Жасанды интеллект кітапхана жұмысына қандай өзгерістер әкеле жатыр

— Кітапхана саласына жасанды интеллектіні енгізудің маңызы қандай?

— Бүгінде жасанды интеллект пен цифрлы технологиялар өміріміздің барлық саласына еніп отыр. Кітапхана да осы жаңашылдықтан шеткері қалмауы тиіс. Сол себепті мәдениет ошағының қызметкерлері түрлі технологияларды меңгеріп, заманауи оқырманның сұранысына сай бола білуі керек. Биыл біз Шығыс Қазақстан облысы кітапханашылар қауымдастығымен бірлесіп «Жасанды интеллект — кітапхана саласында» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өткіздік. Оған Қазақстанның түкпір-түкпірінен 80-нен астам кітапханашы қатысты.

Конференцияға Ресей ғылым академиясының ғалымы Вадим Степанов келіп, ЖИ тарихы мен оның кітапхана ісінде қолданылуы туралы баяндама жасады. Сондай-ақ Беларусь мамандары тәжірибелерімен бөлісті.

— Конференция аясында шетел және отандық сарапшылар қандай ұсыныстар айтты? Кітапхана ұжымы қандай да бір жобалар ұсынды ма?

— Иә, біздің жас IT-мамандарымыз — Данил Голованов, Бекжан Дауылбеков, Максим Решетов және Роман Климов өз жобаларын ұсынды. Солардың бірі — кітапхана чат-боты мен дауысты көмекші. Ал «Digital Fashion» жобасы арқылы виртуалды сән әлемін жасап, жастарды креативті форматқа тартуға тырыстық.

Сарапшылардың бәрі бір пікірде болды: кітапханалар жасанды интеллектіні дамытуда белсенді болуы тиіс. Кітапхана тек кітап сақтайтын орын емес, технологиялық білім мен инновация орталығына айналуы қажет.

— Басқа тағы қандай цифрлы технологияларды кітапханаға енгізіп жатырсыздар?

— «Bala-DARYN» және «TechnoSHEBER» жобаларын ерекше айта кетуге болады. Bala-DARYN Inclusive Animation Studio — қаладағы алғашқы инклюзивті анимациялық студия. Мұнда балалар әуелі өздеріне ұнаған кітапты оқып, сондағы кейіпкерлер туралы мультфильмдер жасап, шығармашылық қабілетін дамытады.

Ал TechnoSHEBER: 3D Printing Inclusion Center — 3D-баспа технологиялары арқылы балалар мен жастарға цифрлық дағдыларды үйрететін орталық. Жалпы Оралхан Бөкей атындағы кітапхана цифрландыруға баса мән беріп келеді. Соның бір мысалы — оқу залы алаңына жайғасқан «Өзгерген Өскемен» атты AR фото-көрмесі болды. Бұл көрме Өскеменнің бұрынғы келбеті мен бүгінін байланыстырып, шаһар тарихынан сыр шертеді. Арнайы мольберттегі көне суреттерге «MAGICAL PICTURE1 мобильді қосымшасын жақындатсаңыз Өскемен шаһарының ежелгі және бүгінгі көрінісіне куә боласыз. Қаланың суреттері көз алдыңызда „тіріліп“, жаңарып шыға келеді. Әр мерекелік шараларда, тақырыптық көрмелерде осы секілді технологияларды енгізу арқылы руханият ордасына келетіндер санын арттыруға тырысамыз.

— Жақында бір топ кітапханашы IFLA -ның Дүниежүзілік конгресіне қатысып келіпсіздер. Бұл қандай тәжірибе болды?

— Иә, біз Астанада өткен IFLA-ның 89-шы Дүниежүзілік кітапхана және ақпарат конгресіне қатысып келдік. Жаңа тәжірибе жинап, әріптестерімізбен пікір алмастық. Әлем кітапханалары біздің креативті жобаларымызға ерекше қызығушылық танытты. Соның нәтижесінде жоғарыда айтқан «Bala-DARYN» мен «TechnoSHEBER» жобалары Халықаралық IFLA ұйымының ресурстар базасына енгізілді. Бұл біздің еңбегіміздің халықаралық деңгейде мойындалуы.

— Алдағы жоспарларыңыз қандай?

— Келешекте біз ЖИ-ді қазақ тілінде «сөйлетуге», яғни қазақ тіліндегі деректермен жұмыс істейтін интеллектуалды жүйелерді дамытуға атсалысқымыз келеді. Сонымен қатар кітапхана қорларын цифрландыру, сапалы дата-сеттер дайындау және мамандарды оқыту бағытында жұмыс жалғасады.

— Әңгімеңізге рақмет! Кітапхана ұжымына шығармашылық табыс тілейміз.

Еске салсақ, осыған дейін Астанада жаңа балалар кітапханасы ашылғаны хабарланған.