Қашаған акционерлері күкіртке байланысты 5 млрд доллар айыппұлды даулауда

Қазақстандағы көлемі бойынша екінші ірі Қашаған кен орнының операторлары үкіметпен экологиялық айыппұлға қатысты дауды халықаралық арбитражға шығаруға өтініш берген. Бұл туралы Shell Plc түсініктемесіне сілтеме жасап Bloomberg хабарлады.

Аталған қадам Қазақстан билігі мен ірі кен орындарын игеруге қатысатын халықаралық компаниялар арасындағы онсыз да күрделі қатынастарды қиындатады. Дереккөз мәліметінше, бірнеше жылдан бері әртүрлі мәселелер бойынша арбитраждық процестер қатар жүріп жатыр, ал талап етілетін ықтимал сомалар ондаған миллиард долларға жетуі мүмкін.

Shell өкілінің айтуынша, арбитражға жүгіну туралы шешім Астанадағы сот консорциумның бұл айыппұлға қатысты апелляциясын 2025 жылғы желтоқсанда қабылдамай тастағаннан кейін қабылданған. «Біз айыптауларды дауладық және мәселені диалог арқылы шешуге тырыстық, бірақ бұл әрекеттер нәтиже бермеді. Сондықтан халықаралық акционерлерде халықаралық келісімдер аясында арбитражға жүгінуден басқа таңдау қалмады», — деді компания өкілі.

Қазақстанның Экология және табиғи ресурстар министрлігі түсініктеме беруден бас тартты.

Материалда Қазақстан серіктестерін Қашағанға жақын орналасқан, игерілмей жатқан екі учаске — Ақтоқты мен Қайранға қатысты дауды арбитражға шығаруға ниетті екені туралы хабардар еткені айтылған. Дереккөздерге сәйкес, билік бірнеше жылдан бері оларды мемлекеттік меншікке қайтаруға ұмтылып келеді. Бұл ресурстарды толық игеруді қамтамасыз ету қажеттілігімен түсіндірілуде. ҚР Энергетика министрлігінің мәлімдемесінде аталған кен орындары 2000-жылдардың басында ашылғанымен, осы уақытқа дейін «нақты игеру және өндіруге көшу жұмыстары» жүргізілмегені айтылып, учаскелерді мемлекетке қайтару рәсімін үйлестіру жүріп жатқаны көрсетілген.

Жарияланымда Қазақстанның Орталық Азиядағы ең ірі мұнай өндіруші әрі Еуропа үшін маңызды жеткізуші екені, ал елдің энергетикалық нарықтағы маңызы 2022 жылдан кейін артқаны атап өтіледі.

Бұған қоса, бұған дейін Қарашығанақ операторлары арбитраждардың бірінде ішінара жеңіліске ұшырағаны, бұл Қазақстанға «4 млрд долларға дейін» өтемақы төлеуге әкелуі мүмкін екені айтылған. Сондай-ақ Shell басшысы Ваэль Саван 5 ақпанда компания Қазақстандағы инвестицияларды сот процестерінің нәтижелері айқындалғанға дейін тоқтататынын мәлімдеген.

Қашаған бойынша айыппұл күкіртті сақтау ережелеріне байланысты. Shell өкілі North Caspian Operating Company (NCOC) бұл затқа қатысты қолданылатын барлық заңдар мен рұқсаттарды сақтап отырғанын айтты. NCOC түсініктеме беруден бас тартты.

Қашағандағы серіктестер қатарында Shell-ден бөлек Eni, ExxonMobil, «ҚазМұнайГаз», TotalEnergies, CNPC және Inpex бар. Кейбір компаниялар жағдайды түсіндірмей, операторға сілтеме жасаған.

Бүгін, 12:07