Венесуэланың тағдыры не болмақ?

Нью-Йоркте Венесуэланың болашағына қатысты қос бірдей отырыс өтті. Алғашқысы – Манхэттендегі Николас Мадуроның соты болса, екіншісі – Біріккен Ұлттар Ұйымы қауіпсіздік кеңесінің Венесуэладағы әскери операцияға қатысты жиыны.  

Каракасқа жасалған шабуылдың есебін Вашингтондағы АҚШ Конгресі де талап етіп, Трамп әкімшілігіндегілерді сұрақтың астына алды. 

Бұл – Нью-Йорктың Манхэттен соты маңына жиналған наразы халық. Бір топ Николас Мадуроның режиміне қарсылық танытып ұрандатып жатса, енді бірі Трамптың егемен елге баса көктеп кіргеніне ашулы. 

Рафаэль Эскаланте, венесуэлалық мигрант:

- Кері шегінер жол жоқ. Мадуро жылдар бойы елді күйретті. Миллиондаған адам босқынға айналды. Ол менің арманымды, отбасымды, достарымды тартып алды. Сондықтан біз бүгін осындамыз.

Сидни Лавинг, наразы топ өкілі:

- АҚШ-тың Венесуэла президенті мен оның зайыбын өз сотында ұстауға құқығы жоқ. Бұл айыптар жалған. Мұның артында билікті ауыстыру және Венесуэланың мұнайы мен ресурстарына қол жеткізу мақсаты тұр.

Ердана Ержанұлы, тілші:

- АҚШ соты Николас Мадуроға есірткі терроризміне қатысты төрт түрлі айып тағып, жұбайы Силия Флоресті соған болысты деп кінәлады. Алайда ерлі зайыптылар оны мойындаған жоқ. Таныстыру бағытындағы соттың бірінші кезеңі бар-жоғы жарты сағатқа созылды. Келесі отырыс 17 наурызда болады. Оған дейін заңгерлер құрамы толық бекітіледі. Арасында Джулиан Ассанжға қорғаушы болған танымал адвокат Барри Поллактың да бар екенін білдік. NBC арнасының хабарлауынша Поллак соттан «өзге егемен елдің президентін осылай тұтқындап әкету қаншалықты заңды» деп сұрайтынын айтқан.

Бұл сұрақ осы уақытта Біріккен Ұлттар Ұйымының қауіпсіздік кеңесінде де қойылып жатты. Шұғыл шақырылған жиында Венесуэла елшісі АҚШ әрекетін қатаң айыптады.

Самуэль Монкада, Венесуэланың БҰҰ-дағы тұрақты өкілі:

- Егер мұндай әрекеттер жауапсыз қалса, құқықтың орнын күштің басуы қалыпты құбылысқа айналады. Бұл ұжымдық қауіпсіздік жүйесінің негізін шайқалтады. Бүгін сынға түсіп тұрған тек Венесуэланың егемендігі ғана емес, халықаралық құқықтың беделі мен БҰҰ-ның абыройы. «Бірде-бір мемлекет өзін әлемдік тәртіптің қожасы әрі орындаушысы деп жариялай алмайды» деген қағида бос сөз болып қалайын деп тұр.

Әскери операцияны Ресей де, Қытай да заңсыз деп танып, АҚШ-тан Мадуроны босатуды талап етті. Ал Вашингтонның өкілі оған былай деп жауап қатты:

Майк Уолтц, АҚШ-тың БҰҰ-дағы тұрақты өкілі:

- Мемлекеттік хатшы Марко Рубио айтқандай, АҚШ Венесуэлаға да, оның халқына да қарсы соғыс жүргізіп отырған жоқ. Біз ешбір елді басып алмадық. Бұл – ондаған жыл бойы күшінде болған заңды айыптаулар аясында жүзеге асқан құқық қорғау операциясы. АҚШ өз халқына соңғы 15 жыл бойы зиян келтірген есірткі саудагерін тұтқындады. Енді ол Америка Құрама Штаттарында заң үстемдігі қағидатына сай сот алдында жауап береді.

Ердана Ержанұлы, тілші:

- Ал Марко Рубио бастаған Трамп әкімшілігі Конгресс алдында жауап беруге мәжбүр болды. Әскери операцияларды депутаттардың рұқсатынсыз жасамайтын АҚШ билігі Каракасқа шабуылын үн-түнсіз өткізгені үшін Капитол ғимаратында бірнеше сағаттық жиналысқа қатысты. «Бұл – әскери шабуыл емес, заң аясындағы құқық қорғау операциясы» деген желеуді естіген конгресмендер екіге бөлінді.

Чак Шумер, сенатор:

- Брифинг ұзақ болды, бірақ жауаптан гөрі сұрақ көп. Венесуэлаға қатысты жоспар нақты емес, үмітке ғана сүйенгендей әсер қалдырды. Мұндай әрекеттердің басқа елдерде қайталанбайтынына да еш кепіл берілген жоқ. Бұған дейін де билікті күшпен ауыстыру алдымен АҚШ-тың өзіне зиян келтірген, бұл жолы да солай болуы мүмкін деген оймен шықтым.

Майк Джонсон, АҚШ өкілдер палатасының спикері:

- Бұны Венесуэладағы билікті ауыстыру емес, биліктің әрекетін өзгертуге қойылған талап деп түсіну керек. Қазір онда уақытша үкімет құрылды. Венесуэла нарко-террористермен және америкалықтарға зиян келтіретін халықаралық қылмыстық ұйымдармен байланысын тоқтатуы тиіс. Бізде ықпал ету тетіктері бар, оның ішінде мұнай экспортының тәркіленуі де бар. Венесуэла аумағына әскер орналастыру немесе тікелей үкіметіне араласу жоспарда жоқ. Алдағы уақытта Венесуэлада сайлау өтеді деп күтеміз, бұл ел экономикасы мен тұрақтылығын сақтау үшін аса қажет.

Бұл уақытта Венесуэла президентінің міндетін атқарушы Делси Родригез Тelegram-дағы арнасында АҚШ-пен сындарлы диалог жүргізуге мүдделі екенін жазып, Дональд Трампқа Венесуэла халқының бейбіт өмірге лайық екенін жеткізген. Ал Блумберг басылымы «айлап созылатын сот процесі Мадуроның үкімін 2027 жылы бір-ақ шығарады», - деп жазды. 

Авторлары: Ердана Ержанұлы, Эндрю Фан