Шатдаунның салдары АҚШ қа оңай тимеді

АҚШ тарихындағы ең ұзақ шатдаунның жыры әзірге бітетін түрі жоқ. Конгрестің төменгі палатасы Үкімет бюджетін ақыры бекітіп, құжатқа Дональд Трамп қол қойды. Бірақ үкіметтің 43 күн бойы қаржыландырылмай, толық жұмыс істемеуі себепті мемлекеттің ес жиюына бірнеше апта қажет. Оның үстіне қабылданған заң жобасы қаңтар айының соңына дейін ғана жарамды.

Ал демократтардың дегені болмады, талаптары орындамады. Бұдан бөлек, Үкіметтің жұмысы тоқтап тұрған кезде АҚШ-тың сыртқы қарызы рекордық деңгейге жетті.

Дональд Трамп бұл күнді «ұлы күн» деп атады. Иә, олай айтуы орынды шығар. Республикашылар мен демократтардың тартысты таласынан кейін көптен күткен заң жобасы қабылданып, 328 беттік құжатқа қол қойылды. Бір айдан астам уақыт үзілістен соң Үкімет жұмысын қайта жалғастырды. Биылғы шатдаунның салдары елге оңай тимеді. Бір жарым миллионға жуық федералды қызметкер айлықсыз қалды. Ал көмекке мұқтаж отбасылар азық-түліктен тарықты. Мыңдаған әуе рейсі тоқтатылды. Әуе сапары демекші, ұшақтардың ұшпауынан конгрессмендердің өзі зардап шекті. Заң жобасына дауыс беру үшін республикашыл Деррик Ван Орден Вашингтонға 1600 шақырым жерден мотоциклмен келуге мәжбүр болды. 

Деррик Ван Орден, АҚШ Конгресінің өкілі, республикашы:

- Мен Миссисипи өзенінің жағасында келе жатырмын. Демократтардың кесірінен шатдаун орнап, әуе рейстеріне сенуден қалдық. Күн райының суықтығына қарамастан өз парызымды орындау үшін Вашингтонға мотоциклмен барғалы отырмын.

Конгресменнің күш-жігері зая кетпеді. Өкілдер палатасы бюджет туралы жаңа заң жобасын мақұлдады. 222 адам Үкіметтің жұмысын жалғастыруы үшін дауыс берген. Олардың қатарында 6 демократ бар. Ал палатаның 209 мүшесі қарсы пікір білдірді. Айта кету керек, шатдаун орнағалы демократтар Үкімет жұмысының жалғасуына 15 рет қарсы дауыс берген. Даудың басы – денсаулық сақтау жүйесіндегі жеңілдіктер. Олар жыл соңында мерзімі аяқталатын медициналық сақтандыруға салықтық субсидияларды созуды сұраған еді. Бұл қолдау тоқтаса, аз қамтылған америкалықтардың денсаулық сақтау жүйесіне бөлетін шығыны күрт артады. Алайда демократтардың талабы ақыры ескерусіз қалды. Жаңа заң жобасына өзгерістер енгізілмеді.

Хаким Джеффрис, АҚШ Өкілдер палатасының демократтар лидері:

- Өкілдер палатасының демократтары Капитолийге бюджет туралы заң жобасына қарсы екенін айту үшін жиналды. Өйткені бұл құжат денсаулық сақтау жүйесіндегі дағдарысты ретке келтіре алмайды. Салықтық жеңілдіктерді созу қарастырылмаған. Саладағы дағдарыс – республикашылар мен Дональд Трамптың таңдауы.

Құжатта аз қамтылған азаматтарға арналған азық-түлік көмегі бағдарламасы келесі жылдың қыркүйегіне дейін қаржыландырылатыны айтылған. Ал жалақыдан айырылған федералды қызметкерлерге өтемақы төленеді. Қысқартуға іліккен қызметкерлер жұмысқа қайта оралады. Алайда федералды қызметкерлердің жарасы жеңіл болғанымен, кіші бизнес өкілдері біраз қиындыққа тап болады. Тұрғындарға несие беру шектеледі. Жалпы шатдаунның ел экономикасына кері әсері көп.

Мысалы, қазан айында АҚШ-тың мемлекеттік қарызы 38 трлн доллардан асып, рекордтық деңгейге жетті. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 2 триллион далларға көп. Экономистердің бағалауынша, биылғы шатдауннан экономикалық өсім 90 млрд долларға төмендеген. 

Майкл Петерсон, Питер Г. Петерсон қорының төрағасы:

- Мемлекеттік қарыз шатдаун кезінде 38 триллион долларға жетті. Бұл заң шығарушы орган өкілдері өздерінің негізгі қаржылық міндеттерін орындамауының кезекті бір белгісі. Қарыздың өсуімен проценттік шығындар да жоғарылайды. Соңғы 10 жылда қарызға қызмет көрсетуге 4 трлн доллар жұмсасақ, келесі 10 жылда 14 трлн доллар төлейміз.

Қабылданған бюджет заңы қаңтардың 30-на дейін жарамды. Одан кейін заң шығарушылар мәселеге қайта оралады. Ал денсаулық сақтау жүйесіндегі салықтық жеңілдіктер үшін дауыс беруді сенаторлар желтоқсан айында ұйымдастырамыз деп уағдаласты. АҚШ тарихында 22 шатдаун болған. Ең ұзақ екі шатдаун да Дональд Трамптың Президенттік қызметі кезінде жарияланды.