Қазақстан АҚШ тың сенімді сауда серіктесіне айналды саясаткер

АҚШ сыртқы саясатындағы жаңа бағыт

– Тоқаевтың «Бейбітшілік кеңесінің» алғашқы отырысына қатысуы халықаралық деңгейде қызу талқыланды. Бұл АҚШ-тың жаңа сыртқы саяси бағыты қалыптасып жатқанын білдіре ме?

– Иә, бұл – жаңа тәсілдің көрінісі. «Бейбітшілік кеңесі» бастамасы Дональд Трамп әкімшілігінің халықаралық қатынастарға прагматикалық тұрғыдан қарайтынын аңғартады. Негізгі басымдық – идеологиялық текетірес емес, нақты нәтиже. Кей елдердің бұл форматқа шақырылмауы да осы ұстанымды айқындайды. Яғни, Вашингтон бұрынғы қалыптасқан үлгілерден гөрі қатаң әрі шынайы саясатқа ден қойып отыр.

Қазақстанның рөлі

– Осы форматта Қазақстанның рөлі қандай?

– Қазақстанның рөлі маңызды. Президент Тоқаевтың бұл бастамаға қатысуы – стратегиялық шешім. Бұл қадам Астананың жаңа форматта жұмыс істеуге дайын екенін көрсетті. Нақты іс пен нәтижеге бағытталған ынтымақтастыққа ашық екенін аңғартты. Осы арқылы мемлекет басшылары арасында тікелей әрі сенімді байланыс орнады. 

Лидерлер арасындағы түсіністік

– Сарапшылар Тоқаев пен Трамп арасында өзара ымыра бар екенін айтады. Бұл Вашингтонда сезіле ме?

– Иә, екі лидер арасында іскерлік байланыс қалыптасқан. Трамп Тоқаев жүргізіп отырған «Қазақстан – ең алдымен» ұстанымына құрметпен қарайды. Бұл қағида «America First» тұжырымдамасымен үндес. Трамптың пікірінше, өз мүддесін қорғай алатын егемен мемлекеттер ғана тұрақты халықаралық тәртіптің негізі бола алады. Осы тұрғыдан алғанда, Қазақстан АҚШ үшін сенімді серіктес деуге болады.

Орталық Азияға жаңа көзқарас

– АҚШ Орталық Азия елдеріне жаңа өзара іс-қимыл моделін ұсынып отыр деуге бола ма?

– Иә, бұл анық байқалады. Вашингтон аймақ елдеріне саяси айып тағудан гөрі экономикалық ынтымақтастыққа басымдық беріп отыр. Негізгі назар – бизнес пен инвестицияда. Күрделі көпжақты форматтардан гөрі тікелей екіжақты келісімдерге мән беріледі. Осы тұрғыда Қазақстан аймақтағы ең дайын әрі қолайлы серіктес саналады.

Инвестициялық перспективалар

– Сапар барысында бірқатар инвестициялық жобалар жарияланды. АҚШ капиталы, әсіресе стратегиялық минералдар саласында арта ма?

– Ірі инвестициялар бірден жүзеге аса қоймайды. Оған уақыт пен мұқият дайындық қажет. Дегенмен, Тоқаевтың сапары америкалық инвесторлар үшін маңызды дабыл болды. Қазақстан келісімшарттардың мызғымайтынын және заң үстемдігін сақтайтынын көрсетіп отыр. АҚШ компанияларының Қазақстанда табысты жұмыс істеп келе жатқаны белгілі. Бұл сапар жаңа, ауқымды жобаларға жол ашуы мүмкін.

Конституциялық реформа және бизнес

– Наурызда Қазақстанда жаңа Конституция бойынша жалпыхалықтық референдум өтеді. Бұл өзгерістер америкалық бизнес үшін қаншалық маңызды?

– Бұл реформаларды Вашингтон да, қаржы орталықтары да жіті қадағалап отыр. Олар Қазақстанның инвестиция үшін тұрақты әрі сенімді орта қалыптастыруға ұмтылысын көрсетеді. Бірақ шешуші мәселе – реформалардың іс жүзінде орындалуы. Егер заңнамалық өзгерістер толық жүзеге асса, Қазақстан Еуразиядағы іскерлік орталық ретіндегі орнын нығайта түседі.

Еске сала кетейік, бұған дейін Мемлекет басшысының Америка Құрама Штаттарына жұмыс сапарымен баратынын хабарлаған едік. Сондай-ақ Президент АҚШ-қа барған сапарында Вашингтондағы отандастарымызбен кездесті. 

Мұнан кейін Қасым-Жомарт Тоқаев Бейбітшілік кеңесінің алғашқы отырысына қатысты.