Өнеркәсіп тағдырын адам шешеді

Қазір Қазақстанда бір мезетте бірнеше ірі мұнай-химия жобасы қолға алынған. Мұндай құрылыс пен өндіріс үшін білікті инженер-техник мамандар ауадай қажет. Бірақ ондай маманды қайдан табамыз?

Осы мәселені шешу үшін биыл шілдеде «ҚазМұнайГаз» испаниялық Tecnicas Reunidas (TR) компаниясымен бірігіп, жастарды оқытатын төрт жылдық бағдарлама бастады. Жоба аясында еліміздегі техникалық университеттердің 140 түлегі Испанияда білім алады. Алғашқы лекке өткендердің жартысы – Атыраудың жастары. Бағдарлама құрылымы мынадай: үш ай онлайн оқиды, үш ай Мадридте іс-тәжірибеден өтеді. Барлық шығынды TR компаниясы көтереді. Кейін бұл мамандар компанияның түрлі елдердегі жобаларына қатыса алады, соның ішінде Атырау облысындағы «Силлено» зауытының құрылысында да еңбек етеді.

Мұндағы ең маңыздысы – жастардың Еуропа тәжірибесін ғана емес, халықаралық инженерлік стандарттарды меңгеріп келетіндігі. Олар жобаны басқарудан бастап, технологиялық жобалау мен іске асыруға дейін толық дағдыланады. Бұл елімізге зор мүмкіндік туғызып отыр.

Себебі елге оралған бұл жастар – жай инженер емес, әлемдік тәжірибесі бар кәсіби мамандар. Ал ондай кадрларды елде ұстап қалу – мемлекет пен компаниялардың ортақ мүддесі. Себебі шетелде жалақысы жоғары, жобасы ірі ұсыныстар көп болуы мүмкін.

Осы тұста «Силлено» жобасының серіктесі – СИБУР-дың Ресейдегі тәжірибесі үлгі боларлық. Олар өз экожүйесін қалыптастырған: корпоративтік университет, оқу орталықтары, университеттермен серіктестік, кадр көшіру бағдарламалары. Мысалы, Тобольскіде салынған «ЗапСибНефтехим» жобасына өз өндіріс орындарындағы мамандар тартылса, бүгінде сол мамандар Амурдағы ірі газ-химия кешенін салып жатыр. Бұл – ірі өндірістік жоба өз кадрын өзі қалыптастыратын орта бола алатынының айқын дәлелі.

«Силлено» бұл бағытта алғашқы қадамдарын жасап жатыр. Бірақ жобаның даму бағыты енді тек зауыт салумен шектелмейді – ол жаңа буын инженерлерін тәрбиелеуге бет бұрды. Назарбаев университеті мен Сәтбаев университеті секілді отандық оқу орындары нақты өндірістік дайындық тізбегіне тартылып жатыр. Ал жас мамандар халықаралық стандартта жұмыс істеу тәжірибесін алады. Бұл – экономикаға ұзақ мерзімді серпін беретін игілік.

2025 жыл – елімізде «Жұмысшы мамандықтар жылы» деп жарияланды. Осы тұста «Силлено» жобасының алғашқы инженерлері Испанияға аттанды. Бұл сәйкестік символдық мәнге ие. Бірақ мұнда пафос емес – салқынқанды есеп, нақты мақсат басым. Себебі мұнай-химия – жаһандық ойыншылар билеген сала. Ал Қазақстан солармен тең деңгейде сөйлесуі үшін, инвестициямен қоса, Мадрид, Мәскеу, Бейжің немесе Хьюстондағы серіктесімен ортақ тіл табыса алатын кәсіби маман керек.

Зауытты салу – бірнеше жылдың шаруасы. Ал сондай жобаларды алып жүретін инженерлер буынын қалыптастыру – кемі бір ұрпақтың еңбегі.