Қазақстанда Smart Turmys жүйесі коммуналдық қызметтер сапасын жақсартады

Қажетті нормативтік-құқықтық база жасақталды: заңнамаға және оған тәуелді нормативтік актілерге өзгерістер енгізіліп, жобаларды тиімді жүзеге асыру мен инвестиция тартуға жағдай жасалды. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Шымкент қаласы, Түркістан, Солтүстік Қазақстан, Қарағанды, Павлодар және Жетісу облыстарында 6 пилоттық жоба іске асырылып, электр және жылумен жабдықтаудың сенімділігі артты, желілердің тозуы төмендеді. Сондай-ақ кей өңірлерде электр энергиясын өндіру көлемі ұлғайды.

Жаңғырту жұмыстарының нәтижелері қызмет сапасын жақсартуға және апаттылық деңгейін төмендетуге тікелей әсер еткендігі анықталды. 2026 жылы бұл бағыттағы жұмыстар жалғасып, тағы 8 табиғи монополия субъектісі инфрақұрылымның жоғары тәуекел аймағынан шығуы жоспарланып отыр. Бұл коммуналдық жүйелердің сенімділігі мен тұрақтылығын арттыруға мүмкіндік береді. 

2026 жылы инвестициялық компонент күшейтілді. Қазіргі уақытта ұлттық жобаның электрондық платформасында республика бойынша 206 жоба тіркеліп, олар сатып алу рәсімдерін өткізуге дайын тұр. Сонымен қатар жылумен жабдықтау және коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту бағытында жалпы сомасы 23 млрд теңгеге шарттар жасалды («Лисаковскгоркоммунэнерго» ӨШБ» МКК, «Теплотранзит Караганда» ЖШС, «Абайлық жылу жүйелері» ЖШС).

Қаржы институттары арқылы коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту жобалары іске асырылуда. Мысалы, Қазақстанның Даму Банкі «Карағанды Жарық» ЖШС-нің электр желілік инфрақұрылымды жаңарту жобасына 16,7 млрд теңге бөлді. Сонымен қатар «Қазақстандық тұрғын үй компаниясы» АҚ арқылы Қарағанды, Батыс Қазақстан және Павлодар облыстарында жалпы сомасы 22,2 млрд теңгені құрайтын 11 жоба қаржыландырылды. Бұл шаралар инфрақұрылымның тозуын азайтуға, энергиямен жабдықтаудың сенімділігін арттыруға және қызмет көрсету сапасын жақсартуға бағытталған.

Саланы цифрландыру да маңызды бағыт саналады. Электрондық сатып алу платформасы дамытылуда, сондай-ақ процестердің ашықтығын арттыру, басқару тиімділігін күшейту және коммуналдық қызметтерді алу ыңғайлылығын қамтамасыз ету мақсатында «Smart Turmys» жүйесі енгізіліп жатыр. 

Мемлекеттік тарифтік саясат әлеуметтік бағыттылығын сақтап отыр. Халықты қолдау үшін тұрғын үй көмегі тетігі жұмыс істейді, ол коммуналдық қызметтерге жұмсалатын шығындар отбасының жиынтық табысына қатысты белгіленген деңгейден асқан жағдайда өтемақы төлеуге мүмкіндік береді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша бұл көмекті 10 мыңнан астам отбасы алды.

Осылайша, 2026 жылы ұлттық жобаны жүзеге асыру белсенді кезеңге көшіп, инфрақұрылымның тозуын төмендету, энергиямен жабдықтаудың сенімділігін арттыру және коммуналдық қызметтердің сапасын жақсарту бағытындағы жұмыстар жалғасады.

Еске сала кетейік, бұған дейін 2030 жылға қарай коммуналдық желілердің тозуын 40%-ға дейін төмендету жоспарланып отырғанын жазған едік.