Автонесиелер бойынша жеңілдіктер аяқталуда. Ұлттық банк шешім дайындап жатыр

Ұлттық банк 2026 жылдан кейін автонесиелерге қатысты борыштық жүктеме коэффициентін (БЖК) қалай қолданатынын әлі нақтылаған жоқ. Қазіргі ерекшеліктер уақытша сипатқа ие және әзірге қарыздардың бір бөлігіне ғана қатысты. Реттеуші алдағы ережелер туралы шешімді несие қоржынының сапасы мен қарыз алушылардың борыштық жүктемесін ескере отырып қабылдайды, деп хабарлады Ұлттық банк Tengri Auto сауалына берген жауабында.

БЖК қарыз алушының табысының қанша бөлігін берешегін өтеуге жұмсайтынын көрсетеді. Қазіргі уақытта бұл талап кейбір автонесиелерге, атап айтқанда жаңа автокөліктерді сатып алуға, сондай-ақ бастапқы жарна бойынша шарттар орындалған жағдайда ескі көліктерді алуға қолданылмайды.

Анықтама: Борыштық жүктеме коэффициенті (БЖК) қарыз алушының ай сайынғы табысының қанша пайызы барлық несиелері бойынша төлемдерге кететінін көрсетеді. Банктер адамның жаңа несиені төлей алу қабілетін бағалау кезінде осы көрсеткішті ескереді.

Шыққанына үш жылдан аспаған ескі көліктер үшін бастапқы жарна кемінде 30 пайызды құрауы тиіс. Басқа қолданылған автокөліктер үшін – кемінде 50 пайыз. Бұл ретте сатып алынған автокөлік қарыз бойынша кепіл ретінде ресімделуі шарт.

"Жаңа және ескі автокөліктерді сатып алуға берілетін қарыздар бойынша БЖК-ны қолданудың нақты параметрлері туралы шешім мониторинг нәтижелеріне, соның ішінде автонесие қоржынының сапасына, қарыз алушылардың борыштық жүктемесінің деңгейіне және басқа да тәуекел факторларына сүйене отырып қабылданады", - деп хабарлады Ұлттық банк.

Реттеушінің мәліметінше, 2026 жылдың сегіз айында қазақстандықтар 1,2 триллион теңгеге автонесие алған, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 22,9 пайызға аз. Соған қарамастан, несие қоржынының өзі өсуін жалғастырып жатыр: 1 қыркүйектегі жағдай бойынша ол 4,3 триллион теңгеге жетіп, бір жыл ішінде 16,3 пайызға артты.

Ұлттық банк проблемалық қарыздардың көбейгенін мәлімдеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары (ХҚЕС) бойынша үшінші сатыдағы автонесиелердің үлесі 1 қыркүйекте 5,6 пайызды құрады (2025 жылдың соңында 5,3 пайыз болған). Ақшалай түрде мұндай қарыздардың көлемі 242,5 миллиард теңгеге жетті. Салыстырмалы түрде алсақ, ипотекалық қоржындағы үшінші сатыдағы қарыздардың үлесі небәрі 1,3 пайызды құрайды.

Бұл ретте автонесие беру көлемі 2024 жылғы 1,8 триллион теңгеден 2025 жылы 2,4 триллион теңгеге дейін өскеннен кейін төмендей бастады. Реттеуші жағдайды тек жаңадан берілген несиелер бойынша емес, сонымен қатар жинақталған тәуекелдер тұрғысынан бағалау қажеттігін атап өтті.

Бұған дейін Ұлттық банк автонесиелеудің қарқынды өсуі және қоржын сапасының нашарлау қаупі туралы ескерткен болатын. Реттеушінің қаржылық тұрақтылық туралы есебінде тәуекелдердің несие мерзімдерінің ұзаруымен және қымбат автокөліктерге деген сұраныстың артуымен байланысты екені айтылған.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз