Асхат Аймағамбетов білім бюджетін облыстан ауданға қайтаруға қарсылық білдірді

Айта кету керек, бүгін Мәжіліс «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады. Осы құжатта білім беру шығындарын облыстан аудандарға қайтару туралы норма бар. https://kaz.inform.kz/news/zhana-oku-zhilinda-blm-byudzhet-oblistan-audandarga-berlu-mumkn-a2d3cb/

Асхат Аймағамбетов бұл норманы қазіргі күйінде қабылдай салуға болмайтынын айтты.

- Қазір Қазақстан мектептерінде 4 млн бала оқып жатыр. Олар осы жерде қандай заңдар қабылданып жатқанын білмейді. Олар бұл түзетулерге қарсы шыға алмайды. Бірақ олардың тағдыры мына заңға тікелей заңға байланысты. Проблема мектептерді қайтадан аудан әкімдеріне бағындыруда. Бұл – 4 млн баланың болашағына қатысты шешім. Иә, әкімдердің өкілдері бар, иә, аудан әкімдерінің ықпалы мен күшін көріп отырмыз. Ол дұрыс та, даусын жақсы естіп жатырмыз. Ал енді осы 4 млн баланың атынан кім сөйлейді? – деді Асхат Аймағамбетов.

Ол өзі Білім және ғылым министрі болып тұрған кезде жасалған реформаны қайта бұзудың салдары қандай болатынын тізіп берді.

- Мен аудандық әкімдікте де, қалада да, облыстық әкімдікте де жұмыс істедім. Білім басқармасын 4 жыл басқардым. Сондықтан бұл саланы білемін. Мектептерді облыстық деңгейге бергенде біз не көрдік? Еліміздегі мектептердің жартысына жуығында заңды құжаттар, техникалық төлқұжаттар, жер актісі болмады. Тіпті жері жеке меншікке кетіп қалған жағдайлар болды. Балалар заң жүзінде жоқ ғимараттарда оқып келді. Аудандық басқару кезінде де 30 жыл дәл осылай болды. Бюджеттің 95 пайызы тек коммуналдық төлемдер мен жалақыға кететін. Дамуға – нөл деуге болады. Сатып алудан үнемделген кез келген тиынды аудан әкімдері көбінесе басқа салаға алатын. Мектептерге қаржы үнемдеу тиімсіз болды – бәрі бір оны тартып алатын. Өзім де солай, сол деңгейде жұмыс істегенмін, - деді ол.

Айтуынша, ескі басқару жүйесінде мектеп әрқашан басымдықтар тізімінің ең соңында тұратын.

- Біз білім саласын осындай күйге қайтарғымыз келе ме, жоқ па? 2021 жылғы реформа не берді? Облыстық вертикаль жүйенің 30 жыл бойы көрмеген аудитіне айналды. Ондаған жылдар бойы жасырылып келген жемқорлық схемалары әшкерелене бастады. Ауданға қайтару осы жүйеге, осы күйге қайту дегенді білдіреді. Біз білім беру феодализмін жойдық, бюджетті теңестірдік. Дотациялық бюджет бар ауылдың баласы алғаш рет қаладағы баламен бірдей оқулыққа, робот техникасына, пәндік кабинеттерге қол жеткіздік. 4 жыл ішінде халықаралық рейтингтерде тұрақты өсім көрсетті. Біз педагогті қолдадық. Жылдар бойы мұғалімдерді бұқаралық жұмыстарға жегіп келгені ол ашық. Реофрмадан кейін мұғалім ақыры сабақ бере бастады, директор ақыры мектепті басқара бастады. 4 жылда нақты нәтиже болды. Ал оған дейінгі 30 жылда ше? - деген депутат білім бюджетін гибридті жүйемен басқаруды ұсынды.

Асхат Аймағамбетов кадрлар, директорды тағайындау, аттестация, методология, оқу бағдарламалары сияқты мәселені қамтитын білім мазмұны облыста қалдыруды ұсынды.

- Ал жылу, жарық, шатыр, санитария, жөндеу құрылыс, сияқты шаруашылық шығыны аудан әкімдерде болсын. Әкім инфрақұрылымға жауап берсін. Бірақ толығымен бәрін аудан әкімдігіне берілмеу керек. Мектепте не оқылатынына әкім араласпау керек, - деді депутат.

Еске салсақ, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев мәслихат депутаттарының ІІІ республикалық форумында әкімдіктегі бюджеттік комиссияның құрамына білімді, беделді мәслихат депутаттарын қосуды ұсынған еді.