Әл Фарабидегі ЖКО: барлық қылмыстық істер қалай аяқталды және Ұзабаев полицияға қайтарыла ма

Qazaq24.com, Tengrinews.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып ақпарат бөліседі..

Алматыдағы әл-Фараби даңғылында болған адам өлімімен аяқталған жол апатынан кейін тергеу бірнеше қылмыстық іс қозғады. Олардың бірі сотқа жетсе, енді бірі бірнеше рет жабылып, қайта ашылды. Tengrinews.kz тілшісі тергеу амалдарының қалай аяқталғанын, кімдердің нақты мерзімге сотталғанын және қызметтен шеттетілген полицейлердің жұмысқа қайта оралар-оралмасын анықтады.

Александр Пак: ол жазасын қайда өтеп жатыр?

2026 жылғы 21 наурызда Александр Пак Zeekr автокөлігімен әл-Фараби даңғылында қарсы бетке шығып кетіп, Mercedes көлігімен соқтығысқан болатын. Салдарынан үш адам қаза тапты.

22 маусымда сот Пакті 10 жылға бас бостандығынан айырып, жазасын қауіпсіздігі барынша төмен мекемеде өтеуді бұйырды және жүргізуші куәлігінен өмір бойына айырды.

Александр Пак / Tengrinews.kz / Ақбота Сіләм

ІІМ Қылмыстық-атқару жүйесі комитеті Пактің қазіргі уақытта жазасын өтеп жатқанын растады.

"Сотталушы сот шешіміне сәйкес қылмыстық-атқару жүйесі мекемесінде жазасын өтеп жатыр", – делінген ресми жауапта.

Пактің нақты қай жерде екенін және оның жазасын өтеу барысында тәртіптік жазалары немесе көтермелеулері бар-жоғын ведомство жеке деректерді қорғау заңына сүйеніп нақтыламады.

Александр Пак / Tengrinews.kz / Ақбота Сіләм

Пакті тоқтатпаған полицей: 3,5 жылға бас бостандығынан айырылды

Алматы қалалық ПД бастығының бұрынғы орынбасары Ержан Ұзабаевтың жүргізушісі болып жұмыс істеген полицей А. Ж.-ға қатысты бөлек үкім шықты.

Тергеу мәліметтеріне сәйкес, жол апаты болған түні ол қызметтік Hyundai Palisade көлігін гаражға өткізбей, Александр Пак және оның таныстарымен бірге демалған мейрамханаға барған.

Алматы ПД бастығының бұрынғы орынбасарының жүргізушісі әл-Фарабидегі жол апаты бойынша сотта жауап беріп жатыр / 19 маусым / Фото: Tengrinews.kz / Ақбота Сіләм

Анықтама: Оның ісі бойынша өткен сотта ПД бастығының бұрынғы орынбасары Ұзабаевтың өзі де жауап берді. Ол жүргізушінің өзін үйіне тастап, көлікті автошаруашылыққа қайтаруы тиіс болғанын айтты. Алайда ол бұлай істемеген. Ұзабаевтың сөзінше, жүргізуші қызметтік көлікке жедел нөмірлерді өз бетімен таққан.

28 қыркүйекте Медеу аудандық соты А. Ж.-ны қызметтегі әрекетсіздігі үшін кінәлі деп танып, 3 жыл 6 айға қауіпсіздігі барынша төмен мекемеге бас бостандығынан айыруға үкім кесті. Сондай-ақ сот оған мемлекеттік қызметте жұмыс істеуге өмір бойына тыйым салып, полиция сержанты шенінен айырды.

Сот мынаны анықтады: А. Ж. Пактің мейрамханада ішімдік ішкенін біле тұра, оның рөлге отыруына кедергі жасамаған. Оның үстіне, полицей оның соңынан еріп отырып, Пактің жол ережесін қалай бұзғанын өз көзімен көрген.

"А. Ж. (...) тиісті өкілеттігі, кәсіби дағдылары және Александр Пактің құқыққа қайшы әрекеттерінің жолын кесуге нақты мүмкіндігі бола тұра, (...) аталған шараларды қасақана қабылдамаған", – делінген үкімде.

Алматы қалалық сотының хабарлауынша, 28 қазандағы жағдай бойынша үкімге ешкім шағым түсірмеген.

"Аталған үкімге қатысты сотқа апелляциялық шағым, прокурордың апелляциялық наразылығы, сондай-ақ процеске қатысушы басқа да тұлғалардың шағымдары мен өтініштері түскен жоқ", – деп нақтылады қалалық сот.

Жалған айғақтар мен "ерекше" нөмірлер туралы іс немен аяқталды?

Ажалды жол апаты бірқатар қылмыстық қудалауға себеп болды.

Александр Пакқа қатысты негізгі процесс пен Ұзабаевтың жүргізушісінің ісінен бөлек, құқық қорғау органдары тағы екі ілеспе бұзушылықты тергеді:

1. "Ерекше" мемлекеттік нөмірлердің берілуі

Жол апатынан кейін, 26 наурызда ІІМ-нің өзіндік қауіпсіздік департаменті лауазымдық өкілеттіктерді асыра пайдалану дерегі бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеруді бастады.

Тергеу Қылмыстық кодекстің 362-бабы 1-бөлігі – "Билікті немесе лауазымдық өкілеттіктерді асыра пайдалану" бойынша жүргізілді.

3 маусымда істің тоқтатылғанын "қылмыстық құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты" тоқтатылған еді, бірақ шілдеде прокуратура оны қайта жаңартты.

Тергеу "тыйым салынған сериядағы" мемлекеттік нөмірлердің берілу заңдылығын тексерді.

Еске сала кетейік: ІІМ мәліметінше, Қазақстанда 106 әріптік тіркесімді пайдалануға болмайды, олардың қатарында USA, KNB, MVD, OPG, SOS және QR бар. Мұндай тыйым 2018 жылдан бастап күшінде және ол тілдік сараптаманың қорытындысына негізделген.

Сот барысында Александр Пактің апат болған түні жалған мемлекеттік нөмірі тағылған Zeekr электрмобилін басқарғаны белгілі болды.

Коллаж: Tengrinews

Енді, 28 қазандағы жағдай бойынша, ІІМ Tengrinews.kz редакциясына істің қайта жабылғанын хабарлады.

"Қылмыстық іс сотқа дейінгі тергеп-тексеру нәтижелері бойынша Қылмыстық-процестік кодекстің 35-бабы 1-бөлігінің 2-тармағына сәйкес қылмыс құрамының болмауына байланысты тоқтатылды. Қабылданған шешімдерді Алматы қаласының прокуратурасы бекітті", – деп хабарлады ІІМ.

Фотоколлаж © Tengrinews.kz

Алматы прокуратурасы да органның бұл шешімімен келіскенін растады.

2. Жалған айғақ беру туралы іс

Тергеушілер Александр Пактің апат алдында мейрамхананың VIP-залында онымен бірге демалған таныстары мен достарын тексерді. Кейінірек жауап алу кезінде олар Пактің ішімдік ішкенін көрмегенін айтып сендірген.

28 мамырда тергеу қылмыстық құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты істі тоқтатты. Алайда тамыз айында Tengrinews.kz тергеудің қайта жанданганын анықтады.

Александр Пак / Tengrinews.kz / Ақбота Сіләм

Енді, 28 қазандағы жағдай бойынша, іс қайтадан жабылды. Ішкі істер министрлігі тергеу барысында қылмыстық құқық бұзушылық құрамы табылмағанын хабарлады.

Алматы прокуратурасы да тергеудің тоқтатылуымен келісетінін растады. Ведомство тергеу құпиялығына сүйеніп, басқа мәліметтерді жария етпеді.

Осылайша, бұған дейін қайта жанданған екі тергеу де қайта жабылды.

Ұзабаев пен Шумаев полицияға орала ма?

Жол апатынан кейін ІІМ Алматы қалалық ПД бастығының орынбасары Ержан Ұзабаев пен әкімшілік полиция басқармасының басшысы Серік Шумаевты қызметтерінен босатқан болатын.

Кейінірек екеуі де блогер Әділетхан Молдаханға қатысты іс бойынша жәбірленуші деп танылды. Блогер апаттан кейін полицейлерге айып тағылған видео жариялаған еді.

14 шілдеде сот Молдаханды 2 жыл 6 айға бас бостандығынан айырып, жазасын қауіпсіздігі орташа мекемеде өтеуді кесті. Сондай-ақ оны Ұзабаев пен Шумаевқа моральдық зиян мен адвокаттардың қызметі үшін 3 миллион теңгеден төлеуге міндеттеді.

Анықтама: Оның ішінде моральдық зиянды өтеу ретінде 2 миллион теңгеден, ал өкілдік шығындарын жабу үшін 1 миллион теңгеден төленеді.

22 қыркүйекте апелляциялық сот үкімді өзгеріссіз қалдырды.

Фото: instagram.com/adiletkhan

Бұған дейін полицейлердің адвокаттары үкім заңды күшіне енгеннен кейін олардың сенім білдірушілері қызметке қайта оралуы мүмкін екенін айтқан болатын. Tengrinews.kz ІІМ-нен осыған қатысты ақпарат сұрады.

"Сіздің сауалыңызда көрсетілген тұлғаларды қандай да бір лауазымдарға тағайындау мәселелері қазіргі уақытта қарастырылып жатқан жоқ", – деп жауап берді ІІМ.

Осылайша, ІІМ әзірге Ұзабаев пен Шумаевтың қызметке қайта оралуын қарастырып отырған жоқ. Сонымен қатар ведомство олардың болашақта полицияда қайта қызмет атқара алатынын нақтыламады.

Бір жол апаты, үш қаза, үш сот үкімі

әл-Фараби даңғылындағы қайғылы жол апаты 2024 жылдың ең шулы оқиғаларының біріне айналды.

Қайғылы жағдай үш адамның өмірін қиып, ірі отставкалар мен бірнеше қылмыстық істің қозғалуына себеп болды. Тергеу істерді тоқтатып, прокуратура қайта жандандырып, кейін тергеулер тағы да тоқтатылды.

7 айдан кейін негізгі қорытындылар белгілі болды:

Александр Пак – қауіпсіздігі барынша төмен мекемеде 10 жылға бас бостандығынан айырылды. А. Ж., Алматы ПД бастығының бұрынғы орынбасары Ұзабаевтың жүргізушісі – қауіпсіздігі барынша төмен мекемеде 3,5 жылға сотталды. Блогер Әділетхан Молдахан – қауіпсіздігі орташа мекемеде 2,5 жылға бас бостандығынан айырылды.

Жалған айғақтар беру және мемлекеттік нөмірлерді заңсыз беру мүмкіндігіне қатысты істер жабылды. Ал ІІМ полицияның бұрынғы басшыларының қызметке оралуын әзірге қарастырып жатқан жоқ.