Қазақстанда 2026 жылдан бастап АИТВ ға қарсы инновациялық препарат қолданылады

Қазақстан дәрігерлері АИТВ-инфекциясын емдеу тиімділігін арттыруда айтарлықтай табыстарға қол жеткізіп отыр деуге негіз бар, деп жазады Egemen.kz.

Қазіргі таңда елімізде антиретровирустық терапия қабылдап жүрген АИТВ- ахуалды адамдардың 93 пайызында вирус азайған. Мұның барлығы мемлекеттік, халықаралық және үкіметтік емес ұйымдардың бірлескен жұмысының арқасында жүзеге асып отыр.

Бүгін, 1 желтоқсан - Дүниежүзілік АИТВ-ға қарсы күрес күніне орай, ЮНЭЙДС ұранымен өткен «Қиындықтардан – өзгерістерге: АИТВ-ға жауап» науқанының нәтижелері жария болды.

Елде АИТВ-инфекциясының алдын алу, тестілеу, емдеу мен күтім шараларын қамтамасыз етуге бағытталған ЮНЭЙДС 95-95-95 стратегиясы да жалғасын тауып отыр. Қазір АИТВ-мен өмір сүретіндердің 85 пайызы өз ахуалын біледі, оның 92 пайызы антиретровирустық терапия қабылдаса, ал 93 пайызында вирус ауыртпалығы төмендеген.
Осы орайда қазір Қазақстанда «Б=Ж» қағидаты қолданылатынын, «Беймәлім = жұқтырмайды» қағидасына сәйкес, антиретровирустық терапияны қабылдайтын әрі вирусы азайған адам өзінің жыныстық серігіне вирус жұқтырмайды. Бұл тұжырым әлемдік ғылыми зерттеулермен толық расталған.

– Биыл Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі АИТВ-инфекциясы кезінде медициналық көмек көрсету стандартын бекіткен еді. Құжат АИТВ-ахуалды адамдарға көрсетілетін медициналық қызметтердің сапасын, қолжетімділігі мен үздіксіздігін арттыру алдын алу шараларын жетілдіруге бағытталған. Қазақстанда ДСҰ ұсынған 12 профилактикалық бағдарлама бағыттарының барлығы енгізілген. Алдын алу стратегиясындағы негізгі инновация – байланысқа түскенге дейінгі профилактиканы енгізу. Бүгінгі күні оны 13 мыңнан астам адам қабылдайды, – дейді ҚР ДСМ Дерматология және инфекциялық аурулар ғылыми орталығының директоры Роза Қуанышбекова.

Ең бастысы елімізде антиретровирустық терапия тегін. Тиісті препараттар диагноз қойылғаннан кейін науқастарға дереу тағайындалып, тегін беріледі. Қазір пациенттердің 90 пайызы құрамында долутегравиры бар ем-домды қабылдайды, оны ДСҰ АРТ-ның тиімді препараты ретінде ұсынған. Бұл препарат вирус жүктемесін тез әрі тұрақты төмендетуге мүмкіндік береді.

Алдағы 2026 жылы ұлттық бағдарламаларға АИТВ-мен өмір сүретін адамдардың инъекциялық препараттарға қолжетімділігін қамтамасыз етіп, инновациялық ленакапавирді енгізу көзделініп отыр. Ал ДСҰ ленакапавирді «вакцинаға ең жақын» ем-дом деп есептейді. Себебі оның тиімділігі жоғары және жылына екі ғана инъекциясы арқылы жаңа инфекция деңгейін радикалды түрде төмендетіп, алдын алатын құрал ретінде қызмет ете алады.

Сонымен соңғы жеті жылда Қазақстанда атқарылған жұмыстардың нәтижесінде АИТВ салдарынан болатын өлім-жітім азайып, жұқтыру деңгейі төмендегені байқалады.

Қазір қолданылып жатқан АИТВ-ға қарсы эпидемиялық шаралардың нәтижесінде 15–49 жас аралығындағылар арасында АИТВ-инфекциясының таралу деңгейі 0,3 пайыз болса, шоғырланған сатыдағы әлемдік орташа көрсеткіш – 0,7 пайыз.

Ал ертең, 2 желтоқсанда Алматыда «АИТВ: кеше, бүгін, ертең» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтпек, бұл жиында АИТВ-ны алдын алу мен емдеудегі жетістіктер, қиындықтары мен инновациялар талқыланады.