ЖИ білім беру жүйесін қалай өзгертеді?

Жасанды интеллект білім саласын түбегейлі өзгертіп жатыр.

Әлем елдеріндегі мектептер мен университеттер нейрожелілерді оқу үдерісіне енгізіп, жаңа мүмкіндіктерді сынап көруде. Бірақ сарапшылардың бір бөлігі бұл оқушылардың қабілетін ашуға көмектеседі десе, екінші бөлігі ЖИ білім сапасын төмендетеді дейді.

2025 жылдың қазан айынан бастап Техас штатының Остин қаласында ерекше мектеп ашылды. Мұнда мұғалімдердің орнына жасанды интеллект жүйелері сабақ өткізеді. Бағдарламаның ерекшелігі - оқушылар оқу үдерісін ЖИ негізіндегі қосымшалар арқылы өздері басқара алады. Оқушылар күніне бар болғаны екі сағат сабақ оқиды. Бұл тәсіл оқушының академиялық қабілетін ашып, маңызды пәндерді тереңірек меңгеруге көмектеседі. Ал ұстаздар болса, бағыт-бағдар беретін тәлімгер рөлін атқарады: түсініксіз тұстарды түсіндіріп, оқушыларды жаңа мақсаттарға шабыттандырады.

Білім беруде жасанды сананы пайдалану әдісі салаға жаңадан еніп келе жатқан эксперименттік қадам. Әлсіз тұстары да бар. Сәтсіз тәжірибені Үндістанның мысалынан көруге болады. Үндістандық ұстаздар оқушылардың сыни ойлау қабілеті төмендеп бара жатыр деп дабыл қағуда. Жақында Бихар штатында Индира Ганди Ұлттық ашық университеті (IGNOU) өткізген магистратура емтихандарында тіркелген жаппай көшіру дерегі қоғамда үлкен дау тудырды. Өкінішке қарай бұл мәселе аймақта үйреншікті жағдайға айналған дейді мамандар. Үндістандағы жоғары оқу орындарының студенттері жасанды интеллект құралдарын пайдаланып, дайын жұмысты көшіреді. Мұндай жағдайда плагиатты анықтау күннен күнге қиындап барады. 2023 жылы Ұлыбритания университеттерінде 7 300-ге жуық өтінімде плагиат анықталған, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда екі есе көп. Оның ішінде 765 өтінімді Үндістаннан келген талапкерлер жіберген - олар жеке мотивациялық хат сияқты бөлімдерді нейрожеліге жаздырған.

Ұлыбритания да бұл ретте жаһандық көштен қалмай отыр. Өткен айда ел үкіметі мектептерде ЖИ құралдарын ресми түрде қолдануға рұқсат беретін нұсқаулық қабылдады. Бұл оқушылардың үлгерімін жақсарту, бағалау мен әкімшілік жұмыстарды автоматтандыру үшін жасанды интеллектіні тиімді әрі қауіпсіз пайдалануға мүмкіндік береді. Мәселен, нейрожелілер оқушылардың күшті және әлсіз жақтарын анықтап, жеке оқу жоспарларын ұсынуға көмектеседі. Мұғалімдер үшін де пайдалы : сабақ жоспарлау, кері байланыс орнату және қайталанатын тапсырмаларды автоматтандыруда таптырмас құрал.  Мемлекеттік нұсқаулықта баланы қорғау, дербес деректерді сақтау және этикалық мәселелерді бақылау маңызды деп көрсетілген. Осылайша, ағылшындық мектептер ЖИ‑ді толықтай пайдаланбаса да, оқу үдерісіне баяу әрі тиімді енгізу жолын таңдап отыр.

Авторы: Әйгерім Ардаққызы