Қостанайда 51 млрд теңге бұзушылық: аудит өңірдегі ірі кемшіліктерді ашты

ҚР Жоғары аудиторлық палатасының отырысында Қостанай облысында мемлекет ресурстарының пайдаланылу тиімділігіне жүргізілген мемлекеттік аудит қорытындылары қаралды.

Аудиторлық қорытындыға сәйкес облыста жалпы өңірлік өнімнің өсуі байқалады. Алайда әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері орнықты түрде дамып жатқан жоқ. Атқарушы органдар деңгейінде басқару мен жоспарлауда жүйелі олқылықтар бар.

— Жергілікті бюджеттің кірістері 2020-2024 жылдары 75%-ға өскен, бұл ретте меншікті кірістердің үлесі небәрі 7%-ға, яғни 29%-дан 36,1%-ға дейін ұлғайды. Бюджетті атқару кезінде 19 млрд теңге пайдаланылмаған бос қалдық қаражаты бола тұра 30 млрд теңге көлемінде қарыз алу фактісіне жол берілгені анықталды. Бұл шығыстарды жоспарлау мен борыштық жүктеме арасындағы сәйкессіздікті көрсетеді. Тікелей шетелдік инвестициялар ағынының серпіні төмен деңгейде сақталып отыр. Құны 188 млрд теңгені құрайтын 8 инвестициялық жобаның ішінен 6 жоба пайдалануға берілмеген, ал оларды 2025 жылы пайдалануға беру жоспарланған, — дейді аудиторлық палата.

Ведомство мәлім еткендей, облыстың даму бағдарламасының орындалуында кемшіліктер бар. 2022-2024 жылдары оны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарынан жыл сайын 12-ден бастап 164-ке дейін бюджеттік инвестициялық жоба алып тасталып отырған.

— Бірқатар инфрақұрылымдық жобаны іске асыру барысында жобалау-сметалық құжаттаманың сапасыз әзірленуіне байланысты жүйелі бұзушылықтарға жол берілген. Соның нәтижесінде кейбір объектілер пайдалануға берілмей тұр не құрылыс кезеңінің өзінде түзетулерді қажет етеді. 352 кәсіпкерлік субъектісіне 11 млрд теңге сомасына мемлекеттік қолдау көрсетілгеніне қарамастан, олардың 179-ы қызметін тоқтатқан, ал тағы 168-і жұмыс орындарын құру бойынша міндеттемелерді орындамаған. Бұл көрсетілетін шаралардың тиімділігін мониторингтеу мен бағалаудың жеткіліксіз екенін көрсетеді. Қаржылық тұрғыдан орнықты жеке бизнесті жасырын субсидиялау белгілері тіркелді. Бұл бәсекелестік қағидаттарын бұзып, ӘКК-нің тиімділігін төмендетеді, — дейді мамандар.

Аудиторлардың пікірінше, өңірде жол-құрылыс жұмыстарының орындалу сапасына тиісінше бақылау жасалмайды. Тексеру барысында 12 объектіде асфальт-бетон жабынының шөгуі және бұзылған жерлер сияқты әртүрлі ақаулар анықталды. Мұндай ақаулар бұрын жұмыстар орындалып өткен жерлерде да анықталды.

Агроөнеркәсіптік кешен өңірдің негізгі саласы болып қала береді. Алайда жыл сайынғы мемлекеттік қолдауға қарамастан саланың дамуы тұрақсыз. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы 2022 жылдан бастап төмендеп, мал басы азайып келеді, ал таратылған ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының саны ұлғайып барады.

Мемлекеттік сатып алу саласында 12 млрд теңгеге бұзушылықтар анықталды. Олардың ішінде конкурстық құжаттаманың талаптарына сәйкес келмейтіндерді конкурсқа жіберіп, оларды жеңімпаз деп тану, «Қызмет бабында пайдалану үшін» белгісін негізсіз беру арқылы сатып алудың «ерекше тәртібін» қолдану, сондай-ақ төтенше жағдайды негіз етіп, бір көзден сатып алу фактілері анықталды.

Дәрігерлік амбулаториялар салу жобалары бойынша медициналық жабдықтардың құнын арттырып көрсету шамамен 200 млн теңгені құрады. Бұл ретте жекелеген позициялар жобалау-сметалық құжаттамада көзделген сомадан іс жүзінде 18-46 есе арзан бағада сатып алынған. Жабдықтардың жекелеген түрлерінің бағасы банкрот деп танылған компанияның прайс-парақтары негізінде қалыптастырылған.

— Жалпы аудит қорытындысы бойынша 51 млрд теңгеге қаржылық бұзушылық, 50 млрд теңгеге бюджет қаражатын тиімсіз жоспарлау және пайдалану анықталды. 52 факт бойынша материалдар әкімшілік іс жүргізуді қозғау үшін жіберілді, — деп түйіндеді ведомство.

Осыдан бұрын Жоғары аудиторлық палата елдегі екі ірі қорды тексеретінін жазғанбыз.