Кәсіпорындар мұнайды өңдеу тереңдігін 94 пайызға дейін жеткізуге ниетті. Бұл үшін озық технологиялар енгізіледі. «Әрине сұраныс барда, мұнай экспорты да тоқтамайды», - дейді сарапшылар.